In lib. quintum Diofcoridis . 6gg 
ffdit . Coum vero, & Clazomenium , quoniam multam fibi maris aquain vendicant facile cotfum 
puntur: flatus mouenr, aluum turbant, neruisoffieiunt.Vinum otrne(vt reliqua incommune dican 
tur)merum,acfyncerum,&fua natura aufterum, excalfacit, facile in membra diltnbuitur,ttomachum 
adiuuat, appetentiam ciborum iunitat:viresalit,ac robur auget :fbmnum conciliat, & commendat 
colorem . Potum liberalius auxilio eft contra aflumptam cicutam,coriandi um,pharicum,ixiam,me 
conium , argenti fpumam,taxum, aconita, fungosve: contra ferpentium morius ,& omnium itius , 
quae refrigerando necant, aut ftomachuin uomitioneseffundunr.Facitad longas inflationes, rofionef 
que praecordiorum, ac di(kntioncs,ftomachi refolutionem,& fi uenter, aut interanea rheumarifinum 
lentiant . Conueniunrludatoribus,& quibus*corpus immodico fudore digeritur , maxime alba, ve- 
*o tera, & odorata . Qua; tamen veruftate dulcefcunt,renibus, ac yefidfc' accommodatiora redduntur: 
vulneribus, inflammaiionibusquein fiiccida lana imponuntur : terra ulccra,& phagcda:nica,& fluxio 
nibus obnoxia commode perfunduntur . Qu^ marinam non receperunt, auftcra>& alba, ad fanorum 
nidus ufurpanrur. In his praiftant ItaliCa, Falci num, Surrentinum, Cecubum, Signinum ,& permul 
ta Campania, & Paranypianum ab Adriatico finu,& Situlum, quod Mamertinum appellatur . Ex 
GraecisChium ,Lcsbium,& Phygeliresex Ephcfo. Crafla vero ,& nigra fi omacho negotium exhi- 
bent, inflationem pariunt, corpus augent. Tenuia tamen, aufteraflomacho profunt, & minus car 
nes alunt, Vetera ualde tenuia, & candida uehementius urinam ciunt,& dolores capitis mouenr, 
neruosque largius pota tentant . In media aetate, ut d feprimo anno , potui laluberrima funt . Modus' 
autem pro aetate, & tempore anni, & conluerudine,& qualitate uinidefiniatuf. Non fitire,&modi- 
20 ce cibos prolui, optimum elt prarceptum , Nocet ebrietas omnis, & maxinicaffiduai fiquidem obfef- 
fos neruos quotidie iemittit:latgiorq; potus acutorum morborum adfert initia. Mediocris tamen. ui 
nolentia aliquot diebus , maxime poli aqu^ potus, utilismanque modo quodam exalto euocar , fen- 
filesque expurgat excretus, & per caeca corporis ducit fpiracula. Sed aquam poft uinolentiam bibe- 
re oportet : liquidcin valetudinis alicuius gratia fadateniulcntiae remedium adfert frigida. 
V mproferio Vinum fit liquor omnium fuauiffimm , praecipuum humans: vita bonum , acprxfiantijfmum fuhfidium, Vini faculta- 
vitalium ffirituum regenerator maximus , ac omnium corporis tum facultatum , tum functionum infamator optimum, tes uar i* pro 
cor fetificet tueaturque fummopere ; nulli mirum effe debet, quod plantam , qux fr urium fert, ex quo uinum expri.r,ntur,ni- nio<io u ^ 5 * 
tem , quaft uitam , appellauerint ueteres . Perum non ob id gaudeant , iubikntque ij , quiuino nimis inciulgent,quod ego ip- 
^ fum tot laudibus extulerim, quippe cum omne extremum (yt in communi prouerbioeft ) fit vitiojum , ji ‘vinum immoderati 
& plus quam deceat , bibatur , pcriculofos atque horrendos (ut mox dicetur ) procreat morbos. filias (i in eius uju temperan- 
tia adhibeatur , tum ad alendum , tum etiam ad roborandum corpus omnium efficacijjimum habetur . quandoquidem purif- 
fimum generat fanguinem , ocyffim e in alimentum vertitur , concoctionem in quauis corporis parte adiuuat , animum addit, 
cerebrum purgat , intellectum excitat , cor exhilarat ,ffiiritus viuificat, vrinam ciet flatus difeutit, innatum calorem auget , 
comalefcent es impinguat , cibi appetentiam inuit at, fanguinem turbidum clarificat , obfirucimes aperit , alimentum in uni- 
uerfum corpus defert , colorem conciliat , & omne in corpore excrementofum deijcit . Sedfi modus ab fit , & fine ratione, ac 
temperamento fumatur ingurgiteturve ( quod jacere fident ebriofi ) cx accidenti totumrefrigerat corpus . neque enim fecur 
nimio eius potu ( vt Galenus inquit ) innatus corporis calor fuffiocatur , atque paruus ignis magna lignorum Jirue extingui 
