S 44 
Andr. Matthxoli Comm. 
pens. h&cTlinitts. Thtc etiam accedat Tbeopbrafti au£toritas,quiJibro vu.cap.xi.de 'plantarum hificria fecundum ■ 
cunculi genus Inter ari genera conflituit,his verbis. Dracunculi autem radix ( Junt cmm quigenus quoddam ari dracit» . 
Ium appellent,,qudd eius caulis varietatem habeat quandam )cibo ineptapenitus cQ,& medicis tantum commoda!-* ' - 
tur,& Tlinij verbis per fficiiu omnibus feri puto, plura ejje draconti;, ftue ‘Dracunculi gener a, ut etiam Venettis ocU 
fide comprobari poteft in horto clarijfimi medici Maphei a CM apheo, ubi pr ater ^ ini chw uirent affate Dracuncnlig cn 
Radicis farina duarum drachmarum pondere cx meile fumgta , pituitam tam craffam, quam tenuem, per inferna / 
cSr renes expedit, & prafertim exvuarumpaffanm cremor'e,& maHiches mometo fumpta. 1{ cccns radix f eruenti o ^ 
tofta , & illita dolorificas, & tumentes hamorrhoides curat.l{efoluit illita feyrrhvfos tumor es, firumas,<& eberadasp. 
nis duritiem emollit. Eadem abfterguntur cutis macula quacunque .Cummeile , & caprino fimo illinitur utiliter P oda ^ u 
Draeuculi ui c ‘ lS} neruorumq, contufionibus. Suppofitamenfes r emor antes trahit. Dracunculus ,vt Galenus tefiatum reliquit Iu» 0 ^ 
ies ex Gal. f m pU c ium medicamentorum , quidam ^ Iro perfmile obtinet, tum folijs,tum radice.cxteriim illo tum acrius efl , tuni . 
rius: ac proinde calfaBorium magis, & tenuioribus partibus . Habet etiam leucmquandam adslri&ionem,qu£ q" an ' °t s 
dem cum pradiflis duabus qualitatibus, acri fcilicet, & amara, coniimfla cfl , medicamentum fattum eji utique 
efficax. Nam radix uifcera omnia expurgat, crajfospoti(fimum,& lentos fuccos*xtenuans:aptmumque remedium e..* 
tumadum ulcerum, que xetnoiifl» nuncupant, hac Galenus. C at erum de Dracunculo : differens Mejues inter catera Ji >n r , ^ 
medicamenta, qua deiettoria vi pollent ,fcripfit, eo bauflo deijci e corpore pituitam. Orn in re Manardo acriter n'f } . 
JZ+imv* nuititso nuXA -«A» Ai v ovi+ ouue rt r e>tiriwt 'Dsiftl/ltifif/jM fhrutuc . T\Y rl CUri rilhlTSt fiMnr/i rnYhnvic "Vllc.EYCL CXyM <L> 
1 « 
ditur: quippe quddvbi dixerit Galenus,(tc etiam Taulns ipfum fecutus , Dracunculum omnia corporis vifcera expws 
non quoddeijriat, id agere intelligunt , fed quod obflruttioncs aperiat , craffam pituitam attenuet , & vafadctcrg 
£f? & aliud Dracunculigenus,quod quidem tertium apud Tlinium, cum Fuchfio uiro do&iffimo efie putamus . Sif* ^ : o 
iUifolia funt Corniferi fimilia,& radix arundinacca:geniculata, longa, & trimodo feruens . Infuper ex genitu 
multiplices oriuntur fibra, quibus pertinaciter humi inh aret. \A radice foliaprodcunt oblonga, arifari alterius arnul^^ 
tum exortu < 
t alia exurgunt folia, longis pediculis nitentia, qua, ut diximus, corni arboris folia referunt .fed ij g>‘ an it hn 
nuioraf habentur ; e quorum nonnullis, qua conclufa funt, ut eius in imagine videri apertiffime poteft , frnftus ract 1 g 
enafcitur,baccis per maturitatem rufefeentibus, in quibus femen eft nigrum, paruum ,& oblongum; crajfo fl u0 . fat' 
circundatum , Nafcitur montanis locis, fedhume£lis,& uligmofis. Hanc in Morauiaprimiim legimus, dura illae dfl tlt 
remus. Dcguflata radix primo ftatim occurfuinfipida deprehenditur , at paulo pofl linguam, fauces j } adeo 
cmnes illa partes tenuiffimis pungi aculeis uideantur . Itaque valenter excalfacit ,& ftccat: qumetiam adurit , ^ 
jdeoque rare facit, & incidit qua in corpore craffa , lentaque funt excrementa, perinde ac Dracunculi ali] > & ’ . 
oib omnibus his forma maxime differt hortensis Dracunculus, quo in acetarijs vefeimur, utimur que ad 
Dracunculus acerrimo guflu, folio oblongo, radicibus humi repentibus, graminis modo. Sunt qui afferant hanc plantam cultorum 
horteufis . nio fa&itiam effe , & non fui natura prouenirc: eam ftquidem nafei putant lini femine excauatis cepis impofito , 
terra recondito. Sed hos falli crediderim, quod facio periculo, operam quidamperdiderint.Huius nec Graci,nec Vf a L ( - 
tatu, quod fciam,meminere. Verumpcrpcnfa eius acrimonia, qua maxime linguam uellicat, eorum effe tncdica> n£t .’ 
