)6 4 
Andr. Matthioli Comm. 
ciet . Morbum renum fanat ex aqua mdfa ■ & lichenas, ex aceto illita : <jr ifibiadicos , & paralyticos , ita ut ku> ent *. 
lauentur " :r - 1 ra ® 
vr quotidie . fadix ,Je»:emi; trahunt mcnfes , alnum fidunt, & colleRicr.es difcutiunt . Contra forpex*#. ' i- 
cum folijs imponuntur, Folia & capillum tingunt. Innenio apud quofdam morbum regium fanari hoc frutice , 
.Alyffon vocatur, folijs tantum, & ramis minoribus . Qfijpf e 
' _/ / * * ^ T j 
adalligatus freRetur tantum . Diftatah eo , 
Varia de A- 
lyflp. femen* 
Cu. 
*.nellii error. 
ajperis locis nafdtur . Qux Jane omniain minori fubia depderantur . Qgofi prxterecc Diofcorifii ,ut Tlinio , 1 Vf. jj J( j 
tio/- nen fit Ulyffkm , ex eo aperth cognofcitur , quod is infra de maiori , & mineri %uyirti , eodem capite tnSaf*^'^ 
quod minimi! quidem feciffot } fl nullam iudicajfet inter minorem rubiam , & ^fJyfthm intercedere dijfereritiajfi • 
velTliniumhac in rehalhcinatum , vcldinerfim a. Diofcoriae ^Alyffum accepijfe a ediderim. Torro rqfigis adbut' y 
bifioriam ea confundere mihi videntur , qttxde eo pofteritatis memorix prodidit littius, cum inquit • Jtljtffw 1 
bam effe aiunt , quam Heracleam flderitim vocant , qua propter uias vbique nafcimr, purpureo flore , folijs aa -o‘ cU pj 0 , 
, Jjpmentraxit , quod i cane rabido emorfls mirum in modum opituletur ._ His verbis, ./fctfits non filum nonrefenc 
fcoridis Mlyffum deprehenditur ; fed neque etiam fatis exprimere , quam fideritim, pro ^ilyffi intelligat . Jfam tu 'M 
fint fidentes d Diofccride nmflraia , quarum dux , prima Jcilicet , & vltima heradex uocantur , non equiaemfifl v r 
fum , an primam , uclvltimam in fuma ^ ilyffum receperit ^ Actius . Huic pcflremb. , ut olfis quoque , non con J cnt!!<n l a t. 
de Myjfo retulit Galenus libro z. de antidotis ,vbi nonnulla ^fclepiadis medicamenta adwhidi canis morftis comme ^ 
lAlyjJum , inqhit , herba e ft marrubio adfmilis , afrerior tamen & magis aculeata circa orbiculos ; florem ad c fl'L t!i y. 
vergentem profert . HancJub caniculx xftu colligere oportet ; extccata contundi , cribrari , & Jeruari debet , ^ ne 
Ex his Galeni verbis palam esl^fijfum ab eo ex ^Afclepiade dejeriptum , potius primam , quam ultimam fdenttm > ^ 
re . Cum igitur varia admodum fit de ilyjfo authorum fententia, cumque eius hijtoria tamvaria , incertaque habento , 
fleile quidem fuerit afferere , quxnam planta \Alyffum legitimb uocari pojfrt . Tfion defurtt Jane nobis aliquot puW** ^ 
proMlyJfo ad nos dreiherbarix peritis tranfmijfx funt , uerum cum carum nulla legitimum mihi ^ilyjjiim r . e f^ a ^gSro 
tius Jupprimendas , quam hic appingendas exiRimau i . Jfiuellius tamen eam plantam, quam herbarii ( ut ipfp ait)j)' Jl - ^ 
cannabim uocant , putat, effe Diofcoridis ^Alyjfim , uel ad ipfum p-ropius accedere . Qufd,.nejemper aliorum errata . 
rigere uidear , fis dijudicandum relinquo , qui in fimplicium biforia etiam mediocriter verjati , h$c ity- maiora dfiudu a r ^ 
funt. Cxterum .Alyffum d Galeno ex ^[clepiadereprxfentatum , in Italia preuepire non eqtiiderfl m fipar. ^neqU* ^ jj 
militer , cuius meminit vietius . Sed quod horum in vfii medico probandum , vel reprobandum fit , non jfi cilb deceifr t ■ • 
Alyffi «ires fm. quanquamd Galeno nunquam dij cedendum putauerim . Quiprxterea .Alyjfi facultates tradidi* lifop 6- 
ex Gal, medicamentorum , bis verbis . hjuncupata efl hxc herba ^ ilyfjm , quod mirifici iuuet demor fos d cane rabido ■ r f e / fa- 
bienti quoque data, fxpe in totum fanauk : atque hoc ex totius fubflantix fimilitudine efficit . Difttttfsqi prius efita* ' ^ 
cultatem ex Jola percipi experientia , & plani nulla con^are methodo . Quod fi quis ad, multa experiatur , cognojcfir^ ^ 
tafem habere mediocriter ficcificam, & digerentem, cum hoc ut abfterforiim nonnihil etiam obtineat . Hacrf^^ 
Nomina, uitiliginem , & maculas / 'aciei djole prognatas expurgat. Herba, qux dwsrtv Crxcl , alyffum quoque Latino ll 
Italici , alyffi. 
