In lib. quintum Diofcoridis. 683 
Ipfefed in pratis aries iam fuaue rubenti 
Murice , iam croceo mutauit vellera luto . 
Sponte fua Sandyx pafcentes veftiet agnos. 
hadenus poeta. Ceruffa , qux ita Latinis ,Ar l md%u* Grxcis appellatur : u trabibus , ^iffidegi ,feu .Affidagi : Italis , 
Cerufa:Germanis , Bley vtttWK Hiffianis, ^Aluayalde, & Blanquet : Gallis , Cerufe. Qux vero sitivi Grxcb, San- Nomina. 
)/xitem Latmb vocatur ; ^Lrabicb pAfrengi , Sarchon , Sandicon , Sandax , Syrengi ,fme Screngi: Italice , Sandice : 
1q xruwiut. CHRYSOCOLLA. CAP. LXIIII. 
^ r y^" oco |l a Isudatiflima Armeniaca.colorem porri quam fimillimc reddens.Secundum locura 
libi uendicat Macedonica : & proximum Cypria . quo in genere praefertur pura . damnatur, quae 
terram, aut calculos collegerit. Ratio lauandi hac cft . Tufam infufa aqua , mortario expafia manu 
ad pilam uehementerfricato,& ftatim quam confederit .colato . Alteram infundens aquam, rurfum 
tento . haec uiciffim profequere, donec pura , fynceraque fpe&etur . dcin ficcatoin fole,& ad ulus re- 
condito. Qjuodliurereuolueris, ex ea terens quod fatis elleuidebitur, patinis fupra carbones ad- 
ponito :& alia facito , quae fupra diximus. Dos chrylocollae ad purgandas cicatrices : excrefcentem 
carnem coercer.adftringit, purgat, excalfacit, & modice corpus mordendo exeft. Inter medicamen- 
2 o tamte ^§* tur ’ < l uaE uomitiones eoncitant , & necem inferre polfunt. 
Hryfocolla,vt Vlinius ejl author lib. i^.ca.f. naturalis hiflorix, humor efi in puteis yper venam auri defluens , craf- Chryfocoll^ 
fefcente limo rigoribus hybernis,vfque in duritiam pumicis . Laudatiorem eandem in xrarijs metallis ,&■ proximem h'fl° ria • 
m argentarias fleri compertum efl . Inuenitur & in plumbanjs , vilior etiam auraria . In omnibus autem ifs metallis fit 
& cura, , & multum infra naturalem illam , immiffis in venam aquis leuiter hyeme tota , vfquc in Iunium menfem . Dem 
ficcatis in Iunio , & lulio : vt plane intelligatur nil aliud chryfocolla , qudm vena putris . Igatiua duritia maximb di flat , 
luteam vocant . & tamen illa quoque herba , quam luteam vocant , tingitur . Tflatura efl , qua lino lanxue ad Juccum bi- 
bendum. T unditur in pila , deinde tenui cribro fecernitur , poflea molitur , ac deinde tenuius fic cribratur . Quicquid 
non tr an fime at , repentur in pila, dcin molitur . Tuluisjemper in catinos digeritur, & ex aceto maceratur, vt omnis du- 
ntia foluatur . .Ac rurfus tunditur , dcin lauatur in conchis, ficcaturque . Haclenm de chryfocolla Vlinius . C at erum 
3 o JepLiJiarii , quemadmodum aurifices, Chryfocollam,vulgo Bonace vocant , Mauritanos fecuti : cum tamen pauca admo- 
dum in officinis reperiatur , quxfynceriffima dici poffit , & qua colore fit viridi,porraceoque , vt Dioficoiides inquit , & prx- 
slantijjima expojcfl . Siquidem fubnigricat hxc , nec vlla ex parte virefeit. Qux fatur ato colore viret [vt mea fert opi- 
mo ) in xranjs tantum metallis foditur : qua nigricat , in plumbeis , qux albicat , in argenteis : & qua palle fcit , in aureis . 
Vndemihi fhcilb perfuafum efl, Chryfocollam fibi varium colorem venditare , pro metallorum , in quibus foditur , ratione . 
Vorro fkchtix ex alumhie rubeo , fale nitro, ac etiam ahjs quibufdarn admiflis , copia non deficit. Idcirco aurifices, qui ea 
ad aurum ferruminandum fiequeniiffimb vtuntur , ipfam magna quidem diligentia feligunt . quanquam & ipfi plerunque 
decipiantur : tanta in omnibus efl mpoflorum astutia . Vrxf erunt auro ferruminando illam , qux lutea efl : tornet fi in me- 
dicamentorum vfu, pro flantior fit viridis . Fit etidmnum cbryfocolla(vt Diofcorides prodidit libro fecundo mvrinx men- 
tione) ex puerorum vrina in xrco mortario, piflillo item xreo fub calenti fole tandiudutta , vt, vnguenti modo craffefcat . 
