Nomina» 
Andr.Matthioli Comm. 
A?aleno,qui lib. 6 .fmflidum medicamentorum , ita de emviribui pcfterhatis memori» fcriptum reliquit , .Abrotonum cd- 
lidum,& ficcum facultate,, in tertio ordine feureceffupofl. media fitum tfi . Inveniemus autem eius i en per amentum 
minimb quidem & exguflu dubia coniechira,ut pote cum fit admodum amarum , Ton o faptrem eiufnmdi, cum terreri I 1 ' 
ejfcnti.c,d largo calore extenuatum oficnbimus . Itaque non iiflrenue & excalfacit ,& deficcat . ifarn fiue comam ctu* 
fioribuslreliqua enim eius palea mitius cfi)contufam ulceri puro illinas , mordax, & initans uidebitur : fiue eo in oleo W-A‘ 
arato, caput, aut uctrem perfundere uales, admodum calefacere referies. Quin & fi qui per circuitum rigoribus capiuntf’ , 
ecs ante inuaflon em rigorum hoc uoles ccn fricare , mimis utique rigore concutientur . imo & fenfus quidem protinus vlit- 0 ' 
amotum fuerit, ipfim calf acere percipit . Torro quod lumbricos interimat , par efl, nimirum cum ft amarum . Scies aut f $ 
protinus, quod QT dirigendi ,& incidendi quandam uim habeat :fed& quod magis quam Abfkthio id ipfi neceffarib iupt> 
in promptu erit colligere . Trimum quidem ex guft u; pau affirma jiqnidcm acerbitatis particeps Abrotonum efl , non pAtfi 
c£ uero .Abfmthium . Deinde ex eo quod inimicum fit (lomacho Abrotonum, vehit etiam Seriphium : gratum noro & ar “ 
cum abfmthium . Siquidem de iflis fupra oflenfum efl, auod amarum ipfiimperfe omnifariam infenfim fit flomacho : a, f 
flerim uero, aut acerbum, aut in fumma adflringens flomacho utile & amicum . Torro ubi qualitates h<e muicem pernfi 
fuerint, qua uchementior fuerit, ea utique uicerit. C at erum Abrotonum vfhm calidum , & ficcum facultate efl rnagts a q 
huc quam cucurbita fuca njla,, '& anethi radix . Illa enim ulceribus humidis firatd & citra pUegmonCm callo itidurf^ 
conueniunt : ac proinde maximb ulceribus , qua in pudendorum praputijs fmt,competcre uidentur . At cinis Abrotoni vq 
ceribus omnibus mordax efi : ac idcirco cum oleo tenuium partium , cicino fcilicet,aut rhaphanino , aut ficyonio , aut vete f ’ 
& maximb Sabinc,ad alopecias accommodatur . Barbam quoque fegnius tardiusq; enafeentem cum aliquo dici orum o t 
rum elicit : fed nec minus illis , lentijcino maceratum . Quippe pro eo quod tenuium efl partium, rarefaciendi uim obtinet , 
mordax efl,& calidum .quas utiquemaxime eius facultates nouiffe oportet, nec quicquam prxterea particulare in hoe 
flatu requirere . Id Crea A'£?oTtv°v dicunt, quod etiam Latini Abrotonum: Mauritani, Catfum, fefum , feu Caijfum : 
li, Abrotono : Germani,Stabmertg,Scbefouuuert & Certuuucrtg : Hifpani, Abrotono , & Hierua,lombriguera : Ca f 
Auron,Auronne,z y GarderobbeiBocmi Brotan : Toleni Bogedrgeuukp . Catorum abrotamm.farninam vocant Itali 
tolinaiGcrmani CypreffcmBoemi CipreJfem:Toloni Cyprijs : Galli Cypres de iardin. 
[0 
?<? 
r, ( *** { . HYSSOPVM. 
CAP. XXVI. 
