Rhaponticj 
eoniid. 
Quorundam 
error . 
¥spa Au erro 
is calumnia 
contra Gal. 
Rhapontici, 
& rbabarbari 
(hlcrimen. 
■i ei ‘i & ali 
ui error . 
Andr.Matthioli Comm. 
6 
"O Haponticu: -ai officina Ifbeuponticum notant . Quod nomenfibi afeiuijfevufetur a %ha fluido regionem quandare 1 1 
J\to muei-nnnam jp/sjerluente , in cuius fluminis ripis numerofum nafeitur . Cuius rei teftis efl .Ammianus M a ' 1 . 
nuslib. iz. juarurn bfioriarum , vbi fle feribit . Tanais , qui inter Caucafias oriens rupes per flnuojos labitur cjfi 1 
xus,Afiamq; ab, Europa diflerminans , inftagnis Meoficfl Milefcit . Huic I(ba uicinus efl amnis, in cuius fuperciffi 11 & 
tabiiis quxdai a eiujdem nominis gignitur radix , ad multiplices medelarum ujus proficiens . hac Ammianus . L e § 
paucis abbit iC annis ad nos aduebi coepit . Tffam mullo antt 'a tempore Bflapontici vice maioris centaurif radix in W eb ^ 
iffim irref firat . Qua. etiam noftra xtate non dejunt , qui {{bapontici loco utantur , recentiorim inuenta reluentes > . 
baciem\s ‘legitimum frbaponticum neque nouerint , neque uidmtit : tanta efl quor undam pertinacia . Credidere ad ^ 
tiffim orum medicorum quidam , proterito nuper xuo , fihaharbarum a fihapontico Diofcoridis nullo diferimine “w j 
Quippe quoniam eorum temporis curriculo legitimum l\haponticum Italia non uiderat , Quodcim paucos pofl arm °- e . fi p 
no$ effiet allatum , non defuere qui prwrum reuocauerintfententiam , Id quod maxime palam facit Manardus Terrffi ' 
m fuis epiflolis . Quandoquidem in libro 6. epiflda z. firma hac , & flabili ducebatur opinione , uulgare noflri ufl 5 
barbarum, & Diofcoridis lffiaponticum & idemeffe, &nil)il inter fe cognatione differre. Vcrmtamcn cuW r ^ 
legitimum-conffiexiffet l{baponticum e Mofcbouia allatum, quod Diofcoridis bifloriam notis omnibus referret > 
flatim induit opinionem , & priorem , quam habuit , reuocauit , ultima quinti libri epiftola ad Leoniceuurnfcribens . ^ 
panticum primum mdi ego Venetijsin officina ad medici in fignium e Conftantinopoli allatum , ac demde aliis r‘tft ^ 
locis 
ut: 
Tfdnent libro 7. cap. 
cis etiam exAlexandria conueclum . quod nullis reclamantibus notis , uerum antiquorum phapontkum 
fbitur Jtuerroeslib , 5. fuarum coli efl ancarum tum in Galenum, tum in reliquos , qui dixerunt iffiabarbartim ^ 
Cantiim adflringentipollnx , quod purgatoriam , qux illiinefl, facultatem minime compererint: eum tamen Affi r \ '^c 
fe fit maximopere carpendus , quod neque Galenus, neque exteri feniores Pffiabarbari noflri ufus ttfquam mcrnino 11 
quicquam de eo pofleritatis memorix prodiderint , tametfi de pffiapontico a Diofcoride deferipto plura tradiderat i^o, 
cuius facultates nulla penitus, qux purgando fit, inueniri poteft , Bjpapontici meminere, fub flhabarbari 
nifi interpretis ( ut ferh fuffiicor ) fit lapfus , cum Serapio, tum etiam Auicenna . quandoquidem non plures fito ^'l cr }pfc' 
ro aflignauere facultates , quam qui eos prxcefferunt , Bflapmtico affignauerint . Quippe quod eorum neutn J t^ 
fit ,Jkum Pfipabarbarum deiccloria facultate pollere . Id quod uerum indicium prxbet , fmpfiffie hos de pbapon ff#-' 
autemde Rhabarbaro . Quo fit , ut non ab re putandum fit, id eueniffie interpretum ignorantia fibaponticurn 
I 
Y- • • mr* inu/c ist ul'h.i w vHtutf j it i/hi 1 / m»ii ■" ■ - t —tml» 
floris fidem manifeflam facit libro primo, cap. 4 j . vbi feribit , quod denotata trebinthina refina oliux qua ^ 
turis alnum leniter mollit , & quod id prxftatur efficacius , fi ffbeipontici momentum admifeeatur . Ex quibat f a ‘ n ffior> li 
fer pbaponticum Taulo fihabarbarum defignari, quod ffirtaffie inter bxc exiftimauerit nullam interbederp j : t • nt fl > 
differentiam , quemadmodum credidere recentiorum qnidam, de quibus paulo antfdiximas. Taulo enim fi ^ H f L . 
