T44 
Andr. Matrhioli Comni. 1 
trichori , aliud Tnchoman.cs vacan t . Vtrique ramuli nigro colore nitent ,folijs filicis , ex quibus inferiora affero. , 
fcafunt ; omnia autem contrariis ptdiculis dehfa inter fe ex adtterjp; radix nu%a vy nifcofits petras paxictivmque a fl C '^ 
Mituj laffus.. nes , ac fontium maximi (pecus fequitur,& faxa manantia . quod miremur , cum aquas non Jentiat. ita Tlinius ■ u f /"‘ 
bus rimkim verbis manifeFtb deprehenditur ipfr Tlinius, Trkhomanes, quod & Filiculam appellamus ,in fecum •• 
ti locum retuliffe . quippe qui perperam fortaf c acceperit Tbcophrajii Jentcntiam , a quo illa mutuatus ejl ^ 
phrafius ubi de utroque ^Adianti genere dijjtruijfet , eodem loco citato fatim de Trichomane hac uerba Jubtunxit ■ 
choma» es vel ad diftillationcs vritue unice facit , Ut aliqui exifimant . Caulem hac adianto nigro fimikm gerit ‘ a 
modum parua , denfa > aduerfa , inter fefe condita : radicem minimam . Loca amat opaca • haclenus T becphrajlus . Lx q< 
bus liquido apparet , Theophrasti) Triibomanes , quod Fidicula d Theodoro vertitur, nullum Adianti genus cf]c,joo P^ ^ 
fe fttiqu e generis plantam : qliod enim ■ Fidiculam dixerit cauliculum ferre nigro adianto fimilem,clariffiml cf tendit, i anclat < 
Adientum cum Trichomane nullamhabcre cognationem . Hinc itaque facile crediderim,Adiantum nigrum , quod cav. cp 
liculam referat , nobis legitimum effe ,id fani' intelligcns , quod Capillum Veneris pafjm neminant . tandidumyt 
plantam effe aliquando pntaui,quee una cum Trichomane in petris , parietum , ac fontium ajperginibus , ffiecubus, £ . 
mentibus locis nafeitur : foliis nigricantibus , tnhnutim laciriiatis , luteas maculas quam plurimas auerjd parte habena ’ • 
caide viridi , gracili , flexitique : quam nonnulli , eo quod folijs rutam simuletur , & in muris proueniat , T ut ani nwr a > ia 
cognominant , alii Saxifragam dicunt . Sed nunc equidem hanc eandem cum "Paronychia Diof condis effe opinor, vt fi 
fuperius in fua mentione monuimus . Csterim Fuchfms medicus clarijf mus , hanc herbam pio Saxifraga Diojcoifiis ut 
pinxit in fuis de flirpium bifloria commentaris . Verum quod lue folio constet rutas , illa vero thymi , i r.r pome cius Jt 
Adiati &Tri tent iam comprobem , non habeo . Adianti meminit Calenus libro 6. fimplicium medicamentorum ,frc de eius vu u>u *-^ ^ 
c-ho manis ui. bens . Adiantum in caliditdte quidem, & frigiditate Jymmetrtm ejl , verum defrecat , & extenuat , & difcfiit. 
