£o (filium fr* 
culeares. 
6j 4 
Andr. Matthioli Comm. 
i o 
30 
chryfocolla ,& ihalcanthum . flauo luteove colore funt aurum, ochra, chryfopatim chyfolithus , & auripigmentum' 
I{ubeo tinguntur nibhii, granati, famiaracha , corallium , hmatites ,fcifjUis lapis, minium , cinnabaris, rubrica , & Lera 
tiiatena. Quxdam colore purpureo fulgent , vt hyacinthus , & amethystus . .Alia csrulco diluto vifuntur quemadw°~ 
dum ia fis , quem bm eam dicunt . Nonnulla cpruko virefeente , vt xrugo, & .Armenius lapis . .Alia albo ruftjca-U , 
vt aphrodiftace . Quadam rufo candicante , vtxanthos . Ouxdam nigro rufe flente, vt tertia batrachitis fccies . ,Aliq lia 
atro purpurafeente , vt alabandicus lapis . Alia aureo candicante, vt tepatius . Sed plura feparatos colores habent , "A 
nigro, albo, & quintis ver ficdore,vt achates . ^Apficlon uerb nigram rubentes venx diftinguunt . Contra najwnomtc- , 
cum fit J 'anguinis colore , nigris venis decoratur, V en £ autem , qua feciem pro f e ferunt j anguinis intexto , quodamW 0 
do funt heliotropijs , corpore porracei l coloris . .At in cccndeo fapphiro aurea puncta collucent . Quinetiam qu.-edam funt, 
qug tres feparatos habent colores : nam per album agyptcllo corpus dup rene pereant, altera nigra, ait era rubra. Toi- 
rbeupetalos, & orca quatuor habent colores : cnpetalos enim aeruletm , igneum , minij , mali: orca vero nigrum, jm- 
utm , uiridem , candidum . V crficolores poflremo nonnullo habentur , non aliter , ac collum gallina Numidica , vel paito- 
r.is , aut columbg in fole apricantis , vt criFialis & pederotum genera : ea enim ad inclinationem colores permutant . C • - 
terhm fciendum cFt , quod ex fojjilibus , qup in medendi vfum recipiuntur , alia quidem corpora fanant , alia vero eadem af - 
fligunt , in cibis velpotionibus data . Jit qua remedia corpori funt , medentur ei partim proprietate totius fubjlantia , pf - 
tm qualitate aliqua, qua profligantur morbi . Qua autem proprietate valent , earum quadam refiflunt venenis, qusiL;p 
morbos fanant . Quibus natura dedit vires fuperandi venena , eorum alia corpora quapeflilentia funt affetla , curant, v- 
fmaragdus , flgiUum Lemnium , gleba .Armenia . .Alia flngulari veneno medentur , flenti fcorpionum ictibus fappbtr us 
potus ,fu!pbur plagp illitum : fungis firangulantibus nitrum potum, ac pariter atramentum futorium • . Alia pluribtf 
aduer fantur venenis , vt falmorfibus vipera , ccraflis , ac crocodili . his enim emplastri modo imponitur :fcd potum opto, 
& fungis prpftdioeft . Quibus vero fojjilibus comparatum e Fi , vt morbos proprietate fugent , eorum quadam J, 'angui ras 
profltmum fl Fiunt , vt bicracites . alia os ventriculi gestatu & appofitu roborant , velut ia fis. alia flnifiro mulieris bracw° 
adalligata abortum prohibent ,vt aetites . alia item ad femora prpgnantis alligata partum accelerant, vt idem actites , & 
ia fis . Sunt qua rrafla b corporibus deijcimt , vt magnes : alia atram bilem , vt ^Armenius , & caruleus lapis : nonn>fl a 
uomitum faciunt , vt idem „ Armenius lapis , chryfocolla , & chalcanthum . Sed inter ea , qua clmentaribus qualitatibus 
