672 Andr.MattliioJiComni. 
cxiftimandum eft, ideo quod multum terrae collegerit, & fpurciria inaceruationcrefereLitur.Suntqrn 
hoc modo tantum fieri fpodium arbitrantur, de qua ante didum ett-Oprima creditur Cypna,qu a: ac 
cepto aceto halitum teris prteftat, colore aliquantum piceo/aporecoem horrido:& fi fraudem no ex- 
perta, flagranti carbone inferuefeit, aereum colorem contrahit. Antediftis autem notisdihgenterar- 
tendendum eft.Siquidem d nonnullis adulteratur taurino glutine , ouillo pulmone , am manno , aut 
crematis <»roflis,&quibufdam confimilibus.quod facile cognitu fuerit; quippe mhiiin ijsprobandis 
inuenietur eorum,qujeante dida funt. Pompholvgcm in commune iralauan oporter. Ligatam lin- 
teo mundo, modiceque raro.autficcam, aut aqua rcfperfam in labellum demittito, quod imbrem 
contineat, & huc atque illuc fafciculudefercns,immergito:ita enim limofa pars cius, ac utihsclfluer, j0 
& omne fedimentum in linteolo remanebit ..poftea refidere finens aquam cum cinere colis . incerni- 
to, & nouam infundens,agitato,& effunditoimutatatantifper aqua,& colata.dum arenoli nihil fidat, 
demum aquam exprimito, & ficcatum cinerem recondito. Alij quantum maxime fien potelt ficcat, 
manibus in aqua conterunt, dum mellis crafiamentumimitetundeinde Imteo faucibus excepturi ua- 
fis obtento, aut laxius illigato, colant, & quo facilius tranfeat,infufa per linteum largiore aqua.cinc- 
rem conturbant:moxfpumofum,quodtraie<iumeft,&fupernatatuafi,conchacxctpiunr,&haili no 
no ad ufus recondunt. Quod uero refedit.fenfim cribratum, in aliud uas transfundunt, relido areno- 
fo.quod pefium ierat:rurfus lapidofa fidere patiuntur,& in uas aliud excolant: hoc identidem faciunt, 
donec cinis merus, & arena: expers inueniatur. Alij paulatim integram in aqua rdpergunt , arbitrati 
arenas, lapillofque fuo pondufculo degrauatos , peffum ire:pilos autem, & paleas 1 eu itare lua in lubUy ^ 
me attolli. Cxterum cinerem medium feparant,& in pilam coniedum,utcadmiam,eluunr.Quinetia 
lauatur uino chio marina aqua diluto, modis quos fupra diximus:&ira redduuradftnngenor, quam 
aquis elota. Vis pompholygis adftringere,refrigerarc,explere,purgare,obfiruerc, & aliquantum exic- 
care Inter medicamenta numeratur, qua: leniter cruftas obducunt.Qnod fi fpodon tori ere libet,a' IJ ’ 
ccnter tritam, & irrigatam aqua, colliges in paftillos,fidiliq 5 nouo , fubiedis leuibusprums orbicui^ 
continuo uerfabis.dum afliccati fuluefcant.Ncque ignorandum ex auro , argento , plumboque «eri 
fpodium :ucrum poft Cyprium, plumbeum maxime commendatur. Quoniam ipodos fapenumero 
defideratur,neceffeeft oftendeie, quae firnili uirtute polleant, ut in fpodijlocufulha poffnr,anti!pc< 
da uocanf.quociue modo fumi debeant. Folia itaque myrti cum floribus, & immaturis , m fictile cru- 
dum conieda , indito operculo continua foramina habente, uruntur fornacibus, donec hgtinu m per 
coquatur, iterum in fidile aliud crudum transferuntur, quod ubi peraflatum fuerit , exempta Luan- 
tur ad ufus. Idem quoque fit e termite fylueftris oliua‘,fi habeatur : fin fecus. , lariuse cum luis floribus, 
aut malis cotoneis difledis,& detradis oflibus, aut gallis, aut laceratis linteolis: item ex moris in .mata 
iis, id eft candidis, in Iole prius arefadis,aut terebintho, aut lentifco,oenanthe,aut mollibus rubi folns, 
nelebuxicoma,uelepfeudocyperocum flore. Ali) ficulneas frondes in foleantea ficcaras , codent 
modo parant:ali) taurinum glutcmalij fupeidas lanas alperas, picc aut meile irrigatas. Qua: omnia itt 
ipodij uicem ufurpantur * 
4 9 
Minardi erra bus, ex aris, uel cadmia fuuilta in glmufcnlos vellerum fimiles coit, & farina modo uantaftadiffiergitur. Id quudrccentiorf 
«wj, nullus, quod fciam,animaduettit,fortaffe quod omnes rei herbam indaganda magis infudauermt, quam m muejiigandafjr 
lium materia , Quamobrem Manardum Ferrarienfem , medicum atatisnoSbra clarijjimum , hac in re deceptum Jatis repet y 
Quippe qui, dum Auicennam redarguit , quod fpodium b cowbiittis arundinum radicibus conficiat ,fedulb nos admoneat , 
fecuti Galeni fient entiamfin fpodij dcfetlu, tutia potius utamur, qua] (plafia abundant, quam A uicenna antifpcdio. Sed m 
Manardus planb baUucinatus deprehenditur, quod procul dubio crediderit , utdgarem ofj: cmarum tutiam legitimam 
tlis,& Galeni cfje pompholygem , ciim tamen legitima: T utia nullis in officinis fit vJits,quod(ut iam dixmusf omnes pmp f> / 
vis loco cadmia tantum utantur.Tmrd legitimam turr. pompholygem, tum fpodium, qua a Diofcoridis,& Ga’tm hifloria »u 1 . 
