22 Andr. Matthioli Comm. 
i.qaem aliqui f os, tenues , hyacintixmulos, vcrficolorcs, radicecrafTa.nigra.denfa, interdii cxcfa, qux diffcfta ^ 
vlophcn, (iuc fcir,& commanduca a mQrdet.pioucnkincampetlribus,hccis>&cliuohstradibus,&mannot ' 
ixianijfinccy cjj x tr i ia , addito atramenti futorij, exiguo, cedrino oleo,& axungia, fcabiem abigit: eade, cum u 
romachu a p , ph U r,6c bitumen afciuit, & ccda in aceto illinitur, impetigines abfterget.Dccodum collution > g 
uum dolorem mingar. Cupari pipere, & cera oblita radix,dolcnti denti auxiliatur. Radice cone 
in aceto decoda , dentes fouentur , eos quoque fragit,ii feriptorio ftyloferuensadmouearun ^ 
cutis in facie, vitiliginesque cum fulphure emedat. erodentibus medicamentis admifeetur : 
pcilant. 
bOrib.addit. 
vaVfpit -i- fi- 
IX- iuiua. 
Cham|!eon- 
tis vtmifijtie 
confideratio , 
V^UI.' III I »» VM»** — — . nt C 
nas, tetraque ulcera illitu fanat. Quare chamxlcon uocetur,a uarietate foliorum eucnittmutan 
cum terra colorem, hic uiridia, b illicalbicantia, alicubi coerulea,nonnufquam rubrainueniuntu • ^ 
^Hamdeon albus tam ab Hetrufcis, quam exteris fert Italia incolis vulgo C arlina vocatur, quod credat vulgus ^ ^ 
i 0 
■Galenus tsfiantur) latas interaneorum tineas interimat ,& ferpentium venenis reflftat, mirum vtique c* 
Quorundam eadem in pefiUmtia opem fare valeat . Falluntur nimirum , qui putant Jlirpem illam pernici non e0 n 
error. 
Monachoril 
ciofo vulgo appellantfaculeis horrentem, cuius flore coaguli vice Hetruria vtitur, album effle Chamflemcm • ^ 
error ex eo maxime diluitur , quod hac contra Chamdccntis albi dej criptionem , in longo admodum caule echinatos J 
ferat' fruBus . Torro Chamaleonern album nunquam Fucbfwm(pace viri alivqui enidkiflhm dixenm)vidiflc^ ^ ^ 
rim:, quod libro juo deplantaram hiftoria primum Jcribat, nullum hunc edere caulem , Jubinde huius forte obJ ^ plm 2 
in loco eundem procero fatis caule depingat. Quin nec nigrum idem nouijfe videtur , cum dcpitlm ab eo, qttem ta^ 
ncnprckat , nullis notis legitimo , meo quidem indicio , refrondeat. Qua in re hallucinantur monachi reuerencu,^ „- e fi' 
^.Lxp.oij. commentati futtt, cum certo fibi perfkadcant , Carlinarnlyt eorum vtar ciflinBione) caulem proferentem , eiuj 
nam albam, quam Grxci MucrSay no Ulw dicunt , Mauritani vero Bedeguar .- item Cortinam alteram caule viduarn jjn 
trabicam ab Mphris Suchaa vocatam ■ Quippe cum frina alba ( vt Diofcorides efl author ) bicubitali flt caule , ‘R l^ 0) . e . 
cante , vnde fcrrtajfe nomen traxit , & innani, flore vero purpureoniteJcatCarlinaverb hxc caule flt dodrdtep a ■ ^ e jfe 
pleno, non inani: Jubrubro,non albicante, floribus hyacinthi pmdis , nulla ratione dici pofle putauerim , Otrunaar x 
IctiacctP 
frir.am albam , fed potius rufam. Cim nec [militer monachi unquam probare pojflnt , Carlinam alteram 
jfrahicam effle [pinam; quod mifquam Diofcoridcm fcripfffe inuenerim, fpinam trabicam caule uacare , 
0» 
'bpf 
tiiis ejje perflmihm. Ex quo rcBeliit arbitror) concludi peteft, quod cum fpina alba procul dubio caulem edat, * 
opimo repro- que Mrabica p.cmat. Sunt etiam quiuelint, Carlinam caulem gerentem nihil differre ab altera, quf catdem » 
! effle fpinam: quod nufqmm Diofcoridcm fcripffl- 
Qnorundam 
biti. flexu, nempe quod altera mas, altera nero flamina 
prxfertim nigrum Chamaeleonem effle nolunt 
mafortajje fuerit -.negant q; omnino has plantas efle Ckanideon 
r ,~j~ „ ~ -rrjj- , qux caulem rufum gerit. Flocq; argumento nituntur, quod flo ipjflfl ^ 
hb.%. fmplicium medicamentorum , Chamxleomtis nigriradicem lethale quiddam obtintre : eamq;ob caujai > .^ c °p 
Jecis t antum venire medicamentis . Sed cim raphani uice a compluribus copiose cum acetarijs edatur m °J e1 ‘^ rji( ia>f i!r 
