Periclymeni 
eonfid. 
322 Andr. Matthioli Comm. 
S Fnt qui TenclyWtflUVft perperam Caprifolium [appellent : officina Matrijyluam vocant : nos vero, quod propiM' 1 . 
vinciat plantas , vulgo appellamus Fincibofco . C at erum idpotiffinuim nos ad credendum impellit, vulgatam 
fyluam effie Tenclymenon , quod non folum omnes buiufce atatis rei herbaria peritiffimos in hanc jententiam detteniffi c ° . . 
pererim ; fed quod etiam ex notis , quas illi reddidit Diofcorides, ita effie cognouerim, Quandoquidem Matrifyl'f a r? . 
tantum caule fruticat , qui ex intcruxllis gemina tantum folia mittit , ipjkm ample cient ia Jubcandida , hederaceaque-f 
ei faba non diffimlis , candidus , cum adoleuerit , in folium procumbens . Semen hederaceum , pradurum , & qtiod di]p 
euellitur , in furculis quibufdam connexum , qui inter folia erumpunt . Constat praterea eius caulem , qui abradicepw 
ajfurgit, arbuf culis , & fruticibus mire fefe coruolime , vbi in \f apibus, & frutetis na/citur, adec vtfape tam 
~ , inhxreat , ligetcjuc adminicula , vt in ea manifefium imprimat vefligium : vnde d nobis merito Fincibofco dicitur. ToFflr ^ 
u nh i mea quidem fententia , hallueinantur , qui Caprifolium, & Matri fyluam feu "Periclymenum idem effie exijiimant : ^ 
rum numero effie deprehenduntur frudlim , & Fuchfius , alioqui viri docfiffimi ■ In hunc autem lapfum hos fortafjc de ■ , 
errqr, 
nh , mea quidem fententia , hallueinantur , qui Caprifolium, & Matri fyluam feu "Periclymenum idem effie exijiimant : 
‘ " ‘ " ' 
Matthaus Syluaticus pande tl arum author . Siquidem is fumi Caprifolium Matrijyluam nominat, chm tamen 
legitur , nil aliud Sylnatico Caprifolium fuerit , quam Diofcoridi pyxacantha,Jcu lycium , non autem periclymenum , 
,def° 
feorfumfub titulo Matrifylua Syluaticus ipfe difseruit . Ouod forte non animaduertentes ij , Caprifolium , & 
numidem effie putarunt . Cxteriim Matrijyluam eorum vnguentorum vfurn venit , qua ad capitis vulnera parantui • ^ ■ 
quehac inreefficaciffimum edi medicamentum .quanuis h veteribus neminem haf fenus inuenerim, qui Periclymenum . 
pollere , memoria prodiderit . Hanc etiam herbam commendauit loanncs de vigo claxiffimus chirurgicus , ad awuW 
Periclymeni oera,quod eam ad hoc (vt ipfe inquit )vtilem effie tradiderit Galenus libro 8 . fimplicium medicamentorum • F erun 
uires ex Gal. id non legitur in meo Galeno; nam loco citato Galenus de Periclymeno ita feriptum reliquit . Periclymeni tum frmffiS j£) 
lis efl , tum folia , adeo vehementer incidentis ,fmul & excalfacientis fhcultatis,vtflplufculum bibantur, vrinam Jaifi..^ 
lentam efficiant : principio quidem vrinam tantum monent K porro foris cum oleo illita excalfaciunt, lunant & L f, nCi: . 
& difficulter fpirantes . Competens potionis menfura efl, drachma vnius pondus cum vino , Porro defficcat quoque ] ' ^ 
Nomina. 
Et quidam aiunt , fi copiofius bibatur , fierilitatem omnino bibentibus afferre. Sed &funt qui certum dierum nuw tr ^ 
talem potionem prafiniunt , vt Diofcorides , qui feptem & triginta eos tradi refert. Hic etiam vrinam cruentam rec>i(!1 ^ j^is, 
die memorat , Planta , qua Graeis *(prxnvfAuov Latinis quoque Periclymenum dicitur : Italis , Matrifelua : G ei ' 1 
Geisrfjlatt; U ifpanis , Madrcfylua:Gallis,F incibcffc. 
TpiStAof. 
TRIBVLVS. 
