' fJZ 
And.Matthioli Comm. • 
Thapfi^ 
(iderauo, 
ra ^Attica , in qua pecuaes wcm*. luui «u« 
««f 'mereunt. badenus Tbeqphraftus , Tbqfjw aufihpr efl 
rore e lar it at em accepife , eique magno vfuifuiffe fui mpmf mm , quod 
Imns fibi cum thapfia,thure,&cera,fequenti ate contra famam cutem J) '(iceram anui. f met. etenim ea 
* . . ■ ^ u.. rritev rrmnftlllYP.S tffYMLdCCl 
ttm tbapfiifythure,&cerq,fequenti ate contra famam (uitm jyyi ram utimj ^ ~ 
tngillata delet. Tkapfia plurima nafeitur in Apulia ,pm ferum Carmo monte, mter complures L 0 fc^ 
Trcnenit & in ncftns maritimis locis adeo feryU adfimlis, vt non facile, nfiqmimbmi* perfi,s ,vnaab^>a cgfi^ ^ 
tur . Vfitur etiam houie in hortis ad fedaculnm plantata . qua ratione tam ferne omnibus inno mt mjd* * ^ 
non defmt impoftores , qui Thapfuc radicum cortices pro T 'urpeto venditent : qu, quidem a parttis l e P ! £fJ , Oua pro - 
menta iure optimo addi pofiunt, que T bapftam expofeunt :Jed m turpeti locum non furit , meqjudtau ,r hifffijfcrfi 
per maxhnlm hoc ( vtfuperius diximus in Tripclq commentatione ) a Euchft* chficnmm ,qui 
Thspfi^viresj ptum ,nil aliud efie cevfet, q«imTbqpft$ radtfes , Thapfif viresce 
ex<Sai. mentorum, fic itmiens . Tbapfia acrem habet , ac vehementer excalfacientem facuhattrncumhumimtate.^J . 
ex aho violenter extrahit,® ipfim quod extraxit , digerit . V erum plufculmad caeffiaepa terras pcJW£> ^ 
larri excretr.en, titia bumiditate impleta efi,ob quagn celeriter corrumpitur . Etlibiofumo de compojilicne ^ m . 
rum fecundum locos, fic inquit , % Tbapfia vtitur , fciat opm efl, maximam differentiam effe recentis aa v n.n ^ ^ 
Vis enim huius pharmaci poSl annum multum cxduitur , atque an phus adhuc poft mos annos,auftmq,foio c l0 
tritus mutilem efje ad triLium pogreffam , HfcvtGrgd etiam Latme ® ltalicb Tbapfia nominatui 
^ verbum Tf '.(Ilius verterat Ifir, lac extrahitur ; licet a ^i ,vt j^J^yymani 
ractco, idem venat , fuces excip ' tur . 2 *os vexo, quod S *« , 4 quo verbum lUudoefiuxitfiuccumMuoum, &<■« J 
frgnificet, maluimus reddere, fucem extrahitur . ^que certi temere,quod r.on Jolum nebis conumat cum Marce* 
tt-L cudo edam arbitremur hanc effe germanam illius verbi figmjicamnern , atque mlms rem exprimere, aequ 
(fi , Huim tamen mutata > d nobis verfiomt leiiorem admonendum efje duxim us. 
Naminav 
^-TApTior, SP ARTIVM, 
C A P, CLII. 
.oPattion frutex eft longas ffcrens virgas fine foliis, firmas, fraflu contumaces , quibus vites v '^pJ r J ® 
^nir. femen lenticu!iE,in folliculis phafiolorum modo naicens : florem, vtalhae violaeduteu plU l 
t 'it per fupema vehementer ellebori vice, citra periculum flores, & fen ina quiris obulisinafl ^ 
•ota . Semen deicdionem mouet . Ramis in aqua maceratis. mox tufis, ^extractus fuccuso rl . 
