.Andi; Matthioli Comrrj. 
ccu papauerum,in rotunditate oblonga. Flos caeruleus: femen cnico iimile , ceu laneis quibufj 3 ^. 
uolutum . Radix crafifa,grauis, folida, tripedalis, fucco pra'gnans,cum adffrictione aliqua, & . pyd 1 
f „ vKi( f ,,, ne acris , & rubelcens . “ Amat folum pingue, & apricum, ac fyluas,& colles. Cppiofiffimacu in ^ 3ll i, 
Ip/f.i. innm- & Peloponnelbjin Arcadia,Fklidc,&MclTenia,pluribufq; locis circa Pholoen, Lyciam, &Snb‘^ ui , 
' P.adix conuenit ruptis, conuullis, pleuriticis, fpirandj difficultati, veteri tuffi : languinem exp ucn £S p: 
drachmis duabus trita datur, fi febris fit, in aqua; caeteris in uino:item ad tormina, & uuluae dol° ^ 
menta eius in collyrij formam uuluae iubdita, menfes, atque partus extrahunt . Succus eadem ? ^ 
V ulneribus prodeft : nam recens tufa, aut arida ante rnadcfadta,ea glutinat, 6c coniungit.Garne 
fcunt,fi tufa fimul decoquatur.ln Lycia luccum exprimunt, c^uo pro lycio vtuntur. 
A"* Entaurium magnum (vt in Rfiapontico piperitis diximus ) nil aliud , mea quidem fententia , efl , quam illa t 
modum radix , quam praterita nuper xt.is Rkappnticum effie credidit : quamque etiam hoc tempore eodeP ^ 
quidam appellant , qui cum imperitis fuperions xtatis o rare malunt , quam cum peritis rc tendoribus vera cog>°.l c 1 ' Jpf 
plicia medicamenta . C at erum contendat licet Muja Fcrrarienfis medicus claramus, radicem, qua KP a P m dril° c0 f. g i*f)- 
que officina? utuntur , C entqurii magni radicem non effie ; is tamen hac in re decipi ( pace eius dixerim ) manifejie 1 -J ^ 
ditur , citra ea radix , qiaeuulgaribus fijjapmtici uicem explet omnibus fanb notis C entaurium magnum reprxfetit 1 • 
o frxgnnns , qui guflui non modo quadantenu 5 1 ‘ 
a Addit. Cat. 
g/aoiar S t Xffl 
a s yyXoS epu 
.i.iiinili- 
ter aure &fiic 
pus rubens . 
Et idem ha- 
bet Meum . 
Cetaurij ma- 
gm connd. 
Bi afauoli la- 
pfus. 
Quorundam 
hallucinatio. 
Arabii lapliis 
^linijerror, 
pe quod craffa fit , gratiis , compacta , tripedalis , & rubeo fuco 
fed etiam cum aliqua adftriclicne dulc 
de, quod & folia, caulis, capitula, fiores 
mdidere , Ea , qux hodie ad nos conitebitur , Gargano preeclariffimo ^Apulu monte mffi 
quin &in aliis Italice locis, nempe in Feroncr.fi agroBaldo monte, quem Benaci alluit unda, fed pf ir1tl 
fed etiam cum aliqua adfiriclione dulcis, quinetiam (ut nos quoque obferuauimus ) Jiriata , & funiculi modo conto'' ( f’ p, 
res, & femina illi prorfus fmt eadem , quibus conflare C entaurium magnum 
& Galenus memoria? prodidere . Ea , qux hqdiead nos conitebitur , Gargano pmeclarijfmo ^ipulix monte num er °J 
tur 
fi ad Jtpulam compares 
Cetaurij ma- 
gni vires ex 
Gai. 
,# 
Ifondefunt prxterea hac tempeftate rei herbarix ignari nebulones ,qui bonis qnibuj^J^ 
fiariis perfifadere tonentur, eam plantam effie C entaurium magnum , nux in aquofis prouenit, caule quadrato , 
li ; folqsfidicis modo longis: flore rubenti , (ficato , quam quidam pro lyfirnachia accipiunt . Pfeque alio , qticdf 1 " 
mento nituntur , quam quod bxc planta flore fit rubro ,& caule quadrangulari , quemadmodum & CentaUf 11 ^ ^ 
Sed quantum ifii hallucinentur , quantaque in erroris caligine uerfentur , ij quidem indicent , qui in (iirpium bifi 0, ‘ ^ / 
fiudij ,& temporis confumpferunt . Tono utriufque Centaurij uno-tantum capite mentic/nem facit Mefites :fi c * ^ 
terum cum altero ntifcet , ac confundit , ut mirandum non fit , fi d nonnullis xtatis noflrx diUgentiJJiwis rei he>ff ^ ^ 
quifitoribus acriter fuerit accu fatus , & fi nouus quidam Mefitis ipfius commentator friitolis ffitis argurneritfi ’ fp 
dofliffimorum uircrum cenfuris refragari nitatur , in tam aperto illius errore . Quin etiam ftuiccnna, qffi 
pariter errat , & cum vtrifjite Serapio. Siquidem is fcripfit ex auctoritate ^Aben Mejhai, Ccntaiiru magni tqdif ^ 
trahere pituitam , firntl & bilem , & coxendicum doloribus opitulari . Qgx tamen facultates Centaurij wf oXt i ^ { 
fed minoris , ut fcquenti capite explicabimus . Cxterum neque "Plinius ab errore uindicari potefl , qtdtarrFhf ^ 
taurij magni hifioria libro 25 . cap. 6 . in omnibus feri Diofcoridi fubfcribat; in facultatibus tamen erraffe 
Centaurio maiori amaritudinem cum quadam dulcedine tribuerit : cum amaritudo non inmaioii, fed innuntoi^ 1 
prehendatur . Datur Centaurij magni radix Hydropicis, Ictericis , & Iocinorofis , tum virto macerata , ’’ ce p tt ' 
pota . Radicis recentis fuccusvncix pondere haujlus , ac etiam vulneri illitus , auxiliatur a ferpente 
nor 
tip 
t^pmina . 