CAP. XIIII. 
f 
tfra tis: 
Ribuli genus vnum terreftre , foliis ad effigiem portulacx, tenuioribus : viticulisfin terra 
fpinis fecundum folia rigidis , praeduris. iuxtaamnes, &rudcra nafeitur. Eft Se alterum ? jo 
aquis familiare, quod in fluminibus natum comam exerit, aculeos condens:folijs latis , & P c ’;' 
longo caule parte fumma.quam ima craffiori: adfunt ei & capillamenta quaedam fpicacearfemcfl , 
rum, ab altero non abhorrens. Vtcrque refrigerantis, &infpiflantis eft narurae : ideo infla 
nes omnes cataplafmate adiuuat . vlceqj in orecrumpentia.putrcdines, gingiuas, tonfillasqi^K i|V 
nat. Succus ex his colligitur ad oculorum medicinas. Semen dum recens bibitur , calculofls ’ 
mentum affert. Drachma tcrreftris tribuli pota, illitave, ictosa uipera recreat: contra ven cna ^4° 
uino aptiflime bibitur, decoftum eius fparfum pulices necat. Thraces qui adStrymona amn^ 
bitant, virenti tribulo equos faginant:& e dulci femine & ciculento panem, quo vefcuntur , 
1 Ilo redd^ 
"C T fi vnum duntaxat , Tribuli teneflris genus de ferip ferit Diofcorides ; duo tamen eius genera a TheophrW 
Tribuli confi tur libro 6.cap. 5. de plantarum hifloria,bis verbis .Tribulo peculiare cfi,vt fruftum gerat aculeatum.Eiuf f l> ' 
deratio. nera . y ni folium efl ciceris , alteri aculeatum 
Vtrunque terreflre , & fitrculofm : ferius germinat, cui 
lei, magis que hoc apud fepta villarum erumpit. Semen pracocijefima figura cernitur : alteri, hoc esi ferotm 0 ’ 
nigrum ifiliquis inclufim. Hac duo tcrreftris genera Tbeophrafio . Tribulum , cui folia portulaca Hio [conde* ijj, Ca- 
ntemini me vidiffie Venetifs in maris Inore prope diui fficolai faceflim. Mt hunc, cuius hic figuram cxprcmipr^^-aP 
Rusi, error, mifitad mel.ucas Ghinns Forocornelienfis medicus rei herbaria peritiffimus . friicllius Tribulum acideatui n rfi . n -af lt1>h 
eamplaniam effe arbitratur , quam Hetnffici vulgo vocant Cacatrcppola,ca fortaffie ratione dufhes ,qubd p^°f L . 
tfr fluminum ripas proueniat . Ferum cum lateat nos foliorum effigies , qua a Thcoplmaflo illi tribulo non r eci(! a ppel' 
etiam confiet hanc plantam furculas non mittere , neque filiquam ferre , in qua intus claudatur femen , cogor on * ^ 
lio diffientire . Tfpjiratcs feplaflarij huius radices meile, & faccharo condiunt , eryngif eas effie exiflmq ntcS ‘ SffistifC 
haud dubie illi falluntur , vtfuperiori lilroin eryngio oflendhnus . Sed ad Tribulos redeamus . M quaticuffi Atp t,s 
rifque Italip fluminibus , & Iambus proucnit , prafertim in agro Mantuano , & Ferraricnfi ; 71 eque folum u 
gignitur ; Jed etiam in mari . Hos tribulos Fcnettfs inforo vendunt , quos marinos appellant, vt qui in lacunis ulF 
ti inueniantur . Folifs hic prouenit latis , fubrotundis , craffis , & auerfa parte maculofis,ncrm(isque , & f er ^ Legeffi* 6 ? ’ m 
vatis , prjlongis , & craffis pediculis nitentibus : caulem edit craffum ,pinguemque, fed in fummitate ^ n S e b 
... s — 1. — paaix illi longa , comantibus ffiicaceis capillamentis . Trucium profert nigrum cqclanee 
ucronc , vnde illi nomen, cortice rnembranofo, & alba intus medulla,, guftucaftaneis haud a .f ffiP 1 ’. 
'0 
quam ab radice 
triplici armatum mucronp ^ ^ 
aquaticas caflan eas uocat, & non fecus ac caflaneis eo in cibis v titur. Quinetiam quibufdam in locis, h fi c cis t> wuffi f * 
redactis , per annona inopiam agreflis plebecula panes par are folet, perinde ac ex caflaneis parantur ab a / l i s 'F c 0nt ’ f l ' e 
eofdem tribulos fub cineribus, affatos pro bellarijs edant . Ex bis porro qui peregre proficifcmtur , verfio d° s 
Tribuli uires busfuas preces enumerant , colloque geflant , vt maiorem pra fe ferant religionem, ne dicam hypocriftm :J U e ffgfif0 
ex Gal, facultates perftrinxit Galenus libro 7. fimplicium medicamentorum , vbi fic inquit . Tribulus ex humida JJl @ i 
ch frigida, & ficca non mediocriter &ipfa frigida componitur, In terre flri tamen fuperat terreum fngd wn 
ftringens oflendimus : in aquatico vero aqueum , "Propter vtrunque itaque & contra phlegmonaruni re nibi* s c .° 
nino contra omnes influxus congruunt , Torro terreftris fruclus cum tcmiium fit partium > potus lapw es 1 pi0 ' 