res ex GaU alopecias capillis vetilit , & firumas & abfcejjus digerit , lapidesque frangit cpotum.VifcoJoruni,cra(]bri:niq, cpei oicj < 
moneque excreationibus non mediocriter confert, & ventris profiuuium (ifiit-.non tamen vllam manifestam caluatat 
fert , fient nec fr igiditatem . Verum pofuerit ipfum quijpiam fecundum hanc oppofitionem & temperiem in ordine w * 
Adianti «ires Trichomanis autem meminit libro 8. emundem fimplicium medicamentorum , vbi fubjcnbens Diofroridi , lf c “ 
ex Mefue. tum retulit . Trkhomanes cadempneflat ,qux adiantum . haclenus Galenus . Torro Jidiantwm , vt Mefucs tuter V 
fimplicia refert , aluum f obducit , bilem, & pituitam detjcit , crajfaque excr ementa , qua diu interioribus inhxferc • 
& pulmonem detergit , fanguinern clarificat , bonum facit halitum , animam dilatat, &iecur & ventriculum P ,4, y ’ 
prxfcrtirn fi obFtruclmc laborent: tametfiad eorum inf ardius potentius fit eius dilutum ex apij, aut cndiule aqua para ‘f> 
aut ex cicerum nigrorum iure , aut caprino fero. Sed fi addatur faccbanm, lateris inflammationes fanat , & 
bit. Eius prxter-ea decodtum frequentius potum calculos fi- angit, & faminas d partu purgat , Hos autem effeci us f[* 
bet calida teintum facultate , qua illi ineft . dt adfimgente vi, qua etidmnim pollet , defluxiones inhibet : fluentem] 1 ■ 
jO 
NomLoa» 
pas curat . Ipfrtis diluti libra epota comfnodijjimb alum fubducitur . Herba, quy Grxcis di'\arre v , Latifris pariter *d 1,1 ' ’ 
tum nominatur : » Arabibus , Berfcegnafcen feu Berfaufan & Chulbare albk : Italis & alios vulgo , Capel venere: ^ . 
nis Frauuenbar : I-lifranis , Culantrillo de pogo : Gallis , Capil umere . Qua vero r fix^v-sxtt Grxcb , Latine Trich on! ^ ^ 
Polytriclxim & Callitndnm dicitur : Italis & officinis Tolitricbo : Germanis, Steinbrech : Hifranis , politrko: C > 1 
Tolytricen. 
SavOitv. XANTHIVM, SIVE LAPPA. 
cap. cxxxn 1. 
X Anthium nafeitur I?to,& pingui folo,& lacubus exiccatis, caule cubitali,angulofo,ping u *’P r ° nC iis 
tibus ex eo crebris alis/folia atriplicis habet, infe&a , nafturtium odore imitantia; fruftum S r ‘^j| e- 
oliuje modo,rotundum,& ut platani pilula , fpinofum,qui contaftu ueftibus adha:rcfcit.Is ante e ^ 
£bus quam perfecte ficceicat, tunditur, & fidiili uafe reconditur.Flauos autem facit capillos, fi aC £ r it3 af 
liinftar tepida aqua madefeat, mox caput, nitro ante perfridum.illinafur.Alij in uino tundunt,^ 
feruant. Semen aptiffime tumoribus imponitur. " ' 
Xathii cofid "V -Axithium , quod uulgus Lappam minorem cognominat , omnibus vulgatifflmmn ejl : quandoquidem 'publicis ^ 
a 111 * J^femitis ,& exiccatis fcrQbibus , lacubusque nafcatur . Huic, meo quidem indicio, omnes amueninnt not£,mti:- l Y ^ 
fis redamante , qux Xanthio d Dio fconde tribuuntur, nam prxterqudm quod caulem gerit angulofum , ac pi»P iC7 * ! 
lia , qux ei fubalbida fiunt , atriplicis effigiem referunt, per ambitum ferrata , nafinrtium odore imitantia. Trodcuf ^ 
h caule ramuli , quibus racematim frucius ohux figura dependet, aculeatus ceu platani pilula, qui maturefrens, clirn 
tur , vefiibus pertinaciter adhxrct . Taucis admodum huius herbee veres defcripfit Galenus Imo 8. fimplicium r,: ^ r£C is 
. mentorum ,fu inquiens . Xanthium vocatur etiam phasganium. Frucius difrutiendi vim obtinet . Hxc planta 
Xamhij uires appellatur : Latinis quoque Xanthium : Italis , Lappola minore ; Germanis ,Bcttlersleijfg,& SpifgffiVtcF- ■ 
nis, Lappa menor:Gallis,Glotcron ) & Grapellas. 
ex GaL 
A 
'Atyrn 1 
A- 
