jo8 
And Matthioli Comm, 
K /«% CVTISVS. 
CAP. CVIlt 
Ytifus frutex eft albus in totum jUtrbamnus.ramos fpargens ciibiralcs ,& maiores: in *f ucafl * 
folia freni grteci , aurloti trifolise, minora , dorfo medio prominente , Ea digitis trita st! 
olent,guftaraq*e cicer recens fapiunt. Folia refrigerant : tumores irirer initia dilcuaunr,n c r ^ 
trita illinantur i decoctum potu urinam ciet. Nonnulli , quod apes alliciat , prope alucana ler 
. ... Redidimm iandudum Cytifum , fi tamen is in Italia proueniret , non aliam effe plantam , quam eam lO 
Cyt i < - V_> freciem , qux Romanis vulgo appellatur Tribolo , alus vero Trifoglio cauallino ,hoc eft , Trifolium equinum » 
(quis gratijjimum fit pabulum , cum nulla fani- mihi occurreret planta , qux magis notis omnibus Cytifum prx Je J ye , 
cieretur . In hanc opinionem me primum deduxerat Tlinius,quod fcripferit , iumenta deguftato Cytifo hordeum Jf ^ ^ ^ 
'Nam cum certo [cirem , equos adeo huius Trifolij genere auidos ejfe , vt eo magis delectentur , quam hordeo, au ’ ^ 
reUqnif frugibus; idcirco videbar non temere adduci, vt crederem , hanc slirpem legitimum eft e Cytifum, prxfertirn f r 
ribus tortftet notis , qua Cytifo refpondent . Huc prxterea alia accedebat ratio , quod cum Diofcondem viderem- j ' 
intey herbas , non autem inter frutices , & arbores dijjhere , non aliud quidem inibi perfundere poter am , quam ^ 
tifus effet herba potius , quam arbor : prycipuk ciim palam fit , iumenta herbas , & fanum potius depafci,quam 
frondem. Siquidem eruo, & medica herbis antiqua xt.es armenta, & pecora alebat , ac /aginabat , His itaque» ^ 
bus fretus(tunc enim plura neglexeram inuefligare) Addubites eram , vt exiftimarem , illud Trifolij genus odora ur ffr liS q; %0 
poftea Lotum effe vrbanamagnoiiimus, omnino effe Cytifum. Veriim cnmucro cum poftea rem hanc accurat ais 
expendiffem , me in errore verfari deprehendi . 'Proir.de in prxf entia non grauabor priorem mutare fententiam , * 
r- .-r t . tei-q; affirmare, aliam ab illa planta Cytifum effe : nec eam quidem herbam, fcd fruticem, qui cultura arborejctU • . 
mytilus iru- .g .k...:... r..m \i . .j„x j.. rr„ f.ir,..., .n.tm, ycruw tueri cOStei" 
Crea quoci ture putem ut tutam me ueucrujjc jattenuum , ja.cn ut prtrrns c rtneint* w v/v piu.™ antidotis , vbi 
ticem effe myrti magnitudine fcribit,his verbis . In Myfta quoque , qua parte noftra prouincif finitima esi trac uso 
-- - ' — Extabat enim ibi quoque ... 
Cytifus fru- 'VT . ~ CT -J v ■ ■ -7- r tueri emt#***' - 
tex eft non ts fum,qiu opinionis alicuius fujtmendx gratia adeo pertinax effe velim, vtfalfum magis , quam verum *■»«;» “ " fru- 
herba. * Sed quod iure putem in aliam me deuenifte fententiam , facit in primis Galenus libro primo ds antidotis, vm 
ticem effe myrti magnitudine faibit,bis verbis . In Myfta quoque , qua parte noftrx proumciy finitima esi traor.s^ ^ 
quem Erjtton nominant, in quo mei Attico perf/mile magna cum admiratione confpexi. lixtabat enim ibi qu°H 
quidam non magnus ,faxofus totus , thymo , & origano refertus : altbi locus erat Cytijo plenus . -fpes r unM 'f ,f nS f ai 
ex Cytifi floribus exceipere fcriptores vno ore tradunt . Fruticofa vero planta Cytifus esi , eam altitudinem aUitfg ’ ^ 
quam myrti crefeunt . hxc Galenus . Efbdemde Plinius , quem Galeno fitbfcrtpfyfe inucr.io libro 1 2 . capit- i - cH> f { C y. jO 
Alterum eft ebeni genus fruticofum, Cytifi modo & tota Tr.dia difperjum . Et libro 16- capit. 38. vbi interat ^ 
tifum enumerat , fcribms . Tota cjjex eft, ilex , cornus , robur , Cytifus, morus , ebenus , Ictus , &qux fine rn£ ^ o . g 
's ■ 
"* I 
