Euph^rbii vi 
res ex Aetib, 
& Aquario. 
luphorbii vi 
ie& ex Mefc 
Ex Galeno . 
Nomina, 
a Meum, T* 
i prmi .i.fer 
penna. 
Galbani con- 
fidcrauo. 
Galbam ui- 
res ex Gai. 
Nomina. 
v8 
Andr.Matthloli Comm. 
jaitis muniant ;tant a tamen efi acrimonia uis icnurffima , ut omnibus una cum aere penetratis munimentis , in ‘eorum td 
■dem perueniat nares , ubi moleflijfimtm excitat ardorem , qui non facul tollitur : quanquam etiam medicamentis adw° 
refrigerantibus /accurratur , Quo fit , ut folertiffimi pharmacopola baiulis , ac alijs vitium quatentibus hominibus id #* 
peris obeundum tradant : interim tamen certo fiunt ,non abjque conuitifs, & malcdiBis opus hoc ab illis peragi f°Jj ^ 
Quamobrem mirum fani non fuerit, fi qui ab arbore recentem colligunt , eximium acrimonia feruorem expauejcentes > 
longinquo corticem feriant . Hanc plantam ( ut Tlinius quoque t citis eji ) adinuenit primum Iuba Lybia rex in monte fi 
tante ultra Herculis colutnnos,appcllauitq; Eupborbium medici Jui nemine ,& fiatris Mufa , d quo diuus Mug> l ft uS 
cenferuatus. Euphorbif Tlantam nunquam mihi uidere licuit . Sunt tamen qui illam pingant , & d Saraceno ' acC£ L 
feribant. Cui crederem fortafje fi plantam uiuam oftenderet, in qua Euphorbif nonnihil inejfet . Euphorbio deiet o ^ 
ineft facultas . cuius nuj quam , quod equidem inuenerim , meminere Diofcorides , & Galenus : tametfi eam minime 
tio innotuerint vietius , & Actuarius , qui concordes de eo bis uerbis dijferuerunt . Eupborbium non modo pituitam 
bit ;fed etiam aquam , hancq; ualidius educit. iM autem acerrimum omnium, qua ego noucrim , ardentiffimutnq ! : r^ 
pterea colicis , & uentrem frigidarem habentibus datur . exteros uehementer conturbat ; fitim maximi ciet - 'HP r ‘ n 
\x odoratis feminibus eicfi commifctndum . Modus triobolaris , ex aqua mulfa. Trafiat tamen cum meile coBo fi , f urrt ^ 
catapotia redigere . Id quod etiam Taulus atmotauit libro feptimo , ubi inter ea Eupborbium recenfuit, qua aquam > 
pituitam deijciunt . Verum in fintplicium cenfit piofeoridem , Galammq; fecutus,de hac deieBoria facultate tfiff " 
quer.ihil memoria prodidit . C at erum inter Mrabes Mefuesfufius Euphorbif utres tradidit in fluentium medici'fi r ^ 
mentione ; ubiita , ad jlrfum f altem f ribit . Eupborbium gummi efi , quod ufque adeo excalfacit ,extenuatq; , ut m . 
cateragummi genera pracellat. Excalfacit enim ordine quarto : quo ft,ut exulceret , ruborem , inflammationemque f > ,0 
rat, penetret, & molent er abfiergat . Euphorbiam noxium admodum efi medicamentum, ita ut non fine -labore , anirm 
feBu,ac fudore frigido altum deijciat . locinori ob id , uentriiuloquc fita ingenti acrimonia magnam infert . noxiam • 
pter exhiberi mwml debet, nifl prius ifs commi fecatur medicamentis ,qux acerrimam eius tum retundere ualeant. . 
(rabit potum d profundis corporis partibus tum craffam, tum lentam pituitam , mundatque compaginum cauitates 
fis ciintumacibusve excrementis, quainre omnium udentijflmum efi medicamentum . fferuos expurgat ab infarctis 
diu humoribus . Troficit ad hac refolutis , conuulfis ,fiupidis, tremulis , orisque diftentionibus , & camis nemorum W ^ 
a frigore obortis ,fl ex leucoif oleo lauigatum exterius inungatur . locineti , lieniq; inunBum ; mirifici eorum dolores 
Ut d frigore ,& flatu prouenientes . Sternutamenta ualcntijf.nil cit . Occipiti autem confricatum , uettr nefis , (l J g 
fesq; iuuat . M quam inter cutem facillimi extrahit duorum obolorum pondere potum . Sed drachmarum trium 
hauftum , ( ut Serapio , & Muiccnna feriptum reliquerunt ) potantem interficit , trium dierum fpatio ei ofis ab eo iv te J ^ jo 
<& uentriculo , Euphorbium,tefle Mejue,quatuor edurat annis : neque eo prius utendum efi , quam armum integrum ^ . 
