Ia lib. quintum Diofcoridis. 
lo 
675 
lam facit, ftomoma aliud effie metallum ab ipfo xre, & dftmplici ferro omnino diuerfum . TSjam fi fmfi fiet Galenus , quod 
ftamomain xris genere, non autem ferri, fuiffiet reponendum, dixiffiet haberi fquamam aris , Ftomomatis , ac ferri, neque ita 
ffieciem dfuo genere difiunxijfet . Sed quoniam recie nouerat siomorna genus effe ferri arte fhcli,ob id fuo illud adferipfit 
generi, quemadmodum & Taulus ipfum fccutus ■- Cxterum prxter rationes adducl.es , stomomati fquamam a chalybe tan- fq Uam a cofir 
tiim decuffam effe, nihilq; aliud Grxcis Slomomatis nomine iudicari , quam chalybem , confirmatur Aet'v< & probatiffrni , nia cur autho 
& Grxci authorts teftimonio . quippe qui libro 9. cap. x$. de ijs agens , qua in corpus fumpta dyfentcricos iuuant , ntatibus. 
quidnam Grxcis effiet Jicrnoma,his verbis aperti: declarauit ■ Deinde vinum purum vetus, quantum fatis uidebitur,:n nouum 
uafculum infundito, & laminam ignitam ex ferro, quod Jlcmoma meant , non minorem Libra in uino extinguito. Item libro 
10 . cap. 9. ubi indurati lienis curam agitfic inquit . Sit autem ferrum, quod in ipfis extinguitwr , ftomoma . Ipfius autem 
Slomomatis ferri fquama , quam in fabrilibus officinis ferrum , dum ignitur, & malleo tunditur, abijcit.Toftea agrefito- 
ribus hominibus utiliter exhibetur . Et libro ia . cap . 2+. idem ait . Squama ferri , prxfertim ftomomatis , am- 
plioris adFiriflionis particeps ejl . hxc .Aelius . Ex quibus janc perffiicuum fit, nil aliud Grxcis effe ftomoma , quam Latinis 
fit chalybs , qui e puriore ferri 'Jubilantia , arte fit in fornacibus . Quo facium eft , vt omnes gi vniuerfum medici Aetium 
& reliquos vetuftiores feti at i, ad dyf entericos , aliosq ; afficit us id expetentes , chalybem igne candentem , magis quam fer- 
rum, modo in aquam, modo in au ft erum vinum, modo in lac extinguant , quod chalybs maiore adftringendi vi polleat , quam 
fenum. Hinc itaque omnino affirmare licebit, nil aliud extitiffie vetufiioribus , ac recentioribus Grxcis ftomomatis fqua- 
mam,quam qux a chalybe decutitur, ciusq; prxfertim, qui malleo fenariis in officinis acuitur, dum gladijs ac telis aciem , vel 
mucrones coaptant artifices ; quinetiam dum aha fiunt inFlrurnenta. materiarijs fabris , & terrx cultoribus expetita . Tor- 
ro hanc rem quoque A binarius abunde exprejjit fuo de compofuione medicamentorum libro in Aegyptia Andromacbi , 
2 0 dum inquit . Multo reddetur vtilior Ji fquamam acie , aut mucronibus decttf]am,qnam appellant ftomomatis , pari pon- 
dere fibi adfcifcat . 1 d quod etiam idem paulo inferius repetiit . HOc infuper confirmari pvtefl ex Galeni f criptis libro 
primo , ac tertio de compofttione medicamentorum fecundum locos , ybi diuerfis medicamentis , prxfertfmq; ad alopeciam 
facientibus , ftomomatis ferri fquamam immifeet . S ed ji forte repcriretttr aliquis adeo ccruicofus , & peruicax ,vt tot cla - 
riff imorum virorum autberitatibus non acquiefcerct , audiat quxfo Ariftotdem pkilofophorurn omnium principem , qui li- 
bro 4. Meteoicrum , chalybis ftue ftomomatis conficiendi rationem Jcitffiml docuit ijs verbis. Thx#i<u h 0 tipyatrpt- 
rcr trifnpofjtZe-e t 'ypif ytyt&a/,ngj wdyiY mlytv&cu.xgj 7 d. <n>//d[jut 7 cLTOiovviv 0cTut.cftsa.7a/ ydp,fjtl irrnab cdptTeu yaaa » aM- 
pict. oTttv «Tf ‘ro 70 Ay.it vrufir.ixs/ na^apot fftiTtuyrocTO Tof uf/a yiyvna/. ouoriovmy Si oroTXaKir ax.70 , Sta. 7» Smvoi&v ytynSra* 
tcy sati fiv lydi; & , 'iTzya.ba/popAfcv. i si Si cf/dvuv rlSiipot 0 ludii a tr-uv 'Cmyadacatv , Qux Latine redduntur in 
huncmodtm. Torro & ferrum elaboratum liquefcit, ita, vt fluxum reddatur ,& rurfum concrefcat , atque in hunc mo- 
lo dum faciunt stomomata : ftquidemfeoria in fundum Jubftdet , & defxcatur ferrum . Cim vero id fepe fidum eft , & pu- 
rum euafit,ftomoma efficitur . Hoc autemnon fxpe faciunt,eo quod repurgatum multum deperdat , & pondere imminua- 
tur . Atqui ferrum illud melius eft, quod minus excrementi retinet . hactenus Ardi 01 des . Cuius nimirum docirinam fc- 
