1 0 
6so Anclr. Matthioli Comm. 
enim aliud efl lutum, audmterra, qux permaduerit aqua: nec fuccus aliud quidem expliiat , quam aqi.am , qux ffibu £ 
ritterram uti abraferit , tetigeritque metallum . Lutum enim , ex quo lapis futurus eE, lentum , ac tenax e/seop ' > 
cuiulrnodi illud e SI , ex quo lateres & fi E ilia fiunt : nam ab alterius genetis luto , quod penitus lentore carea , t» ‘)j 
culter leparatur, ac diffluitur humor ,-tumquenon lapis ex eo efficitur , fed pultas . Lunm uero tenax calor pnmum - ' ' 
cando confio fiat , efficitnuc medium inter lutum , 6~ lapidem : deinde quia diutius idem agit, uel acrius, lapidem 
etiam fuccus c, alius ,& lentus facilb conuertitur in lapidem, quod m animantibus efi emdens , prxfcrtimque in nobile 
iandudum ucterLs medicis , ac etiamnum reccntioribus decretum fit , tum renum , tum 
oni audm ex lento , craffoqne humore temporis tractu a caloris nefin facultate coallo . Ob id igitur trans lucentes g 
mas non ex aqua tantum fieri conflat : fed ex puro , liquidoque , qui fttcco , qui aqux multum , terrx uero ^ 
Siquidem fi ex aqua tantkm huiufcemcdi lapides efficerentur , non utique mergerentur m ea praedi , fed ea JW™ ta/ ’ 
ren fecus ac ilacies , & nando . M atmomne lapidum genus demergatur aqua, ac etiam \ cryflallus, & •) - , / . 
tamen euoniam ”1 aciem colore rcprxfcntant , omnino uidentur ex aqua conflare, fatis mtel agimus, exfiaaq.ia non g ~ 
Plinii epin!. ZhZesZ .Ouaprcpter ( urinfequenribus fuo loco dicetur) plane explodenda ucmt Tlmif , & aliorum qnmmto* 
explofaf \ntJntia , quibus artumeft , cryftallum glaciem effie , quxnmem algidiflmis montibus conoeuerit , cum aqua non f p 
natet Generantur prxterea lapides ex lapidibus ipfis , cumfimiorum , rwulcrum , ac fubterraneoMm fontium aqu^J 
faxa excurrentes, ab eorum f perfide aliquid lapidofi abraferint , quod cum refed erit , foliscahre ficcatur, ac lapidej • 
Hoc enim euidentiffimb apparet in canalibus , ac foli patentibus aqua ductibus , quibus nonnulla aqua calda ducuntur - 
nimirum lapides quibufdam cruflis oblinuntur, qua cum tenuiflmis ramentis ccnpacla ffiit , cato , , 
resque habentur . Eoe idem apertiffimb confpicitur inquibufdam balneis aptarum fpontenafccntium ,praf i. J . z0 
neo fandi Thilippi comitatus noEriSenenjis . Otiando quidem ex huiujce balnei aqua, particula quadam gignunto 
dea , faccharum tum candore , tum etiam materia referentes , qua ufque adeo imitantur femina faccharo conti , , J 
id venus qua in officinis Jaaharo fmiliter conteguntur , nempe anifum , coriandrum, ac etiam plerumque cmnomavff' 
utuscapfiL a quibufdam impleantur, itaque aptentur , ut folatij canfa aliquos facchan, emsque ccnftduramm W/ 
mos decipiant . Fit hoc quoque in his , qui huius aqua fiillicidio utuntur ad cerebri morbos curandos , illi qucmie caput 
ludentes, fiquidem lapidtfa illa materia , capillis drcumdfts continue inhar ens ,in granula quadam cogitur , ac coaUJes 
ab anifo faccharo contedo nihil feri diffimilia , qua non nifi tradu temporis inde fe explicant , & diffluuntur . Id cmfr* 
terea euenit in montium concauitatibus , ac ffieluncts, qua exjaxo potijfmum calcario confiam . quippe aquarum ex J 
} um cemmiffuris fiillicidio lapidea concrefdt materia , qua b cauitatum illarum cameris non aliter pendet, quam foria by 
lerno gelu b domor umnoErarum tedis prominent . Ex ecdem etiam faxo calcario oritur gyp fum, melitites , galae, ites, 
alii quidam lapides. & ex fucco,qui ex eodem faxo ,& aqua contemperatur , lapis fi e cularis , & gypfum , quou > -a 
translucidum inuenitur . Eodem modo ex ramentis rubei lapidis fit hamatites , & fchiflos : itemm cotmifjuris niarrn 
rismaculoji, aut eius, quod in candido dnereum color era refert , nperimtur dadyli ldxi, lapides ludaici , troihitx, 
tonfmiles . Ferum enimuero fuccus lapidefcens omnino diffii rt ab aqua , qn£ faxorumr amentis referta eE , uel c l uod P f 
habeat fedimenti, uel quod calor talem coquendo aquam, eamdcnficrem ef fecerit, uelqiwd aliquid is fuccus contm * 
quod vehementer adEringat . Ex quo (ut opinor) corallium maris planta, & antipathes oriuntur . Toflremo mateua 
fidis erit quicquid habet meatus , per quos fuccus lapidefcens imbibi peffit , flue is a terra contineatur , fiue cum aquis m 
ex ea effluxerit . Quamcbrem multoties arbores , frutices , animantes , offa , & aliam lapides uertuntur , ut Eoherni a F.^ 
tb uHantur . Qiar.doquidcmin eorum regno pluries in fubterreneis fodinis (Georgius .Jmcola audorefl ) arbores M' 
nentx fuerint in lapidem conuerfa , flantibus adhuc ran is , cortice , medulla , ac radicibus . J quidtm ipfe quoque mge?U ^ 
fateri prffum , arboris ramum ex lacus cuiufdam litore mihi allatum efjc , qui altera parte lapideus , altera uero ligneus c& 
nebatur 1 Venctifs hem in magno Germanorum emporio , quod vulgo uocant il Fondaco de T odeftbi , equi teflicuhm 
dem fad.um , Milonius Gclb mercator ibi pro Tuebaris agens , iucundo omnium fpecfaculo , & admiratione ciftendebat ■ 
cucdar.in alium qitorundam carnibus, & oflibus , tum etiam teflaceis pifeium operimentis eucniffe competimus . 