modo, nec effle hanc nigrum Charnxlecnem , nec cius feciern probant. Quibus facile refondcripotejl, quo tn ' 
taflflein Tonto , alijsq; conterminis regionibus ; Chamxleontis nigri radix fit venenofla, &, in Italiafalubns,exu^^ £ fifl 
itis clementiamlcthali facultate , quemadmodum & Terflea,qux tarnerfi Te-rfis femper fuerit letUflera;^egyp^l ^ ^ 
nocua faci a efl, floli& exii bonitate. .Arum puter ea Cyrenis adeo mitis eft,vt rapi mado in ciborum ^ 
mea in i 
rarum 
inlocG — , , i , ffiaue ,r ' 
Byloinnocue (quanquarn temere) vtantur Medici. Cxtertm illud puter ditia me tnaximb ad creaettcnin 
«Vm» r/tnlem fundentem efle Chammltumem nixrrurn.nund ht.r. tdsta omnibus in Kn.UCrfum ?. Otis tUSFUtn Chain ^ fydr 0 t'f,Q 
•bro, floribus m vmbella jpmofls , vcrjiculoribusrractice crajja,e. xrenus rugra^jy ~ 
fa,qu£ fracta intus flaueflcit,& comanducata mordet, fateor tamen hanc umbellam nonferre,(vt Diofcorides 
natum capitulum, perinde ac album charnxleoncm-F erimi hoc non me omnino a mea dimouet opinione , quo ^ ^ i 
deam in qudniplurimis locis impropriis vti vocabulis. Mddidimus tamen aliam Chamaeleonis Tfigriiwfg^fi^ 
DotUfflmo Viro Bartbolomeo M arant a , Tflcapoh tranfmiffa efl : qiu t amet fi vmbellas Hyacinthinis fl 
t 
ot 
proferat, cum tamen folia rubris maculis varia non fint , in caule nulla prorfus rubedo frccletur, rnanj 
nis tantillum haud refipiat,exejd non fit,nonftauefcat,nec caules digitali craffltudine videantur , clir J e £ lttirl diflvf 1, 
nem nigrum hanc plantam efle affirmem non habeo. Sed de his diffufius libro quarto ncflyarUtn EpiJM art _ ^ qufit 
ad Mar antam re frondentes . bixi fententiam meam , quamijs cenjendam relinquo , qui rei plantarix rnal0r e py 
peritiam habent. Cxtcriim hic non re frondebo Jycophanu cuiufdam calumnijs, in Chamxleontc aducrj 1 '- 7 , ' frpbijv 
cim libro fexto id mihi faciendum propofuerim ,vbi de Ixia inter venena feribit Diofcorides . ibi eniffliM 1 J r ur it^ \in 
Arabum tur- r ei plantarix pfeudo indagatoris malitiam, ve cor diam, & apertam temeritatem fufius aperiam . Fxpl° c ; rnA uairl ^ 64 ‘ 
pb error . fuclioiiis jcriptous , vt qui non fine deteflando enor e , Grecorum vocabnlorumvicinitate decepti , Chaffl™ a afft %■ t- ^ fi 
gua M egerim appellant, cum Chamxleone confundant. Tfam Muicenna de Megerio differens libro 6 efl f t#, 
circa finem, jitum errorem prodidit tjs verbis. Megerion bibitur cum vino ad niorjum vermium 
nigrum, venenum mortifcrum.Et quando mfcetur cum fauic,& coniungitur cum aqua, & olto, mtei fici ^ fiof • ^ 
C[ . & porcos, hxc ille. In quibus duplici nctatur ener e : primo quod Megcrio eas tribuerit vires, quas y"° 
num^hi^ex ^ lt Diofcorides : deinde quod nigrum , non vtique album ea prxflarc crediderit contra Diofcoridis fi n vtllt s cdt^ 16 a ' & 
Theophralto vtriufque Ckawdconis T heoplrrafius lib.g.cap. i J • de plantarum hifleria, ubi fle habet. Chamxleonum > ^ 
ter niger. Vires autem radicum inter fe diflant, ev ipfx etiam radices frecie differunt . Candidi c . j ecO ffti 0 e J af ifi e 
dulcis , & cr affla , & gauiter olens. V tiiis traditur ad fluxiones, cum confctla orbiculatim modo raf 
transfixam f enem. Valet er ad interaneorum animalia lata , cum paflavua comefa acetabuli menfi-> sj, 
ro. Occidit & canes , & flues: canes in farina hordeacea JubaBa cum aqua,& oleo: flues cum bra/fica • -^0 1 nC ‘ t o fi 
fcent em experiri volucris, an viuere pojjit , lauandum ea radice triduo iubent. Hoc emm fi tolcrauerit, m 
exiflimant.Efqfcitur xque omnibus locis f’ : ~ r " u — n ~~ 11 — A " v» * — .. jxmmii capi . foV 
mili : vnde quidam acanum cum vocarunt 
heiba vmbjraculi freckm reprxjcntat ; raaice crajja ,<&■ nigra 