Cytifi: quippe cum hyc proxima ad Ebenum accedo c videatur. Conflat prxter id Cytifum effe arborem Strabon -- > 
nio. Ipfe enim de Balfamo f n'ibcns libro 16 . fux geographix . Balfamrm, inquit, arbor odorata, &fr utuC b]’ ( --,,fifi> 
Jq ^ Inte />f j/fv-, f* /1/ i.M,i /i/J — * J ..... X „0 ...1 Uni..., i* ■•/«»<? /«/,••• / -u f-t r ii *.'W I 
(lijfer uijfet , demum inquit 
itio planum fieri arbitror , 
tam,cuius imaginem hic excudi curauimus , mifit mihi dono Iacobus Antonius Cortufus , patritius Patauinus- - ,^-Qy 
dem legitimam referre Cytifum omnibus Juis notis confricatum eft . Jfam non jdum ipfiusfofui,& totius pUnt^ ‘^ )l9 
iifmn referunt , fcd & ipfa ligni materies, qiu nigra cH ,& Ebeni modo fimiffima . Tfafciturl ut audio ) 
*KT p/t hed.it/tfin . nr ptrnivt tnrt/fflp alihi in. It/itia. . /luannu.vm A wtp iiuf/iu/iro ttiTi Iit eirttPA. C .Ptwr/Tnnntl dclt0*y*1^ . / 
jeque m Italia m jylms » atijsque JylueJmbus locis , qui per Je tantum prosternat . Sed equidern dubitaumrrh' 1 ^ ^ * q jU 
piantur: quandoquidem if , quantum ex eorum feriptis cclligi poteft, Coluteamfic Theophrafto vocatam /«» 2?<w T . ^ 
C. *XT n*UP tilufi Al YPYrn, nuntl r-i-i-. {.J rt-. fi,, fbnvit-o «n» /'V I rllWi i pSi fi C ( J ClLd 
Cytifi hiftor, 
ex Coi 
nem iniuriam fine noxa patitur . Mulieres quidem fi labiis inopia premuntur , cytifum aridum in aqua w f CL>a [ar Jun l ^ 
& cum tota notie permaduerit ,poftero die exprejj' Jucci ternas hernin.es permifeeri modico vino , atqdtttaff Qtf 0 bfi s ' 
fi : fic & ipfx valebunt , & pueri abundantia labiis confirmabuntur . Satio autem cytifi velavMmno circa 1 ‘f . 
ttel uere fieri poteft* Cum terram bene /abegeris , areolas facito, ibiquevclut ocymi femen cytifi autumno ft/J caclf fttinf 
tas deinde uere dijponito . ita ut inter fe quoquouerfus quatitor pedum fpatia diftent . Si femen non babuei J’ x j 7 ^s 
cytiforum vere deponito , & flerocrxtqm tenhm circumaggerato . Si pluuia non inceficrit , rigato ft anc ^ eC ^ etg , Ef 9 
diebus, fmul atque notiam frondem agere cap erit , Jdrrito , & poft triennium deinde c Adito, & pecori fe x 0 
abundh-efi viridis pondo 1 5 .bubus pondo vicena , exteris que pecoribus pro portione virium . Tot eft etiam ante ,- t({ p r A c! °' 
fatis commode ramis cytifus feri , quoniam facili comprehendit , & iniuriam fuftinet . ^iridum fi dabit > ZT facere 
quoniam uires maiores habet , priusq ; aqua macerato ,& exemptum paleis pemifeeto . Cytifum citm arU ^ r 0 lcbrf 
les errea menfem Septembrem , vbi femen eius grandefeer e incipiet, cadito , paucisquc horis , dum flacccjca , l-ofeq 1 ^, 
ta: deinde inumbra exiccato ,& ita incondito .baffienus Columella . "Plinius quoque cytifi hiPi oriam c 0 P l 0 ,.f tu{ p^ 
historiam ‘ s p#" 
Cytifi hiftor, i^ ro \y.(ap,z^.ubi hxc habet. Frutex eft & cytifus ab ^ Iriftomacho ^ ttbenienfi miris laudibus prXf c ^ ^ ^ 10 
CX IUfl« nutum /ivr//i/r 1/PvA Cuatwf * (hmiAntA • *i/rrow/i x?tc aYIYiiia f- 7 O "KA A A -v./s/ mpAiflrvi C(\ln YPfJdlttlS 
<nt • 'H 
luin & 
fontes porc.-^gcrti 
gallims . aut fi aruerit madefficlum , Ufes quoque nunquam defore , cytifi pabulo contingente , promi tta 
bo ^Itlyemenji mins lauuw»' Ui e v" 
ouium , aridus uero etiam fuitm ; frondet q ; ingero eis annua H — S, M M- vel mediocri folo redditus . vt 1 1 ^ ^ 
fed ocior fatietas per quam modico pingue fcente quadrupede , ita vt iumenta hordeum frernant . 'Hft n €X 
Siis maior copia , aut melior : fttper omnia pecorum medicina d morbis omni vfu prxttxnte . Quin & nutrio 
labiis aridum , atque in aqua decofturn , potui cum vino dari iuhet, efr firmior, r , celftoresq; infantes fbi e • ^ 
defit 