valentifjime excalfaciunt, facili conijci potcfl.Habetur prxterea & alia herba, quam inter Dracunculi fy ecieS, ‘ i t , c iiitcttt' 
cenfent, quod L isgva Serpentina nonnullis dicatur, etft non deftnt, qui Lucciolam,& ^ irgentinam ipfr m ^ ell anb 
Lingua ferpe 
tina , fiue O' 
jhiogloflbn 
Neminj, 
c Nafcitur b/sc in pratis, fed ocyjfime deperditur. Trcfilit enim menfemaioffed cum tenerrima fit, pauco poft ^Tjupiiltf 
daflaccefcit, acfubindenufquam apparet. Mittit unum tantum folium, pingue, plantaginis aquatica vocata hafd q- n o0tU 
cuius inferiore fnu cauliculus exit, pallidam ferpentis ligulam in cacumine gerens : vnde Gr acorum uoce opbi°&°'l 
inuenit . Exiccat citra inftgnem caliditatem . Traftathetc maxime ad recentia vulnera glutinanda . Quofiti f c fu.P^ 
dam mirifici extollant ad enterocelas . Maceratur in oleo, quo utuntur chirurgici ad pr adivi a felici ( ut aiunt . 
tur potanda ex aqua Squifcti , ad inteftinortm, & thoracis vulnera , & c&tcrarurn intrinfec.mm corpori* P* yin 0 
f deoque auxiliatur fanguinem reij cientibus .bibitur aduerfus alba fizminarum profluuia, ex aqua foliorum quer Ct 
auftcrtm, in quo totaplanta incobla fuerit , ficum eo cadi abluantur, lachrimas cohibet ; illinitur recens, fic cave, ' l(i ad' 
rum inflammationes, cx gallinaceo adipe . Omph acinum oleum, in quo copiofa folia diu fuerint macerata, ip jloc trf' 
dita lachrimaabiegna,aptiffimum fit medicamentum, vulneribus recentibus glutinandis . ^cuomoy quodO\ ^ af agoV 
Eatinis Dracunculus appellatur: ^irabibus, Luf,& .Allu.fi: Italis, Dragantea ; Germanis, KatteruurtiQ 
tia:Gcdlis,Serpent\ne. 
A>y. 
A R V M. 
C A P, CLXII. 
i 9 
n, 
/ui confid. 
'h. 0 U 4 
a Omnia ex- A Ron, apud Syros Iupha uocitatum folia emittit dracunculi, fed a longiora,& pa uc ^° r L c^'\ 
£ta maculis: caulem fubpurpureum,dodrantalem,piftiIIi fpecie, a quo croceum f elT1 
otm»' ite**? ^ ce dracunculi alba, quacdecodta eftur,ut pote cum minus acris fit. Folia ad efum codiu ^ 1 [Lfiifl 
minora tame’ da per fe,decodl:a manduntur. Radix, femen, & folia Dracunculi uires habent- Priuatim rau^^j^ 
& minus ma bubulo podagris illinitur-& dracunculi more reponitur. In totum, cb mitiorem eiusacr 
euio&. ^ jn cibum expetitur. . 
Cat.<«nr»xoTtf 
A Epm inHetruriafitem in agro Goritier.fi, frequentifiimum prouenit , in campeftribus, in uineis, in 9 
bus j &paffim in femitis propter fepes,prafertimque in maritimis noftris Senenfibus,ubi vulgo ipf u ™ u A } cofi 
ad larum alludentes :quo modo officinis Jlrum corrupto uocabulo appellari folet . ^Arum folia habet ^j^ur-C^^r 
feri effigie , Dracunculi meuora , minimi difietta , & albis r effer fa maculis, qua hyeme uirent, & #8 ate ' lC , C 'r. u ft 0 ce r r 
edit palmarem, i cuius faftigio erumpit inuolucrum Spithama feri longitudine, inacutum definens, ,., ie ,tf° ce 'a# 
ple&itur , & fouet. Eo deinde fkthifccnte ,] folidapiftitli facies aureo colore emergit, & anfra&u P enltuS F a ' C ',yord K? $ 
mina sfe&antur, qu<e in corom modum concinni contextafmfimam eius fedem ambiunt . lUc non longo te , ■ 
viridia fiunt, & per maturitatem rufa baccarum Ifecicm prxfe ferentia, tiinofaque ambiunt ipfa caulem, J*j c 
iia, frumenti Indici modo. Ecdice nititur alba, bulbofa, oblonga, permultis flipata fibris, ellebori mo ^ o, ^.lpiof0 ia 0( 
jqafcitur in campeftribus, in uineis,& fecus itiner a, & fepes . In Bocmia quoque in montibus quibufdam 
dum prouenit, fed Italico longi minus ,foh)sq. tenuioribus, & minori quoque radice, adeo ut ego hoc •^ rlir 'J 0 i a /m* P. § 
confueuerim . Caterum Mri alteram speciem, cuius hic imaginem expreffimus .mifn ad me Francifius Ca 
(oprns Veronenft; rei plantam indagator , i monte Ealdo allatum . Huic folia infunt fagitu ffccicm rep J (t 0 