TlYflbpum^herba nulli non cognita, duum generum eO, montanum, & horrenfe. Optimum eft^ 
*J-licium.Vim habet extenuandi, &calfnciendi.Dccodhim cum ficis,aqua, meile & ruta, pofumq 
peripneumonicis, diuturnae tufl],fufpiriofis,deftillationibus,&: ortopnoicis auxiliatur : tineas eneca * 
Idem facit, fi cum meile delingatur . craflum humorem per aluu extrahit, decoftum ex aceto tau} . 
epotum .Ad fubducendam aluum cum ficis viridibus detritis manditur: Vehementiusq uc addita ’ 
cardamomo,aut irione, dciicit:colorem in corpore fouet. Lieni, & aquae inter cutem , cum fico nit 
que, inflammationibus quoque ex vino illinitur -.cum feruete aqua impolitum, figillata diTcutit • cl ' 
decofto ficorum, optime anginis gargaiizatur. Dcco&umcum aceto dentium dolorem in coli '- 1 
pe fedat: inflationes auricularum vaporis fuflitudifcutit. 
1 ° 
Hyflopi confi 
hyffopi,non tamen habere vmbellam hyffopi modo rotat figura in orbem circumattam ',fed'multifiiam,& v e \ utt 1 w 
Qux quidem nota non vifitur rn nofirate Hyffopo,vt quod fores fpicatos proferat , non autem digeflosin vmbeUaW r °’.^0 
M arcelli mi- do circumaclam . Quo fit,vtnonab re illi dubitaueaint , anvulgare Hyjfcpum legitimum fit; hi vero crediderint, e<> ^ 
■ Intcr J* eu * nos effe deflitutos . Cxterum mihiiam compertum effe puto , hos omne sin dubio", & errore ver fari peruerfa q-S' 
' -y-- ' »■ -mdaW v/f> 
tlO 
pretatione deceptos . quandoquidem fe aliter habet vulgata Diof condis leflio ( cui etiam Oribaftus, <& vetuJU ‘f u<ia B 
ci codices adflipulmtur ) quam verterit | Marcellus : ita enim Grxce legitur . ipauMosTirA, ci ^ 
fuictSisy di ov 9geypnJ^f,tltfP eSt Ttf hitpr/Avov . Criganum Heracleoticum , quod ah) pAcO' 
vocant , folium habet hyffopo fimile : vmbellam autem non in rotat ffeciem orbiculatam ,fed veluti multifidam ■ hf' > 
rides . Ex quibus palam efl, non cemparaffe Diefcoridem origani flores ipfius hyffopi floribus, vt perperam 
cum abfolnte dixerit , nulla fkela cum Hyffopo comparatione , Origano vmbellam effe non m rora modum w ^ cH f r r c com eS 
veluti multifidam . Illud infuper hac in re non paruam ambigendi anfam pratbnit, quod Diofccrides libro 4 - bf f *-' yertti* 
capite prodidit, cu m inquit . Chryfbcome palmi altitudine fruticat, comam habens ffet ic corymborum, hyffi W' • 
tamen fi quis prxfianti iudicio Diofcoridis verba accurate perpenderit , illa fanb nihil eorum fintentix refiagnn c ^ te fi 0 >' 
qui Hyffoptm,quo paffim vtimur, legitimum effe contendunt . Siquidem in plantis cma , probatiffi.morum ®° r ‘ v ' vef iufld te 
nio,nonfo!um de floribus, & corymbis intelligitur ; fed etiam de folifs,& r amu ficulis, dummodo hac hilari quadam ^ cO' 
plantam totani,vcl fumma eius exornent . Vnde retic Tlinius lib. I z.cap. 2 qbalfarno felium proximum rute>p#T 
ma reddidit . Item Hirgilius lib.q. Gecrrgiccrum perpulchri cecinit . r 
Ille amam mollis iam tum tondebat acantln. . q s c oi)fri' 
Ex his perffhuum fieri arbitror, Cbryfocomen coma,hoc efl folifs, & ramufeutis hyffopo effe fimilem, non aHtcm !fhtafldi l°' 
bis, quibus fortaffc in vniuerfim fcatec . Quamobrem hic nullus , quantum equidem Jtntio, relinquitur ampb « s d ’ ^ j nl e ( vl 
cus . Sed quod Hyfflpum communis vfus, verum, legitinmmq; fit, nobis mamfefle demonflrat Symphytum p? 1 ! x \^ n 0 f' 
ffero) proximi* annis repertum, quod folia vulgari hyffopo fimilia proferat . Tfqm cum J bibat Diofccrides , 
omnem quoque litem dirimit . 
coniunaeq; dcfcrtbcrc confueuerit, 
nofbrum admodum xmulatur , cfien _ . tJ 
Adde etiam quod idem ( ut experientia comprobat ) ifs omnibus folleat viribus , quas itiireddidit Diofeorid^- 
