V) 
1^8 
Andr.Matthioli Comm. 
Qiiorimdam 
firor »_ 
10 
patiis tonfi- metfi nonnulli imcmantur plantarum exploratore! , qui Daucum ab erratica pajimaca nihil pr&ftts differre eonten 
deraito. JL dant , affirmantes, hoc idem fenftjse Galenum , & pojl ipJumTaulum ; ij tamen, quantum equidem fcntio,manifejle f* * 
■ U deprehenduntur . T^am etfi redi} dici pojjit , Daucum ejsejyluefiris pastinaca genus ; non oh id tamen illa, meo iudictoj - 
rit vnqnam jytuefiris pajimaca , cuius paulo Juperms meminit Diojccndes . Quandoquidem fi vnam , & eandemplan 
effc Daucum, & agrcjlem pafimacam credidiffet Diofcorides , de ut Jane Jeorfum non differuiffet, neque alterum ab alter F 
prijs capitibus aijitmxiffet , C at erum cum non dcfrnt , quibus videatur Galenus inter has plantas nullam facere differ 
tiam, videndum ejl , an ita fe res habeat . Mihi quidem inter eas di) crimen jieri voluijje Galenum, illud maximum ar S u ., ^ 
tum cf[,qubd Diofcoridem jecutm,& }pfe varias vtrisque tribuerit vires, eas que diuerfis locis dejcripjerit . Dauci ft q ul 
libro 6. ‘Pajimaca: vero libro 8. mentionem- fecit in fimplicium cenjit . Hinc itaque jit vt aperti coniiciam, Galenum 
ter illa difamen nouijse: atque eos decipi, qui in hoc Marcellum ,& fruellium fecuti , contrarium afierunt. Quorum r 
terea fententiam , ipjius Galeni tefiimonio, facile explodi pejje putauerim ,nec folitm quod diuerfis capitibus vtriujqff 
res jpeciatini traclauerit ; fedquia libro 6. fimplicium medicamentorum , Daucum non ejfe pajlmacam clariffimb oflen d 
C um inquit. Dancus , quem quidam Jlapbylintm nominant, agreflis quidem dxmejlico minus ejl efui idoneus • ffjj ° 
his fatie verbis Galenus perfricui fatis declarare vitetur. Daucum non fibiffed alijspaftinacam agreftem appellari. LJj 
obrem cum Diojcoride non modb dixerim ; Jed etiam affimauerim tria Dana genera inuemri . quorum illud ? 
rue itius ejl , quod fylueflrem paftinacam rcnmlatur . Hoc enim in S en en fi agro, prxfertim in maritimis, frequentiffi • 
najcitur. Creticum autem legitimum, ex Creta tantum afferri exiftmauerim , Torro Daucus, qui coriandri foaffy 
venit, & f.ndne cumino fimli ,in quam plurimis etiam Itali* locis, Jed etiam Germani? Boemiaqtie repetitur ♦ 
planta in herbario nvjlrp Ga manico cbalccgraphorum negligentia , dum ego Traga, graffante pejiilentia abeJJem>J e 2 o 
dum T eu cedani genus reprxfintat . quod omnino prdtter meam Ji-ntentiam accidit. Dauci vires tradidit Galenus U ' 
fimplicium medicamentorum fuprd citato,vbi ita feribit . Daucus , q era ruidam jlaphy linum nuncupant , agrejtts 
dcmtfiico minus ejl efui idoneus, exterum in omnibus vehemeniior.Jft domeflicus cornejiibilis quidem, Jed hnbecdlior-^ - 
& calefaciendi facultatem obtinet , acproinde etiam extenuancii . Cevth radix prxier iam ccmprehenfa fiatuqffiW H' * 
uzndam ad venerem jlimulandi potentiam fw 
f$u>« uires 
tx (jal, 
dam obtinet, ac vener cum . Semen autem domejlici quidem & ipjim qui 
.Agreitis vero plani flatu caret,quod i<por°v vocant : acproinde vrina ri , menfesque ciet . ^ {tque hatlenus de 
dauci Galenus . Qui fubinde de femine eiufdem fcripjh,eique fecrfun vi) es quas reddidit bis verbis. Dauci Iterbxfe^d^ 
caltkciendi vehementer facultatem habet , vt inter prima efficax jit tum vrina irr uer.dx medicamen , tum menflbus p' 
iis . Multum etiam digerere per halitum poteft, foris impofitim . lpfa vero herba finalem qiudemvim obtinet, tanie Jl ) 
mine infirmiorem, nimirum ob aquex humiditatismijiurarn. quanquam vtique & lpfa calida fit temperie . ita &' . 