cans,& fatum mortuum euellens , viuumque corrumpens , atque eqciens . ^tdfhiciio verb , opera crajffi > 
frigiditatis , cum vulnera glutinet, & fanguinem rescientibus profit . Exhibentur autem ius drachma dtt* > 
quidem cum aqua , febri vero Uberis cum vino . Porro fecundum omnium fimul qualitatum attionem , rnp tlS ^ ^ . 
dyfpncex, fime fpirandi difficultati , tuminuctcratx tuffi conuenit. Tfec enimin talibus euacuare folii m q !l0< ^ ^onjb ,lt ( 
turam efl , oportet; fed partem quoque euacuatam roborare, ac confirmare . Facuationi itaque accommoda ffi 
queeum non fola fit , ac pura, fed aut dulcedini uincia , aut certe non prorfum amantudititiffqmdem veh^ elti && 
atque violentiam , rnifta illi temperata quadam fubflantia , cuiufmodi efl dulcis, non obtinebit. Porro ad fd , ff g0 
funt , roboranda , contrahendaque , adflriciiom efl opus . Eadem qua? radix, & fuccus ipfius efficit : f 
mento quidam uice lycij. Grxci tarraopiov id uocant,quod Latini C entaurium magnum: Mauritani , uifb0'^ 
Sacurion habre, feu Canthurium : Itali , Centaurea maggiore:Germani, non fine errore , Reuponiic : ut 'etintt 1 1 
pontico:& Galli, Rhepontico. 
K tVTAvptcV [AtKpoV. CENTAVRIVM MINVS, CAP. VH* 
Conclufa n§ Entaurium minus, limnefionaliqiriuocauere, (quoniam rigua amet loca ) Herba 0 ^^ u ra ^ c .. 
legit Meum . hyperico fimifis , caule anguloft), palmum excedente, flore lychnidis, e puniceo iu P q 11 ^' 
gente, folijs ruta, pra'longis,&paruis:fru<ffu tritico fimili.-radice pufilla, l?ui, & fup erliaCl j‘|ccra Fg f 
flanti amaritudinem adfert. Herba recens tufa fuo illitu vulnera conglutinat: verer 3 
C3C ^ tr3CC obducit, Bilem, ciatfosq; humores per aluum exigit, “fi decoifa deuoretu ’ ( j 
Cac!T ffl sa^ llch i adicis conueniemiffime infunditur: trahit enim fanguinem, & dolorem leuat.SticCtJs 
Qfiira. Si m med * can acntis perquam utilis : fiquidem cuna meile caliginem ocqlorum expurgat-m u f 
Ttyopiivn . 1 . tus, menfes, & parrus extrahit , epotus peculiariter neruorum uitiis fuccurrit. Succi ^ 5Ctr r 1 ncr cir,ll ,-ll> 5 
decocta vero. Legitur herba femine pragnans. & diebus quinque madefafta, decoquitur, donec mi ^ • 
& P ota i aquse, mox ubi refrixit, linteolo exprimitur, & eieda herba, i terum decoquitur, 
b Cat.non ha P raditudinem habcat.Nonnulb ca recentem.grauidamque contundunt, arquefuccum , f a iR (0 ; 
bet conchi fa. cat ° e xp r imunt,& in fole , lignea rude affidue moucptes,infpiflanr , quod (i quid cone p 
Meuaute ha u^lis adha?refckt , deradunt , idiquoque humori pcrmifcent.noflu diligenter ope Il Z*exKc!>: 
bet tantum nocrurnus liquores coalefcereno finit. Quapauteliccis : adicibus, aut herbis, liquato^ jdjsPLuii' 
tur, decocta (vrin gentianae mentione retulimus)pra , paratur.Sed quisex corticibus 
iulis herbis fa fluantur, in lole,uti ante diflum eft,coguntur. Sic e thapfia,fic e niandr^o 
i 
