68o Andr.Matthioli Comnt. 
uniuerfum morbis, quos atra bilis excitauit,ifsque prafenim qui bypocondriacbam obtinent inflationem . equidem uidi Traga 
'Bohemomm parochum, qui melancholicus factus plane defipicbat, multaque Stulti loquebatur. Huic fani- exi iibitum fuit Sti- 
bium granorum duodecim pondo : quod paulo poli copiosi an am bilem per aluum eduxit, cui erant admisi a(ut ego, qui nidi tto 
catus tanqudm ad miraculum,teflaripofium) ramenta ueluti carnis , qua magnos uarices in particulas dijfeclos pra Je fere - 
bant. nanque excrementa illa fanguinem nigerrimum reprpfentabant potius, quam ullum ex aliis humoribus . Hoc utique illi 
tantam opem tulit, quod pefiera die uifus di belli prifiinam mentis fuy f annatem recuperafie.Et quoniam is erat corpore robtt 
fio & animo forti, ideo non clt mirum, fi facili & fine ullo incommodo tulerit tantam illius medicamenti quantitatem . quan- 
quam audax nimis forti habendus di il‘e,qui eam exhibuit. Datur etiam Stibium utilifjiml diutumafebre confimptis,& ijs 
qui fpirdndi difficultate laborant, prgcipul asihmaticis .Vrodefi item conuulfis, comitialibus , uettrnofiis,rcfolutis,& jjs qui coli 
dolore cruciantur . Extant quoque apud me nonnullorum Medicorum Italorum Epiflole,qux(Dco optimo maximo ducc)proai- iO 
buntin lucem,in quibus de u intimenio admiranda quadam leguntur. Extant & aliorum quoque teHimonia,& prafertim lUu 
firiffimi Comitis Oclauiani Langofchi,& V iri optimi, nec unquam fatis laudati Luca Contilis Senenfis. Siquidem, hic fonitate 
pluribus fimtd morbis impeditam, & qua aperitiffimis medicis refiitui nunquam potuit, Antimonio acceptam refert: ille uero 
conSlanter affeueratfe quam plurimos fanajfe «, qui feri deplorati agebant . C at erum funtqui afferunt Stibium fumptum nor 
feaes humana corpora ab omnibus excrementis expurgare, atque idem reliqua omnia metallafinflrumentaq ; metallica, quibu s 
adijcitur,ab omni forde purificat . Atqui in eius exhibitione diligenter animaduertere opertet, ut illud quod exhibetur, fit pra - 
paratum.Hanc ob caufam nos bic eius parandi rationem fubij ciemus. Eligito Stibium optimum, quod (ut Diofcorides tradifffie 
didffimum eft, modoque nitedularum emicat, cdfraftu cruftofumfnabi! e, nihil terra, aut Jordidi habens. Id primum m pullio- 
rem facito.-deinde in fiftile uas,quod amplum fit ,conijcito:tum demum carbonibus fuccenfis ad calcinandiim (ut chymifiarum 
uerbo utar)fub dio exponito, atque interim cochleari ferreo Jjatula ita Myropolis appellata cotinub moueto. Hoc uero dum fit, 20 
fumus exhalat tenuis, fulphur & auripigmentum redolens, qui fi ore attrahatur , crebras interdum excitat uomitiones. qua- 
propter qui uerfant,uentis terga opponunt. Ferfare autem affidue expedit: nam fi paulffier cejfes,uel comburitur Stibium, uel 
liquefit. V er fato itaque diligenter,quoufque in glebas comer efcat. quas cum uiderisfublato ab igne fibiili, quod cocreuit,rurfus 
in puluerem redigito, atque eidem fictili impofitum carbonibus reddito, affiduoque uerfato. Id quod toties repetendum efi, quo- 
ties coalefccntcs glebula poHulauerint. Ita quoque tandiu uerfare conuenit,quoad conpufcula illa,que emicant, fflendor em f KK 
amiferint,uapor omnis ceffauerit,fcetor obfoleuerit,& Stibium in calcem conuerfutn fubalbicantis emens colorem contrax e- 
rit.perfetfi autem operis fignum erit, fi prunis ardentibus infpergatur,nibilque prorfus fumi emittat. Tofi hac fumitobuiufie 
calcis, exempli gratia, libram mediam, chryfocollafaclitix,femunciam. Deinde cbryjocollam & fiibmrn terito in tenuempulue 
rem.Mox omnia fimul mifceto, atque in ficlih fuforio, quo utuntur aurifices, igni uehementi admouelo-.uas Juper laterem aut 
tefiaceum aliquod, fiblilis olla fundum prius collocatum, & ficiiii operculo contectum, carbonibus accenfis circundato.V eruti- 5 0 
tamen operapretium efi in hoc magnam adhibere diligentiam, ne res illa comburantur. Quare tenaculaferrea Jkblato coopei cu 
lo,nonnunquam inficiendum efi an colliquefcat.Tfam ubi colliquatum fuerit, illico uas ab igne eximito , & Jiiper inuerfa pe- 