AWw Tctdi. AS CLEPI AS. CAP- XC. 
fi 
a Lon?a,Ori A Sclcpias,ramos emittit longos^folia hedera;' 1 , longa : radices numerofas , tenues, odoraras^^ ilf( 
baCnd^legu. -C^uirus ; grauclcmen recuridacac-nafcitur in motibus.Radices ex uino pot* torminibus aux * ^ 
& COtra fcrDetiumi(f>u<: Folia aduerfus uulus.mammarmnn: nlrpra.nn» racoethe uocant ? 111 
eti^ 
& cotra fer peti um i (Rus . Folia aduerfus uuluaE,mammarumq 5 ulcera, qua; cacoethe uocant? 
F alluntur , mea quidem fententia , qui ^Afclcpiades vice , quam in montibus nafii 'tradidit Diofcoridcs , necn ^ !efU nf e 
Tlinius , eam herbam accipiunt , quam uulgares quidam chirurgici Hederam tereejlrerq nominant: qfi$ 
,& perpepm humi fe>-pit f olfis rotundis , a fler is J, per ambitum qu^dantenus ferratis ,mgj > 1 r cor ide s 
Afdepiadis 
tonlid. 
Quorundam fecus uias najcitur 
Fuch. error* 
I - «t J * i ' J r • ' J J/ v j f 1 k py - r ' I ~ ’ r J \j . 
lapius. niculo appenjts : floribus exiguis , in purpura albicantibus : radicibus tenuijflms . Siqiiidemprxterquam quoa j 
feriptum non reliquit *A 'felepiada in ufis publicis nafei, nufquam etiam , quod legerim , prodidit eandem tam erudit 
traRu& foharotunda proferre . Ifiec minus etiam , ut equidem arbitror , hallncinantur fi (pace tamen Fuch fi , 
mi dixerim , quem conflat ex fluis ccmmentarfis hanc habiajfe fententiam ( qifiputant felepiada eam effe p lar ‘ ' J a ntdf ; 
vulgus herbariorum Vmetoxicum uocat . Quandoquidem huius cum folia , tum radices nullo odore com j f c lef lAi 
flores uirus aliquod non redolent ; femen non eftfecuridacx fmile . ^idde etiam, quod ex Oribasfi 
non profert folia longa . cui fubfcripflt Marcellus interpres, fretus fortqffe , ut Jblet, probatffbj*. ^ 
Trxterea antiquijjimus codex manu friptus de radicibus non lefit h.*s hoc efl, multas, fid ta ■ , eac utioT^ > 
fus id efl tenues odoratas . Cxterfim V 1 ETOSSICV Mprou.enit folijs laurinis , fed in c J clir> !” theR^' 
firmis ac Ixuibus , caulibus pluribus , lentis , uiridibusque , circa quos folia per interualla utrinqt* e hf ^ 
Flores edit tenues ex pallido albefeentes , 1 quibus acutx tenuesque froueniunt filiqux candida intus lari'g‘ ^oratfi’ 
Radicibus nititur numero fis t in girumfe circumquaque fundentibus tenuilus , Icr.gis albicantibus ? W u 6- 
manju fub dulcibus , quadam cum Icuicula acredine, quarum efl ufus . TJafcitur in montibus, collibus ^ 
dis locis. Radices excalfaciunt , & ficcant ordine primo , digerunt , aperiunt , & rejbluunt . His efl W a & h ["fl s ' ,u ° a * 
nia uenena na *++**»-» iM/umnfauviK,. * //"Ius* Is** * 
na , unde illi nomen . Quare dantur magno auxilio potanda; ad qenenoforum animalium Hh*. ■ ?*. j eC efi<>‘ 
d caner rabido utiliter prxbentur diebus quadraginta continuis Jefquidrachmx pendere , ex Cardui ^■,[ai a qfid ^. 4 » 
tur quoque quoti dif ex uino , aduerfus pefiilenfix contafia . Fantur exdera utiliter ex cxalidis , autbug tc l f " _ 0 ' 
M»r J.. -.7 - 1 ^ — "1 — * ... r r -r-. r • _ . ^ ^ 
dem ex uino albo decoRum felibrx pondere potum diebus pluribus hydnpicos iuuat . Verimflatimdpotufi'^^,. 
dus efl . ^Auxiliatur idem iRericis , nanque cutis nitorem prxRat , urinam pr ouocat , & tuffl , & peRoris n i cptffit.-,.,. 
Fantur tritx radices vnd cum famix femine comitialibus , & melancholicis cum ocimi femine , aut cfiP 1 ,^ - n deffifl J 
cummargaritis ■ Tr xflant potet additis diRami albi radicibus ad interaneorum vemes . ^Adduntur v * 1 1 ffi 
bus , qux fiunt ad mulcendos uteri dolores , & ad menfes ciendos. defimt , qtfl Vmetqffici, rctdicfs 10 ‘ fifif 
fraftos , et ab flto deuolutos , qbi fatur fatqnfisi m m ^ ' 