agunt , calefaciunt alumen, chalcanthum, chalcitis , ttiify,fory, melanteria . refrigerant terra Eretria , molibdoides ,P 
hmm , argenti fuma , ccruffa . Qua autem fecundis qualitatibus operantur , quadam molliunt qug dura funt , vt gaga u f 
quedam 'contra indurant qup mollia funt , vt lapis plumbarius , &ftmmi . Sunt & que infenfibiles fer 'e poros aperiant, ^ 
qu} claudant : aperit enimmtrum , fuma nitri : claudit terra Samia , & in fumma omnis terra g! ut inofa . Mia , qua c® 
poricoierunt , nempe glandulas , & nodos ,difcutimt ,vtpyrites , molaris, bitumen . ^Aliqua cicatricem inducunt, vt cba i 
citis , mi fy , alumen fcijfum. Nonnulla, carnem excrefcentem minuunt, vtaffli lapidis flos, erugo, chalcanthum, cbalcflt 5 > 
nufy , calx viua , auripigmentum ,fandaracha , chryfocolla . N?n de funt etiam , qua diuerfls viribus predita flnt , vt ciP°' 
lia, & fal ; eimolia enim& reprimit, & difeutit: fal abflergit , & adflringit . Sunt denique qug vires eajdem babe0’ 
ita vt deficiente vna , alterca eius locum fuppleat . Siquidem chryfocolla , & lapis Armenius eundem effectum prgbent : 
ripigmentum , & fandaracha : bfmatites , & fchiflos : atque bec quinque chalcanthum , mijy, chalcitis ,fory, melanteria Vt" 
terfe viribus confentiunt . V er untam en ex his chryfocolla vim ejficaciorem obtinet , quam lapis ^Armenius : auripig^ f 
tum, quam fandaracha : hxmatitcs , quam fchiFlos : chalcanthum, quam reliqua fibi cognata. Ceterum non pauca repf 1 
mtur fojfllia medicamenta ( vtfuftus libro fexto dicetur ) qugin cibo , aut potu fi equentius , aut copicflus fumptavel 10 ■' 
rne fumentes affligunt , vel ijs mortem inferunt. Idque efficiunt, vel quod vifcera erodant, veluti fandaracha, & auripig 0 n \-j 
tum ; vel quod firandi organa occludunt, vtgypfim , & cmiffia . Sed bec de foffiliim facultatibus . Nam de conff^ 5 * 
fuccis , cuiufmodi eft fal , nitrum , alumen , chalcanthum , & extera , qux cum eo cognationem habent , fulpburffiandard^’ 
auripigmentum, chryfocolla, & alia nonnulla, in huius libri proceflu fuis locis latius tractabimus. 
A^rtKosolr^f. VITIS VINIFERA. 
CAP. I. 
F Olia vitium, & triti capreoli , capitis dolores illitu mitigant; & inflammationem ftomachi, af p 
rem que cum polenta • F olia etiam per fe,vt quae refrigerent , & ad ftringant , imponi folent • 
tas eorum fuccus : dyfentcricis , languinem excreantibus, ftomachicis,6c grauidaruin malaciae 
tur. Eadem efficiunt madefatti in aqua capreoli, & poti . Lacryma vitium , quae veluti gummi in ca ,- : 5° 
dicibus concrefcit, ex uino pota calculos pellit : illita lichenas , & pforas, leprasque,nitro prius ? et c „ 
&as,fanat:eadem cum oleo fiepius pilts illitis , pfilothEieffe&um habet : maximeque fanies , quam * 
cenfa (armenta vitium viridia exudarunt : qua & perun&ae verrucarum informicationes extrahunt » 
Cinis larmentornm , & vinaceorum, detradtis in fede condylomatis , & thymiis , illitus ex aceto fl 
detur : prodeft luxatis-, & viperarum morfibus ; contra lienis inflammationem illinitur cum roft c 
& ruta,& aceto. 