lui ex auricalco fabricata, qua tonfores utuntur, proij cito . Quam primum enim ibi concrefcet in laminas, qua colore, & nitore 
chryfopatios,quos hyacinthos appellant, atque etiam nonnunqudm granatos referunt . Vbi autem lapillos paruos & rotundos 
parare fit animus, guttatim bfuforio uafe Jiiper eadem pelui fufum antimonium effundito. Cateriirn chryfocolla uicem felicio- 
ri fuccejfu mibipraftot Jal foffile chryfialli modo pellucidum. Jiiffi citque in tribus Antimonif uncijs femidra ( bmam addere. Ve 
rum omnes admonitos uelim dfficiUimb a quoquam par ari poffe Hyacinthinum antimonium , etiam pcritiffimo chymica artit 
magi f Iro, ni fi prius ab altero parari diligenter inflexerit. quum non femper ijs etiam juccedat pellucidum, qui fiepe ac fiepius il- 
lud parau erunt .Ciim autem hoc medicamento uti uolueris, in puluerem redigito, datoque trium uel quatuor granorum ponde- 
reddtamen pondus in robuflioribus nonnihil augeri potcfl .Stibium ita praparatum commodijfime admifeetur rhodofaccharCi qO 
cui etiam mafliebes modicum adijeitur .Atque hailenus de Stibij non uulgari efficacia ac praparatione . qua equidem omnut 
( ut ingenui fktearfm primis debeo Andre p Gallo uiro clariffimo,cuiusfuprd mentionem feci.Stibium quod Latinis, Gr a 
Nomina. cis uocatur: Arabibus,Atimad,feu Atmad: Italis, Stibio, & Antimonio: G ermanis, Spyefgjfiafg, & Bphfpyef^glaftQ Ili - 
fanis, Tiedra de alcohol. 
t *r« MOLYBDAENA, SEV PLVMBAGO. CAR LX. • 
A/f Olybdama optima eft flaua, argenteae fpumae aemula, modice fplendens.cum teritur rufa, co&a cu 
oleo iecinoris colorem trahit. Vitiofa eft, quaeaerem, aut colorem plumbeum refert. Gignitu r 
cx auro,& argento.Eft etiam quadam foflilis,ad Sebaftiam,& Corycum inuenta. Quo in genere pj 0 
batur.quae lapidofanon fit aur recrementola,fed nitens, & flaua. Vim habet fpuma' aigenti.aut recre- 
mento plumbi fimi!em.Vritur,lanaturque eodem modo. Mifcetur conucnientiflime medicamentis» 
qua; lyparas uocant, atque emplaftris minime mordentibus. Carnem recreat,& ulcera ad cicatrice » 1 
perducit:glutinantibus tamen medicamentis, aut abllergentibus non conuenit. 
Molybdena: 
confid. 
M Olybdana,ut Diofcorides t effatum reliquit, faftitia eft, & f offlis . E aftitia fit in fornacibus, ubi auri,et argenti metalluW 
funditur, quandoquidem ubi auri,uel argenti uetiaffiue materia plumbi, tantum fibi admifium nem habet , quantum f i 
eius liquationem moliendam fatis ejfet,qui operi prafunt, aut lapidem, d quo plumbum elicitur, aut plumbum ipfum fup&' at 
dunt:quod tamen ignium ui partim cum admiliis metallis coit,partim uero argenti fpuma modo fornacis folio cohsret , & l ‘\ 
molybdenam uertitur. Hoc itaque cumprobe nouifjct Tlinius,libro iq.cap.l 6 .de hac Mclybdana difieruit qs uerbis. Tlunffi & 
nigri origo duplex eSl:aut enim ejua prouenit uena, nec quicquam aliud ex fe pavit :aut cum argento nafeitur, miliisque uenfi 
conflatur. Eius, qui primus fluit in fornacibus liquor, Jyncerum appellatur plumbtm:quijecundus, argentum: qui nmanfit m 
fornacibus, galenarfua portio efi tertia addita uenp. Hac rurfus cofiatadatnigru plumbu, de dubiis partibus duabus. Ide prgeet 
argenti fpuma, qua Gracis lithargyros dicitur, hadenus Tlinius.quamobr em facile ajferere au fini, ml aliud efje MolybdanaWt 
qudmlithargyrij fpeciem , qua pofiqudm b fornace fluxere metalla, in ipfius fornacis fundo concreta, perufiaque refidet-lto- 
mde non ab re dixiffe uidetur Galems,qubd Molybdana ufdcm polleat uiribus, quibus & argenti Jpuma. Qua autemin terr a 
uifceribus fofsdis na Jcitur,nil aliud f ane fuerit, meo judicio, quam metallicus ille lapis, qui plumbum, & argentum fimult°f" 
tinet.Hunc equidem tefiari pojsum uaria Je facie oSlendi: quippe quod alius fit colore luteo, alius cinereo, alius caeruleo, 
uero fcintillans cernatur, atque nitorem pra fe ferens, pro uarijs,ac diuerfis terry uaporibus, qua in metallicos lapides f eruit 
tur. Quod autem eiufmodi fit Molybdpia fofjitia,teBis eltTlinius libro iq.cap. tS.ubi fic inquit. Efi & Molybdena, qu^ 
alio* 
