3 *° 
Andr. Matchioli Comm. 
1(5 
2 9 
fvbfcrtbm Plinius lib.x t . cap,x i .fic inquit .Mei ex aere venit ,& maximi fiderim exortu, fnjueprxapucipfofirio ex- 
plendente,nec omnino prius Vergiliarum exortu fublttcanis temporibus . Itaque cum prima aurora arborum folia meile ro- 
fcida inueniuntur . Ut fi qui matutino fub dio fuere , vnBas liquore refles, capillumque concretum fentiunt . Sine ille efl 
tcdifudor,fiue quadam flderum fahua/tue purgantis fe aeris fuccus,vtinam efflet & purus, ac liquidus, & /tue natur x, qua- 
lis defluit primo . "Nunc vero i tanta cadens altitudine, multumque dum uenitfordefcens,& obuio terra halitu infcdius ■ 
Prxterea a fronde, ac pabulis potus ,& in vtcrculos cogeflus apum.ore enim uomunt . ^ idbxc Jucco florum corruptus t 
eSr allici. maceratus,totiefque mutatus, magnam tamen cceleflis naturam roluptatem affert . ibi optimus femper , r bi opto* 
piorum doliolis florum conditur . nSlMtx regionis hic,& Sicula, Hymetto, & Hybla ab locis, mox Calydna infula . Ilaflcy 
ms de meile "Plinius citato loco . Verum enimucro ( ut idem autlor efl libro x i .cap.x 1 1 1 1. ) mei , quod in Creta Carina 
monte colligitur, mvfcxnon attingunt, nec eo monte eadem ufquam reperiuntur . Porro renenatummel , quod in Hera - 
cliaPontiprouenit, cuius hic meminit Diofcoriics, Plinius quoque recenfuit libro ante citato, cap. x i ii. Subiunxitq, & al- 
Mel Hera* terum eodem in Ponto gigni gente S annorum, quod ab infanta , quam gignit, Manomenon meant, fd exiflimatur contra- 
ckoacum . hifi ore rhododendri, quo flatent fylux . Habentur praterea & alia mellis genera , qua rofdda non fiunt, fed ex plantis na~ 
Mellis ene fiunt ur, ut illud, quod ex anacardijs fluere ^ trabes feribunt , & inter Gracos Strabo Geographicorum libro xv.ex arborum 
ra n 8 rorida fiUquis , quas arbores proferunt , denorum digitorum longitudine,mellis plenas , quod qui ederint, non facili! euadant . 
Qmnetiam refertPomponius Mella tertio defitu orbis, tam pinguis alicubi , & tam feracis Joli Indiam cjfe , ut in eo mella 
ex arborum frondibus defluant. Exprimitur etidmnum e vulgaribus filiquis, qux Grxcis dicuntur, quo tam Indi, qua 
qui Troglodyticam ^Arabiam incolunt, gmgiberis radices recentes viridesque afj eruant, ac etidmnum myrabolana omnege- 
Saechari con ms . Quod facile conficitur ex fis qua ex iVilexandria Megypti Venetias quotannis comportantur . Cxterum non defunt 
fideiatio . \ n t cr recentiorcs medicos, qui di (flutent, an Saccharum quod fub mellis genere ferip ferunt reteres ,prefertim Dwfcorides , 
& Galenus in India, & felici .Arabia nafei , idem cum noflrate Saccharo dicipoffit . Et quamuis plerique reperiantur , q ul 
dubio procul exifliment,acpro certo affirment, communis vfus faecbarum, & quod ab antiquis deferibitur, vnum & 
e fle, quod ex eadem proueniant planta ; tamen ManardusEerraricnfis,& Leonardus Euchfiusipfum fecutus , maxima inter 
ea ponunt differentiam, omnino opinantes in alio arundinum genere concreuiffle antiquorum faccharum, de quo inter meli# 
genera fcripfcre Diofcoridcs , & Galenus: concrefcereq 3 ad hanc diemvfque ex calefii rore , quemadmodum & id , qu°^ 
mannam vocamus; non autem in ijs arundinibus e quibus in aqua decofhs huiufce Matis faecbarum in Medera, Sicilia, Cre ' 
luclTo inio ta,phodo,& Cypro infulis , acetiamin Aegypto exprimitur. Qua in re cos uiros alioqui dofiifflmos , plane ballucinatot 
reprobata ” 10 crediderim, quod nullo, ut puto au fldrum probatorum teflimonio duflifibi pcrfuafcrint , mannxin modum ex rore conert' 
fcer e antiquorum faccharum folis ardore fkper ar undarum folia tam in India, quam infelici jtrabia . Quippe qubdnufqfHW 0 
rcpererimjcripfiffe Diofcoridem, Galenum, nec ueterum,ucl recentiorum quenquam, concrefcere faccharum in arundinum 
f olfis ex rore lolisferuore concreto, flue potius exiccato, quemadmodum in quibufdam arborum frondibus mannaper fe co# 
crefcit . Quo fi t, ut mihi refellenda rideatur eorum fententia . Nam ftucrum illud effiet, ut ipfi imaginantur , non mod° 
non efl credendum, fed ne cogitandum quidem, Dio fcoridem,qui diligentifflme fimplicium medicamentorum hiflorias liter#* 
n.emorufl maridauit, filentio prxterfiffe tam pulchrum , & admirabile, fcituque dignum natur x opus in faccharo config 
Antiquorum ciendo. Nec minus id reticui (fet Calenus natur x operum maximus indagator, quemadmodum nec reticuit lib. iu.de a . 