tj/iYY). Tl/iurux T rtiiMsll sit uv A/f r w*. IJ,*. R vviJitrtT 2 Irim* * 
canetis . 
vt etiam Daucus Latinis appellatur. Maurit anis, Ducis, G e^ar,jeu Ciebar : Italis , Dauco; Germanis, Rernurt^ 
Dauco, Cretico : Gallis, C arcte faunages . 
A fKfinoif. DELPHTN IVM. 
CAP. LXX. 
■p\Elphinium furculos emittit a radice una fefquipedales,aut maiores : a quibus folia exeunt, P a ^ l£)S 
enuia, diuifa , pra;longa,quae delphinorum effigiem reprefenrar:undetradumnomeneffi 
l uiolx alba; non diffimilis^purpureus: & femen in filiquis, milio proximum;quo non aliud utilius ° 
di poteft, ab fcorpione percudis Aiunt enim obieda herba fcorpiones refolui, atque* ignauos t° r f j 
fawfcmota uero ca,feie recolligcre.Prouenit in afperis,& apricis. Aiierum eft delphinium , <l a fp 
^ ' & P.omanibucdnnm uocant,fuperiorifimile,fedfolijs,&ramis longe gracilius. Viribus eifdem p o1 
fed non ita efficacibus. 
jl AT-phit» 
u.acacts 
D e l phi ni i co 
ftupidos fieri. 
•orffi 
■0 Fanquam feribit Tjuellius , herbam in Gallia nafei, cui rura nullum adhuc nomen impofiiSrUnt , qux omnibus 
i- Delphinio refpondet ; in Italia tamen nemo badenus , quod fciam , legitimum offendit . Ex quo tantuin n Jr>hi' 
Quorundam tam Delphinium efje,qitam Germani vulgo v<- eant Bjtterffo nt, d cfl,Equitis calcar, herbariorum vero vulgus Con ^''" ,cffe, 
FQba«. eS rC " & alem : t l uainnos inter fyluejbris Cumini genera fupeiius retulimus. Fcrurncumhec folia non ferat delphinorum p 
nec fleres albx viobe temulos , horum Jcntentiam cur probem, non habeo . Fuchfius retatis noftne medicus prxBantt ^ ^ 
tione & rerum peritia, antediciorum opinionem f equitur in libro de componendorum mcdicamentcnmratione '■ . 
quoque (flreclb fenlio)vnd cum illis in errore verfatur . quandoquidem non folivm ( vt dixirqus) nufquam, t l l ? 0 “ ^ji 
«o 
ejfe potejl , Delphini; kiftoriam plani: jhbulojarn effc ,vcl faltem Diofcoridi ad 'j criptam & illegitimam . HS n ' - f en«' 
terea, qui Senam Mauritania vocatam , fitiquarum conuexitate freti , Delphinium effe crediderint . Quorum «gffo ■ 
ita euidens ejl, vt iam ab omnibus explodatur . 1 delue non muria , quod in Delphinio (demus eius caput legitiM u ^ 
lia, non fdiqux,qm delphinorum formam reprxfentent , requirantur : foliaque jint tenuia , longa, diuifa : floret v® 
60 
enx delinea 
fes ,paruo ventorum flatu fkcilb difeutiantur . Tlanta ejl frigoris impatiens . ob idque ferivuit maic, nec 