diffident notis, ego ab aratus, argentanjsquc fornacibus pluries une cum detuli, tam ab his, qua Terreni, & Lauisfi in _ fi 
no agro habentur, quam ab illis, qua Sbt rjj in Tirolenfi comitatu Germania inuenimtur,ubi certe celeberrima funt meta» 
tum fert omnium fomaces,ao fodina: b quibus non modo pompholygis,& ffiodfi quantum Jatis fuerat, accipiendi nobis [K 
eultmfid etiam cadmia pyritis,dipbrygis, floris aris,bclcyJmp,molybdana, carulei, & A rmemj lapidis .Quorum ne ^ 
tjuidem particulam apud Italia fcplaftarios reperi unquam, pratexqudm apud eos, qui uel a me,uel ab amicis meis adruent ^ 
gitima hac metaUicamedicamenta,acultcrinis ex fuis officinis abdicatisfin medicum fufceprrunt ufum.Tsiunc un o Att:ic ° c ^ 
teliigo ( quos tamen uerius fratres amatitijfmos appellare pcffem,ut qui & atate 6' longa covfuctudine , & ftudicrum c . 
munione mihi coniuncliffimi fint)clarifsiniQS medicos T ridento mundos ^/Indicam Gallum, et lulium Alexandrinum, Q tt ^ 
duduwob fuam tum do&rinaw, tum integritatem a Serenijsimo Fetdinando Humanorum, Vngaria , Bohemiaque 
fui, firfua prolis commodum in medicos bonorificb recepti funt. Hoc itaque patio cadmia officinis pompholygis 
quibus etiam antifpodia quadam ex arundinum radicibus, er boum osfibus concrematis fabia, ft odium falso refer unt . ^ 6Q 
tamen non omnino fuerit reprobandum.nam,Diofcoridis ti‘Sirmonio,ubi legitimum defideretur fpodium, antiffodiis uti Jf ^ 
cebit;nempc qua fieri pofsint b myrti foliis, flcn ibus, baceifqttciex oliua frondibus,, cydoniis malis, qmcuumgallis,attn . f 
teaminibustitem moris nondum maturis, terebintho, lc7itijco,bitxo,pfc'udocypero, fui frondibus, taimglutinofuccida laU 
aut meile perfufa.Quo fit,ut mihiplanb immerito a Manardo reprebenfus uideatur Auicenna,qui ex ccmkuffis arundu ^ 
ditibus fibi fpodium confecit, medicinis commifcendum, qua ad cordis robur parantur, & intus in corpus fumuntur. U ^ 
longb melius, ac confultius fuerit arundinaceum admifeer e fpodium, quam eius uice tutiam feu pompholygem 
hac quoque fit Brafamli fententia.Sed equidem hatleims nunquam me legiffe recordor, pompholygem feu ipcdium tfS 
mentis tuto admijeeri pofje, qua mtus m corpus fumuntur ; cum neque Dtofcmides, neque Calenus, nec qui poft W s 
temporibus claruerunt, tam ex Gra(is,qudm Mauritanis, uf quam, quod mucncrim, memoria prodiderint, titruuitap '^^ 
bac hauriri poffe. n Nam fieri nopoteft,quin tam pompholyx, quam fpodium uentriculo,& camis uifceribus ,nmrura i 
noceant, dm (X tenuis fima aris fubfiantia uebentisfma ignis ui conficiantur, ef ob id deleterif aliquid hapeant. 