quur.turin hun cvfque diem , qui ferrarijs fornacibus ,& officinis b ferro prius elaborato , chalybem conficiunt in It alia, & 
in ahjs vniuerfx Europx regionibus . Quapropter eos pror jus hallitdnari euidenti (fimum est , qui aliter fentiunt : nempe 
inter antiquos Tlinium , & inter recentiorcs Marcellum , & Brafauoltm . His omnibus accedit Serapionis authoritas , 
magni inter Arabes Diofcoridis interpretis : quippe qui qttadringenteftmo tertio fui operis capite de fimplicium medica- 
mentorum hifloria & viribus , id totum quod a Diofcoride proditum eH de fquama ftomomatis , de ferri fquama pofleritatis 
memorue prodidit , ferrum tanquam genus , chalybis loco accipiens . 7 \[ec obdat , quod in Diofcoridis codice feriptum re- 
pedatur , Ftomomatis fquarmevim eandem effe , qu£ Aris fquamx , quanquam non adeo valenter alnum deijciat . Siquidem 
40 egoplanb fuffiicor , codicem Dtof condis hoc in beo effe deprauatum ,vt in alus quoque pluribus deprehenditur , prxfertim 
cumnec d Galeno, nec ab alijs veteribus recentioribusque Grxcis proditum fit , ftomomatis fquamam aris fquarnx viribus cj- 
fe ftmilem : hxc nanque alitum detjcitflla vero contra eam cohibet . Adhxc nufquam memini apud quenquam legiffie , alio 
metallo roborari poffe ferrum in aciem vel mucronem elaboratim,nift chalybe , qui Grsas ftompma dicitur . Quo fit, vt il- 
lorum pertinaciam mirari non deftnam , qui aliter fentiunt . Ex his itaque haud dubie credendum arbitror, non aliud effir 
ftomoma,quam chalybem , qui cum aprimordijs femper fuerit expetitus ad ferreorum inflr amentorum aciem roborandam , 
quam aciem Graci vocant, pariter chalybem Stomoma vocarunt . Quapropter dicebat Aetius , fit ferrum , quod in 
ipfis extinguitur , Ftomoma . Hoc autemvocabithm putauerim ego ortum effie a r°t*a. , quod Latinis os Jbnat. Acies enim, 
itemq; mucrones,gladijs, & telis, alijsq; ferreis inFtrumentis vfuw nullum alium prxbent,qudm oris .vnde Latinis quando- 
que dici folet, eos, quibus ob malefhfta caput abfeinditur , in ore gladii perit ffe . Tlinius quoque licet ignoranerit , quid Grg- 
5 o W fignificaret Ftomoma; chalybem tamen aciem , qU£ Grxcis r o/mi/a dicitur , appcllauit libro 34 . cap . 24 , ftc in- 
quiens. Ex omnibus autem ferri generibus Serico palma eft. Seres hoc cum yeftibus ficis ,pellibusq; mittunt . Secunda , 
farthico, neque alia genera ferri ex mera acie temperantur : exteris enim admifeetur . hxc Tlinius . Ex quibus palam est , 
idhoclocoTlinio aciem vocari, quod chalybem etiam Latini appellant, quodq; nos corrupto nomine ab acie, vel ab acuendo 
"vulgo vocamus acciaio, quemadmodum & G alii acier, &HiJpani acciel fuoidiomate dicunt . His igitur tum rationibus, tum 
a fithoritatibus ffieti,To[Mf/a potius a ra/a* quam d uerbo &> ortum habere putamus ; quanquam etiam eorum opinio, qui 
a to/aoo ditium exiftimant,non fit omnino improbanda, quod id verbum roborare, durum facere , aciem & mucronem 
inducere Grxcis defignet . Sed neque illos quoque prorfus aberrare, crediderim , qui fcobem ab acie , & mucronibus , dum 
fuper lapide rotante acuuntur arma,derafam ftomomatis fquamam effie cenfent . ueruntamen hxc , quod fit lapidis illius ra- 
mentis admifta,non perinde ac fyncera probanda videtur . Squama, qux Grxcis MnV Latinis Squama xris appella- j^ om j na> 
$0 tur : Italis, Squama dei rame : Germanis, kupf er fchlag : Hiffianis , Efquama de cobre. Qux vero Grxcb mtk r , 
Latjnb Squama ftomomatis dicitur : Arabice,Tubel , Bafiture fabartam,& Cortex atlas : Italicb , S quama dello ftomoma 4 
Hijpanicc,Esquama de agero. 
Vi * AERVGO RASILIS. 
CAP. LI. 
A Erugo rafa fit iis modis . In cadum , aut aliud confimile uas,acetum qu&m acerrimu infunditur: 
Jj fuperponitur indeinuerfum aeneum uas,praefertim concameratum, fin nrinus,planum:fitque ob- 
ruau m , n u i, umclu e habeat (piramentum . exempto, quo doliolum obturaueris, operculo, decimii 
Poftdieminfidens aerugo deraditur.Aut aeris lamina in cadis fuper acetum ita fufpenditur, ne jpfutn 
a Uingat,6c totidem polt dies raditur. Aut maffula aeris, autlamina una plurcsue uinaceis non recen- 
2 tibus. 
u u 