tur . Trxterea cerebro , (pinali medulla, ac neniis inde exorientibus obefl . hinc fit , ut principe hac parte afferia temporis 
^ trariu maximi , & perniciofi concitentur morbi, nempe apoplexia , epilefia , paralyfts , tremor , Jltipor , ephialtes , ca~ 
talepfis , conuulfio , vertigo , articulorum contrariio , lethargus, phrenitis , defiillatio , furditas , caritas , & aris labio- 
rumque difientio . Quinctiam vinum intemperati' haufium , bonos corrumpit mores . nam quod homines contcntiofi , lo- 
quaces , ejfinenesque fiant , quvd furant , menteque moneantur , quod denique alex , libidini , aerei uenerex Jemper fere in 
dulgeant , ac nomunquam homicidia committant , nulli verius adfcribendtm efi , quam vin o immodici fumpto . fiidde quod 
Memoriam dijfpat , fenjus omnes perturbat , affiduos morbos parit , <& repentinas mortes adfert: ne fingula perjequar y 
qua recenfere longum cffet,& audire moleflum ijs , qui nimium vino dediti funt . Cxterum Vinum magis jenecluti, 
quam reliquis x tat ibus conuenit . id fiquidem frigidam Jenum temperiem, talem annorum multitudine redditam , tempe- 
rat , ac mulcet . Veritm pueris , ac adolefcentibus ad vigefimum annum vfque minimi concedi debet, fi Galeni fententit fub 
faribendum effe putamus , qui libro fecundo de tuenda fiavitate, ml aliud afierit vinum cjfe puei is, & acokft entibus exhibi- 
tum , quam ignem igni additum . Cauendtm quoque cfi , ne in ardoribus i fiatis vinum niue , autg!acie,aut gelid jj ma acus, 
perfrtgeratum hauriatur : quod cerebro , neruts , pectori , pulmoni, ventriculo, inte§tinis,jf leni, iecmot i,i enibus, nefies, utero, 
dentibusque maximi noceat . Quare admirari non licet, fi tempore vinum arte frigejhtlum bibentes coli ,& ventriculi crtt 
datibus afficit, item conuulfionibus , refolutmibus , apoplexia , fpirandi difj cultate , v< ime JuppnJj cne , calculo , vificemm 
obfiruriionc , aqua inter cute , ac pluribus alus grauibus , & pernicialibus morbis . TroindeJritij ime Calenus libro de cibis 
boni ,& mali Juccibgc prodidit . Qiri non exercentur fiumma sfiate , cum vehi menti calore urgentur, fontis aquam bibant, 
niuisque & vini refrigei-ati ufurnvitcnt. TIxc enim quanuis protinus nullam, iuueium corporibus fivfililem Lfionem in- 
ferant ; fenfim tamen , occtdtcque crefcente vitio, cum iaM stas progrefiu temporis inclinau erit , articulos , neruis(ue , & 
Mficeraijs morbis vexat, qui vel difficulter admodum , vel omnino tolli non pofient . *Ad hxc in tuenda fanitate diligenter 
procurandum eft , vt vinum , quod inpotu alimenti gratia quotidie fimnturjtt mundum,purim,claruni,ocoratuni,& Japo »• 
re lucundum: nanque corruptum , turbidum, impurum , odore grani, & gnjlu ingrato, non modo toti corpori noxam infert; • 
fcd, etiamfanguinem corrumpit . Quapropter felicifimb fiam tuentur Jatiitatem , qui regiones incolunt , in quibus optima 
vinaproueniunt . quemadmodum in Goritienfi comitatu , vbi J and genenfijj ma vina najeutur , nimirum Tucinum illud 
antiquis adeo celebratum , necnen vipacum illibcnitate proximum . Hxc quidem par.ee medeficcuc pota, ad tuendam fani- 
tatem mirifice conferunt . Id quod ipfc experientia in me fari a comperi, atque etiam cmnibus ingenui teri ari poffuw. 
7lam cum multis antb annis diuturnus ventriculi dolor male me habuijfet , quem tetius corporis imbecillitas confecuta erat, 
c xfP ucini, & V ipaci tantum vfu , meprifiinam meam far.itatem , & integrum robur adeptum effe certo frio . Ob id ergo 
Mirandum non eft , fi Vlinius magnis laudibus prxdicauit Tucinum libro 14. capit. 6 . vbi itafa iptnm rclumit ' . Linia 
'fitugufta oriuaginta duos annos vitx Turino retulit acceptos , rwn alio vfa . Gignitur in fmu « ddriatici matis , nen procul d 
Thnauo fonte , faxeo colle , maritimo afflatu, paucas coquente amphoras . T^ec ah.d aptius medicamentis indicatur . Hoc 
e fi e crediderim, quod Grari celelrxntes. miris laudibus pyrian m appellauerunt ex Adriatico- fnu . bxc. Vlinius. . .Cufis 
50 
60 
tt 
certe 
1 . 