9y- od P ar * ter b teris memoriceque mandauit Galenus libro 9 .fimplicutm medicamentorum, fic inquiens . Chryfocolla, & chryCocoll-c 
hoc medicamentum ex i]s efl, quo carnem liquant, non tamen valenter mordicat , quanquam fit facultate admodum digeren - u ires ex Gal. 
te,deficcanteque . Igitur quidam id modb , quod in metallis inuenitur , ita nominant ; alij vero id , quod in cereo mortario , 
piftilloque <sreo,ex pueri vrina prxparaturdd quod quidam inter xruginum differentias numeranti Satius vero efl ipfum 
frxparare tempore xfliuo, aut certe aere prorfum calido, vrinam in mortario terentes. Trxflat autem ecs , cx quo morta- 
riumpifliUumque conficias , rubrum fit . 'bfamquoxs tenerius fuerit , eo plus circumagendo piflillo deteritur . Hcc me- 
dic amentum aptiffimum efl vlceribus contumacibus, tum per fe, tum alijsmiflutn,vt in opere de componendis medicamen- 
tls referetur . fqunc autem id nouifje fat efl, quod quanto plus qudm Chrifocdla metallica deficcat ,minusque mordicat , 
tanto etiam ipfam excellit tenuitate . Ipfam tamen Chryfocollam fi vr as , multo tenuiorem efficies . Vt Grxds ^gysoKo Nomina. 
ftiam Latinis Chryfocolla , & jturi glutinum appellatur ; trabibus, Tincar: Italis , Chrifocolla ; Germanis, Bonaff; 
50 Hijpanis,^! tincar, & Borrax. 
Ai8cf dpyiv.os. LAPIS ARMENIVS. CAP. LXV. 
A Rmenius lapis praefertur leuis, colore coeruleo , perquam aequabilis : calculo carens , friabi- 
pebris * a i^ a ^ em * < l ua; chryfocolla praedat , fed inefficacius . Quinetiam ufum habet ad pilos in p?l- 
^ \ mc ’ lM ,vtlib. l^.cap.6.tcfiatim reliquit Vlinius, lapidem mittit , qui eius nomine appellatur . Lapis efl hic quo- Armcnij ia 
6 o wryfocdlx modo inf edus: optimumq; efl, quod maximb viride efl , communicato colore cum cceruleo . Vlinio dt* confid. 
cfi i‘ ti ' J f l j ilCenna> f‘ c ■ In lapide idrmeno efl aliquantulum aguli coloris , non tamen efl in colore agtdi, <& non 
horu, f ldlt f e, l ed tn eo arenoftas quxdam : & quandoque vtuntur eo pidores loco aguli , & efl lenis tadus . Ex 
ritu™ ■■ er ™ s P tr Ipi CUu m fit, lapidem Armenium colore effc viridi, ad coeruleum inclinante. Talis autem effe compe - 
vuhb 1 m ar P' entl ^ od ^ s dn compluribus Germanu locis foditur :& b quo colorem illum ad pidorium vfumparant , quem 
dunti^v - an )r e> d Ca ^ Hno,ac fi d ‘ cerc * vbide exflum , uel viride coeruleum . Tdanqueis colore chryfocollam refert, fed 
t />, xce ut . Quamobrem crediderim ego,eos non longb abeffe d veritate, qui dicerent , Germanicum hunc lapidem illi 
congenerem ef}e,quc m .Armenia mittit . flquidem patrium Jlrmenij nmnen genus non immutat, neque etiam obflat,quin 
tu m a ^ S t r ^ l0 '! lb,is,la P n hic gigni poffit . Quippe Vhrygius lapis d Vhrygia regione didus optimus in Cappadocia fodi - 
r,vt DioJcondeS' efl author . Id quod fuci ’b oflendit„Armcnium prrxter .Armeniam , alias quoque regiones gignere poffe . 
■Hec refert, quod Jcripf erit Manardus Fcrrancnfis libro i.cpifiola 3 . Armenium lapidem hodie. non facte inumiri poffe. 
Quandoquidem cum certo fciam,multa in officinis fere omnibus deeffe medicamenta,eaq; prxfertim,qu p ex metallorum fo- 
dinis expe- 