Hetruria quam plurimis in agris , buceinx , cocblex , toncbulx , & ewfmodi multa aratro ab agricolis eruuntur m lapi * ^ 
eonuafa . Qux fanb omnia haud dubiam fidem faciunt , ita fe rem hanc habere , uti diximus . Sed ut ex prxdittis m 
lapidum materiam paucis perfiringamus , ea in primis eE lutum , in quo multo plus fit tenacis terra , quam aqux. V 
de cft fuccus, qui uehementi frigore congelafcit , in quo aqua ipfa terram fuperat . Sunt prxterea ramenta faxorutn > ^ 
'aquarum decurfus abradit . Quinetiam fuccus lapidefcens, qui cum inaerem effluxit , in lapidem concrefdt . Omne ^ 
Varia deme ‘ e , uo d habet meatus , in quibus lapidefcens fuccus facile excipiatur . Tfihilo ferius m metallorum ortu & matcM’ p 
rallorum or- 1 nobls d jff ereni i um e fl , authores inter fe diffentire inuenio . Mia etenim eE philofopborum , alia chymiEarim > 
“S aftrologomm fentenria . quibus etiam accedit opinio imperitisfimi vulgi , qux tantum ab altfs difhdet , quantum a 
explok/ & ratione prorfus abhorret . Is nanque certo credit , non modo faxa ; fed etiam metalla mima , pretiojos lapides , O X 
mas , ac terrarum uaria genera , in ipfa tantum mundi creatione Deum optimum maximum talia finxifle, atque creafffi>! 0 
lia nuncreperiuntur : nec medio temporis lapfu , ullam ex mater, fis ad id difpqfitis effie natam , uel renatam , neque M, ^ 
irim naturx , ad eorum perennitatem fummum rerum opificem tribuiffe . Qui cert b vulgatus ita temere pronuncians , « ^ 
det qudm maximam naturx inferat muriam , qux nunquam aliquo temporis momento quiefcens, nil aliud agit ,qiiarn et ) ^ 
per regenerare , qux alias genuit , qua etiam noua multa fnoducit . Vnde hxc vulgaris opinio prorfus explodenda, at fi ^ 
ftbilanda efl. Quam infuper ut uanamac ridiculam , illud maximb dilirit , ac demolitur , quod in antiquis metallorum u 
xulis fole clarius uifltur . Siquidem innumerx inueniuntur metallorum fodinx , t unquam inutiles a fofluibus derehet ^ 
inde omne metallum effoderint , per quas etfl prius longb flateque patebat tranfitus , ita ut libere, & abfqueulloimp ea ' ^ 
to non modo foffores ipfi • fed uehicula , ac curriculi per eas difeunerent ; tractu tamen temporis fattum efl , quod ' ^ 
lapidefcens in ipfis adeo creuerit , ut fofforibus demo ingredi uolentibus , ob cauitatis angufliam denegaretur ad,u [fi s 
prxterea metalla continub generari, ferrum indicio efl . Id quod in llux infulx metallicis fieri ( ea ennn a martti 
ftris non longb diEat ) non modo probatisfmi feriptores memerix prodidemnt ; fed foffores ipfi , qui diutius m ipj ’ ^ 
furit, uerbis referunt, quippe quod fenex iUx fodinx multis iam annis deEitutx , iterum atque iterum ferrea wa 
pleantur . Torro pbilofopbi , & chymislx aliter fentimt . .Arifloteles lapidum materiam halitum tantum exiflirna • ^ - 