fenuerit.nanque recens ob ingentem acrimoniam reprobatur . Seruatur commode milio , aut fabis , aut lentibus Jepifi th 
Euphorbif facultates paucis perfirinxit Galenus lib.j .fimplicium medicamentorum , fic inquiens . EupborbiuW , 
fiicafue urentis, & tenuium partium facultatis efl,ah;s Jhccis f militer . Et libro . z. de compoftione medie. l vca 1 ^ f 
cap.$. tradens curam hemicrania, idem de Eupkcibio ita Jo ibit . Torro de euphorbif facultate tam mihi relatu# 1 'j 
quod cito exoluatur . quare in eiufmodi pharmaco nonuetus ccnifcere oportet . piBurn etiam recens albidius efie • 
hero imeteratum eji , fduicris aut pallidioris coloris reddi . Tlanta,qux Gracis * Latinis item Eupkorbii<# tf { f 
natur , quemadmodum fuccus cius : Mauritanis , Eftforbion , feu f arbium : Italis, Jhupkofbio ,• Hijfanis , 
*/. {Iforfon , Eufcrtiio : Gallis , Euphorbe . f 
XXAjSttVlJ. GALBANVM. 
CAP. LXXXI. 
A° 
• ' f 'i 
Albanum fuccus eft nafcenrisin Syria ferulae, quod nonnullli metopium uocant . Maxim e 
- rur cartilagii)ofuni,n.erum,rhuriseffigiem pr^bens:pinguc, minime lienofum , retinens 
adiecti feminis, & feruiaL,graui odore, neque ualdehumidum, neque nimis aridum. Adulte 
frefa,refina, & ammoniacos.Gaibanum excalfacif,urit,extrahit,dilcutir:menlcs,acpartustrau' 
fuu,uei (Lffitu.LentiginesacctoA' nitro perundas tollit . Dcuoratur adtuflim uctercm < , c ())0 de> 
tatem ipirandi , fufpiria rupta, conuulla . Aduerlatur toxicis, potum cu uino,& mytrha : < n1 ’^ 
fumptum mortuos partus extrahit. Impomturiatetis doloribus, & furunculis ; comitia^ 5 ’^^^ 
ftrangniatus , & ucrnginolos oltadu fufeitat. Si uratur, fugat nidore fetpentes, & peruri ^ , nl , 
patitur*. Serpentes cum c.lco,& fphondiliocitcumpolitum necat , dentium dolorem ob ’ js a oiyg' 
cauerms inditum, miiigat . urinae difficili prodefleiexiftimatur.Refoluiturad potiones anl pur^. rC 
dalis,aqua,aut ruta, aut calido pane, mulsauej alias meconio, are uflo, aut felle liquido- vfi* 
Galbanum uoles,in feruentem aquam dcmittito.namquecum liquefadum fuerit, eius ° vX ,dei ta 
buntj quas hoc modo facile feparabis. Mundo linteo, raroquealligatum in fidili.auta' 1 jtjiii» 
pendeat, utimum uafis ne tangat, opertoque uafe in feruidam aquam demittitoj fic enin^ . 
ueluti per colum ehquefcet,& lignofum in linteo remanebit. 
Vanuis legitmum,optimumque Galbanum in pluribus Italia locis , prxfertimquc' Vcnetifs venate re P^ piofi 0 ' 60 
tamen ,quo pajfim officina utuntur , nihil, vel fani parum Galbanum refert, quod in lav-datiffimig 0 '- 0 . r atn^' 
t 
^•^^ tamen , quo pajfim officina utuntur , nihil , vel fani parum Galbanum refert, quod in laudatijfimig&f ra *nttf' 
ride reprafentatur . Siquidem illud non modo ab impostoribus adulteratum eji; fed etiam lignorum f a #' arur> %. fifi i<e '., 
tis , lapidibus , ac alijs compluribus recrementis miaturn . Quarant itaque probi feplafiarif , quod opthmutn r '}4 :>it jL 
rb, qui parfimonia , ne dicam auaritiaftudent magis , quam honori , ut qui probatifjmum uix nunquam af 
f altem , quod impurum efi , purgare deberent a Diofcoride edoBi .quippe quod ea ratione, facdlab ^ u£h ,<y r ,uP 
expurgari poffiit . Galbani uix es tradidit Galenus libro 8 .fimplicium medicamentorum , fic inquiens . fffi aj j fi*- fi 
cus efi piat, ta ferulacea , molliendi , & digerendi ui . Fueritq; fani ex tertio ordine excalfacientium incipi^ 1 4 
do completo : in deficcando utro ex fecundo incipiente . Id Gracl Latini Chalbanum , & Ofib an;i T 
virabid , Chenej& Be^ard; Italici, pariter & Hijjfanicl, Galbano. 