& pheibarbari aliqua intcrcejjiflet differentia , vbi peculiariter de fimplicibus medicamentis agit, de vtrorunnfi 
tate ffeciatim fcripfiffet . Sed cum ibi tantum Tontici meminerit , indicium haud dubium efl , illi Barbari , O p, 
nullam fuifle differentiam . CxterumPucUm cos acriter reprehendit, qui inter phaponticum , & Efinbar^'-^} 
flrum dijerimen faciunt , eum fua ferat opinio , alterum ab altero minimb diffidere; atque fi qua fliard 1 ^ 
eam non aliunde prouenire , quam regiontm, vbi gignitur, diuerfitate, clementia , yel inclementia coeli . ^ ( l lied q rn 4O 
afferit , Tonticum nullo odore commendari , quam aquilonarium regionum, in quibus oritur, immani frigiditate • v l ' 
“Pontica regio nonvfque adeo fit frigida ,vt fiiiellij fententia admitti debeat ,fedvt potius tanquam inanis ctf 11 '. 
deatur , Quandoquidem Jequeretur, quod txteraflirpnm genera, qux tam in oriente, quam in meridie odoris fr a H p/f# 
mendantur, in aqmlonari plaga & in ipfa Tonti regione penitus inodora rcqerirentur . Quod tamen 
barum permutantium , Cognouit tamen legitimum (ni fallor) xtatis noftrx Fjpabarbarum Taulus Aegineta, eum 
.ix. in quibufdam medicamentis aduerfus podagras , quorum cognomina funt diacorallion > ‘ 
Agapeti, & ccmpofitio ataflos . Verum non propterea credicat ipfe , l{ljaponticum a l\haburbaro differre ■ 
libro primo, cap. 4}, vbi feribit , quod deuorata trebinthina refina oliux qu 
aaeo expertes a eprenenauntur , vt aijeemi nequeant ; quin & quemlibet vjum, voi jcwcet conje, am , nu» ^ 
in regionibus . Quippe fi ob frigoris , ac regionum inclementiam fias innatas qualitates penitus exuerent, a ^ Sd{ 
tum forma remaneret, propriam omnino peruerterent fficcicm . Quod tamen nulla ratione , nec aucloritatc f< 0 ^ giflbM 11 ^ 
dem compertum iampridem apud nos efl , quod quanquam C eltica nardus, qux a quibufdam Cafntbix,& Sff 
bis affertur , a quibus pene quatuor, vel quinque totius anni menfibus , nix coUiquata labitur : itemque acort < _ . { ^ } 00 
ftro xuo ex Sarmatia Europx, glacie, & niuibus maiore anni parte Jemper obducla , aduebitur in calami - ^ 
tam valido, naresque feriente fragrare non deprehenduntur , quemadmodum Celtica illa nardus , qux ex Eig 1 ‘ pfjjs . . 
defertur ,&acorum,quod ex T onto , Syria, & Aegypto petitur ; non tamen ob hoc eucnitvnquam,quin fnfi * Qjiff e .,0, 
turalibus fragrent odoribus . Quo fit, vt infirma admodum , quantum equidem conifcio,fit l{ucllu fentcntix ■ 
nobis concludere liceat, fihaponticum odoris expers non effe , aeris , foli , & regionis algore , fcd quod alk & ^ 
vel Indico fit planta. Declarant prater bxc , phabarbariirna ifbapmtico plurimum diflar e purgatoria vlS ’ 
ipfa Fjpabarbaro largita efl , odor nares feriens , compafla fimul Jubilantia , aureus color , ariditas, 
Jlu percipitur, & ponderis grauitas . Quandoquidem fihaponticum nullo odore commendatur, minitm f u rl(in ,flO n ‘ 
tur, cum polius adsl rihgat ;non efl amarum, fed fibacre ; non aridum ,fed lentum ; non ccmpafium ^ ^ 
derofim , fed admodum Ime . Qrtbus rationibus freiusnon temerb afferendum putauerim, 
ballucmatum fuifle, prxfertmq; cum dicat, nullo alio diferimine Bhabarbartm a Ifhapontico differ e > 'l ^ j tflV 
tum. Vanum quippe videtur argumentari, Rjpabarbarum,& fbaponticutn mam & eandem effera ‘^HiatiP^LlV 
ma , colore , ac ffiecic nihil inter fe dijlare oculorum fenfibus appareant , cum tam in fficultatibus , c l mrn , ^ en t , ^.^otib 
ximh inter fe differant , In fimili enorc uerfantur etiamif (funt enim qui ita fentiant) qui fibifals 0 perjua ^ ^ s> s 
cryniatn d larigtia nihil diffidere , ac unam & eandem lacrymam effe , eo quodin colore, in fubftantia , ae ^ w ^ 
in quibus perpendendis oculitantiim indices funt , adef perfiniiles mdeantur , utuifibili facultate 
non poffit.Verum.fi quis rem exteris fenfibus experiri aggrediatur , diferhninis certior fiet : nanque olJuQ Aff 
fiam haudmfmucm , guflu vero amarer em m abietis lacryma cemperiet , quibus larigna caret . Et quy^ 
Jfiir eum «pjwn u^rivjGUi^e , /tije uunuct ave/e eveni* VffJeC y W-m U CJJfVfJ VII UZi LITU • T \ 
litudo inter pifiacium,.& vngucntamm glandem , vt nifi bxc maritudinm gustui relinqueret j illud r 