faccharum , mentorum facultatibus, aerei mellis bifloriam, quod nes mannamrocamus, quodque fua xtateinmonte libano,alfisque l° clS 
Juper arborum frondes repertum fcnbit. Quamobrem magis veritati confonum uidetur, ut dicamus , nil aliud ueterib# s 
faecbarum extiti(fe,qudm noflratis facchari arundinum lacrymafcu liquor, qui nimia fucci copia aperto in latere calam°’ 
perinde ac gummi,exterius concreuerit.Huicnoflrx opinioni fubfcribit Plinius lib.xi i.cap. viu.flc inquiens.Saccharon O 
^ Arabia fert, fed laudatius India . Efl autem mei in a rundinibus colleElum gummium modo , candidum , dentibus frag# e ’ 
ampliffimum nucis auellanx magnitudine . hpc "Plinius . Ex quibus facili! cognofcipotefl, quod non ex rore, ut mannX 
nit,coalefcerct antiquorum faccharum Juper arundinum folia,fed quod fraffis calamis earum internodijs cohxr eret collMj 
mans,i quibus uulgarc noflrum conficitur . Quandoquidem boc modo refinx , gummxque omnes fciflo fui arboris coV lC 
emanant , ^ilia prxterea huc accedit ratio , quxfut equidem arbitror ) Manardi,ac Fucbfnfententix prorfus aduerfa t ur ’ 
Nam quemadmodum in Apulia, & Calabria manrnd fole t affla, dum arborum inhxrctfoiijs,paruo temporis interttflwf 
auram euanefeit (ut libro primo diximus in mannx mentiomjeadcm fani ratione id faccharo euemffet,fl ex rorefut ipfi 
tendunt)concrefceret . Siquidem dfole tathvm,rarefaBumque facile difilijffetin auram, nec gummium modo concreuHf l 
Eoque magis, quod nufquam legerim infDiofcoride, nec Cjaleno faccharum e folijs arundinum colligi . fcdivipfis calaw# 
cretum reperiri . Quod etiam teflatur Strabo lib.xv .Geographix,ubi aperte feribit , in India arundinem mcl fine apib u f _ 5 
tere : non autem quod ex rore in arundine fiat, ut quidam per uicax,ignarufquc medicus mecum contendere, atque etjA ’ 
ni fuam mordicus teneret opinionem , Strabonis codicem corrumpcrenon eflueritus. Prxterea cum memorixprodid erl 
Diofcoridcs, Galenus ,& Plinius,, antiquorum faccharum durum efie, falis modo coa£lum,album,dentibus fragile, ex b# f 
iedlare licet,e rore facharum nequaquam fieri.Qtiippe quoniam manna , qux eodem modo i rore concrefcit,falmi» l ff e 
fert, nec dentibus fragilis deprehenditur , fed potius mandentibus tenax , & cer £ modo lentefcens . Quare credidi 
antiquis faccharum fuifj e tenuiorem, acprxflantiorem illius partem in arundinum facchariferarum medullas, qux p? r l ^, l0l l 
nodiorum fiffuras exiens folis calore concreucrat,ut & faccharum noflrum calore ignis arte concrefcit,& addenfatur 
chad^n 5 uo accuraliflimc perpendiffient homines , liquorisque praflantiam agnouiffient , a natura edoBi hoc artefcfaHuf° s cX ^ cn 
c aumucuo marmt _ ^ c( , ue incaffum attentajfe nidentur. quandoquidem facchari integros calamos affimentes,minutimq^ lCl ^ 
t es, ignis calore tandiu decoxerunt, donec miuerfm liquor, ab fumpta igni aqua , diu efferuefeens in faccharum falis ^ 
uafis fundo concreuerit . Verum etfi facchari artcfacfinibil meminerint Dio fcorides ,& Galemsmon defunt tamen fi# ^ 
Aliquorum cant >h° c etiam ante cosfaffum ejfe, Solini au florit ate freti, qm in indix paluftribus arundinem ita crafiam progig 111 a> ’ , 
lapfus . fiffis internodiis lembi uicc uettitet nauigantes, e cuius radicibus dulcem etiam exprimunt humorem ad mellis fuaud f ^ 
Ut qui liquorem hunc, qui ex harum cannarum radicibus elicitur, faccharum noflri ufusfuiffe exiftimant, procuhhff 0 -^. 
luntur . quod Indi non modo ex decoflis cannarum, fed aliarum quoque arborum radicibtes fibipotus parent, cum 1 " ll< » c r 
li & Joli clementia frequentiffimxfint plantarum radices, qux mellea dulcedine imbuuntur , ut Strabo tcslis efi l° c0 
citato, ubi fic inquit . JJidlus annus in India inuenitur utroque tempore fine pluuia . Quapropter contingit annum 
cemeffe, cum femper terra fit fecunda : (rufius autem arboreos multos gigni, arborimque radices , prxfertim N 
arundinum, & natura, & decoflionc dulces effle ,aqua afolibus tepefafla,tdm caleflfquam fluuiali.Mdeo quod ea, V'* Liti 
alios & frufluum,& fuccortm maturitas dicitur, apud illos concoflio efl:qux tantum ad dulcedinem operatur > ‘l u 
ea,quxper ignem fit.Scntentie nofirx Lucanus quoque fuffragatur, illud explicans hoc camine . 