cis deargina laborantibus auxiliatur , ii cya'hi modum ieiuni bibant ,Q.uidam marina aqus 
k malunt, & infundere ifchiadicis clyflcre ; ftrigmema autem ciicit cruenta , 
>* 
T ^Anta. nimirum inter Spartium , fiue Spartum , &Cenifiam intercedat fimilitudo tum fneie , tum etiam & 
rum affinitate deceptus iam crediderim omnino erraffe eos , qui alterum ab altera fece-, nerent : prxferurn c!< ^pt * 4^ 
tcuretini/tiflUwi •pfhtiuMt Juhit/iffa libro za . c/tu. a. vhi ita ferittum reliaiAt . Geniria anetine vtieuli „ett 
cos factitari docuerim : & nmquid nane dejigxauem nomerws , cum mxn : i\aumw q-ana uqjvuuo . . _ 
fuqfe .dpbvcanum , vel Hiffanum fpartum in vfu cer tum e/l:&cum futiles fierent imes,lino tamen >***)'* 0 #ed> 
(, fc*» jutas • bcec "Plinius . Verum chm accuratius Dtqfcmdem petlegfffem ,hae de re prius admonitus * C f- S f 0i Sf#' 
. r ■ .',r* c . i i.flA , c» *«»/?••»«’ 7? ‘VrotnVi vlirn .nui tr Hifl.atna rCitUolJi’*" . , etvCT-' 
Spati «Ius 
ex l'an,v 
sP r ' 
s conjice aiux vtoue jmuut/Ki • vwujiu ynv jvnUprc ferat long ppftp 
fer l rr cfo & fieres luteos , ipft modo lunatos . Vine itaq; f alium est , vt nunc in carum fi ntentia confijhm > H ^ figit 
tiun A Gtr.ifia differre exiftmant . Tfontdmen quod diuer fi frorfus generis has plantas efje putem -nam. tan '-’ (i eft Ati f ^ 
um cum altera cognatio eft, vt etfinon egdem fint ; tamen congeneres effe uideantur . Sparti quidem vfitsfut J * . fi e rb<t 
ther 'doro i 9 . cap. 1 . ) multa pcfi fecula captus eft , nec ante Tomorum arma , qua primum Hifiavix intui®' 1 ' ' 
e> hac fpor.ee nafcens,® qua non queat feri : iuncusejue proprie aridi fili, uni terre dato uitio . ffanque ia w * 
ris t fi , nec aliud ibi Jeri , aut rafei potefl . In ^pbr ha exiguum , & inutile gignitur . C arthagintrfis Hijpaf * r^qP : 
portio, nec hac tota, fed quatenus parit, merites quoque Sparto operit , Hinc lirata ruflicis eorum : hnc ignes ^ 
hinc calceamina , &fajiorum uefles . Animalibus noxium, prxtcrqudm cacuminum teneritate. Ad re ^ K p /0 fafciW 
rkse cuellitur : ocreatis cruribus , manibusque tcllis manicis : ccrmlutum offeis , ligneisque conamentis . fu j ^ . <p t fP 
UlAun tpvtln vetiJumwi 0 + nvaitur hn fnh> (irr/rturhup . aXf YtirfltS in fdicihuS YCdlt fU" L . JeftdV 
i 
nese cuellitur : ocreatis crurum , manibusque tectis mamas : conuoimum ojjeis , /igneisquc conamaw ■ - ■ ^ 
in acerno adunatum biduo , tertio refolutum . Spargitur in fole ,ficdaturque , & rurfuS in faf ibus redit fuo ti ^ffi 
maceratur ama marina opt'mb,fed & dulci, fi marina defit. Siccatumque fele iterum rigatur , fi repente vtih,f £ ia 69 
num,pcrfufum calidam folio , ac ficcatum ftans comptnaium opera fatetur . Hoc autem tunditur, ut fia ■ lta H0>l r r 
ir. aquis marique irnuthm . In ficco proferunt e cannabi funes . At fartum alitur etiam demcifum, velHt ‘ ' C0 mple& ct ' e 
penfans. Eft quidem eius natura interpolis : rurfusque quam libeat vetuflum nono mifcetur . Veruntam ■ uW f alij s fL 
Genite eon- animo, qui volet miraculum xftmare, quanto fit in vfu omnibus 
fm cratio. 
itutai vuojuun Itvr.u . > g fr ticilUW 1 ’ U V C? 
^ ^ fi terris nauium armamentis, machinis <edipcffi l t fiai 0t -^ 
defiderijs vita . Haftenus de farto T Unius . Cpterim Geniti* m Hetruria adeo fiequentiffim* P r . 0l ^ m ^r is \ 
Junio menfibus magnum & iucundum fed aculum pr abeant viatoribus , quoniam tam copiosb Jius Jv L ‘°' clivius 
bus floribus ornantur , & vefliuntur colles , vt procul aurei videantur . Gaudent earum floribus apes , v ,'**•* tZl 
proinde aluearijs circunfieruntur . Genifia nobis ligandis uitibus Jalicis uicem explet ,maceraturque ^ ctiatrif 1 ^, 
fimtque inde funes , & rudia linteamina , qua conficiendis faecis aptiffima funt . Expetitur G .!. X ^ rjia nt ) nud° a r 0 
Genite de- ^ j ta u a jrf uafirum fidilium genus conficiunt, quod uulgo de maiolicauocant ; quippe quod (ut tpfi , ie c H cs i nfe \l 0 
cK«°Mcn 1 aberis ligno fornax Juccendi peffit,quo aureus ille color conferuetur in opere . Geni dani ncenjui pi u fiffl£ J 
fmplicia deiedoria facultatis , ubi hac ad fenfum feribit , Genifia arbor eft montana > e cuius caudi.ee q - ^ H ntu 
