6%6 
Andr. Matthioli Comm. 
magno conflat, ha&enus inuenitur, vtvix verficoloribus pi&orum lineis fatisfaciat: intento colo 
re, nec diluto praeditum : quare quidam fanguinem effie draconis exiftimauerunt. Vim habet cin- 
nabaris hamatitas lapillo eandem. Conuemt ad oculorum medicamenta, verum efficacius : magis 
enim adftringit , & fanguinem cohibet. Ambultis igni , <5c papularum eruptionibus , cerato exce- 
pta medetur. 
Cinnabaris Innabaris, qua officina, & piflores vtuntur, longe fani diflertfvt plani conflat ) a Diofcoridis Cinnabari . quandoquidem 
confid. nefiri vfits cinnabaris res faclitia efl ex fulpbnre,& argento vino diu arte quadam igne torre faflis .Efl& aliud cinna- 
baris genus fojJile,& fbonte per fe nafcens,vt poflea dicetur ; verim non ut faflitium copiofum,nec adeo colore prpcellens . 
Qux autem a Diofcoridc defcribitur,ex .Apbrica defertur, eadem facultate pollens, qua bcmatites lapillus, quem non modo prf io 
tulit ipfe foris appofiturn ad plures oculorum morbos ; fed etiam intres ajfumptum , ad vrinx anguflias, muliebrium locorum 
defluxiones, & exuent. ts expuitiones . Quibus vtique affectibus vulgaris vjm cinnabaris nullo paflo competere potefl, quod 
propria vi erodat, exulceret, & hanflum perniciem adferat,& proinde flt oculis, & internis vifccribus inimica. Cpterum quid - 
nam inter ea,q:ue hac xtate in vjiim medicum neniam,. Diofcoridis cinnabaris effe pojjit , non equidem aufm decernere ,f id po- 
tius quod fent;o,adducor, ut conicflmis quibufdam affequar . quippe quod Diojcorides Cinnabarin nullis notis defcripferit,ne - 
que tradiderit an faclitia res fit,autfoffilis,an ex plautarum materia prosternat . Sed anteaqudm coniefluras eas afferam, qui 
bus conflare uidetur Diofcoridis cinnabari feplafias ncflratcs non destitui, Plinij fententia ccgnofcenda efl,quilibr.s \ .cap-7~ 
affirmati fcribit,nil aliud effe cinnabarin, quam draconis famem, eliji elephantorum morientium pondere, permiflo utmtfqjam 
malis fanguine : quodque nullus alius fit color, qui in piflitris profudi fanguinem reddat : & quod ea etiam antidotis medica- 
mentis fit utiliffima . Id quod pariter affirmat Udius SoHnusin uarid Inflor tarum lectione . .Ad kxc fcire ccmenit,gummi cn- i0 
iufdam arboris in .Apbrua vafeentis ad nos defarri,qucd etiam hoc ano J 'anguinis draconis lacbrymam officina uocant , colore 
f anguinis, pellucidum, leue,& fraflu minimi contumax . Hoc noflrates officina uulgo uocant S angue di drago in lagrime,alte 
rius differentia, qui pluribus impofluris paffira in orbiculos coaflus uenditur . 'Priorem itaque non ab re lacbrymam appellant, 
quod Jcribat ^ lloyflus Muflus patritius Venetus in fuis in ylpbricam naii\gationibus,ex arbore quadam hoc gummi collaclvy 
mare, color e,& Jub flantia, J "anguini fimili : iticifo tamen ab incolis prius arboris cvrtice,ut fufius inde effluat . Hoc ( ut d a,t 
fubdit ) ancis cacabis excipiunt,& igni refing modo decoquunt, quoufq; confiftat, draconis fanguinem, nefiio qua ratione duflt » 
ipfum appellantes : nifl id eueniat,quod fortajfe fua lingua plantam, a qua defluit, draconem appellent . Ex bis itaq; nobis tu- 
re' conieci are licebit, gummi hoc Diofcoridi facili cinnabarin effe, quod primum non aliunde, quam ex yfpbriia deferatur, nec 
inde copiofim . quod item pictoribus expetatur, ut intento eius color c, t purpuretis, rubentes q;, concinnent umbras, ubi prius pi- 
fluras rubro, uel purpureo infecerint ,q> deinde ob rar itatem, etiam boc tempore, quo frequentius in ylpbricam nauigatur,nO j3 
Hili ucncat pretio . quod deniq ; (ut Diojcorides inquit) uiribus barnatita lapilloper omnia refpondeat . Tflam,ut periculum fa- 
cientibus liquido patebit, adflringendi ui pollet, & maiore quidem quam bcmatites . quo fit, ut felicius eo utatur medici ad m» 
liebres,& dyfentericas fluxiones, ad cruenta s ex creationes, ad firmandos commotos dentes, & roborandas gingiuas. His accc 
dit,qudd fi Diofcoridis ptate non deerant, qui Cinnabarin effe draconis fanguinem exi flimarent, mirum fani non fuerit , fi per 
plures .ttates produfla bxcfalfa opinio ad bxc vfque tempora inuahut . .At ipfe, ne fmplicium med. doflrinam fellantes boc te 
nerentur errore, inanem eorum fententiam filentio inuoluendam non duxit, qui cinnabarin draconis fanguinem appellabant , 
cum innuit . Haflenus inuenitur cinnabaris, vt vix verficoloribus pi florum lineis fatisfaciat , intento colore, nec diluto pr adi- 
tum : quare quidam fanguinem effe draconis exifiimauerunt . Ex bis igitur cum coniecluris, tum rationibus colligendum effe 
Plinii error. putauerim,hanc lacbrymam, colore fanguinem prp fe ferentem, legitimam effe Diofcoridis cinnabarin . Cptcrum uidetur bac in 
re manifefll aberraffe 'Plinius . quandoquidem etfi afferat is cinnabarim nil aliud effe,q draconis ferccifjimx belluy fanguine , 
elifie elepbantcrummorientium pondere; cum tamen dixerit nullum alium reperiri colorem, quiin pifluris magis ad niuurn fa n 
guinern reddat, quam cinnabaris ,fhcil l deprehenditur error . Qrppe neceffiaium fani fuerit, vt de hac lachryma omnino in- 
tellexerit, putaritq; ,falfus vulgari appeUationeflacbrymam hanc illum draconis fanguinem effe , ab elephante ( vt referunt ) 
collifi . faam confentaneum minimi videtur, vt buiufce bellup fanguis extra vafa in terram diffufus, puluere & lapillis cofff 
miflusfltu & putredine cbduflus contabcfaflusq;, viuim,ac verum fangumis colorem refene pojjit . quemadmodum nec H 
le jyncerum fa nguinis colorem prxbet,qucm impo flores fuo arbitrio faflitant,ex hircino fanguine, rubrica Sinopica, vel fabrili, 
contufis lateribus & forbis , diutius mjblatis,illius pro poffe colorem, & fubflantiam imitantes, qui ex collifis fimul draconibus 
& elephantibus ( fi tamen vera nanant) emanare folet : quiq; iam longo tempore ad nos aduebi desift. Qgo poflea faflunt ef- 
fe opinor, vt in eius defeflu faflitium fuppofuerint itnpoflores,& hanc fraudem exccgitauerintmcq; Joliim ea ratione, qe-V'* 
modo diximus , ip fum parant ; fed etiam modis alifs compluribus, refinas, rubi p infeflorip radices, Irrafilij decoflum,tragac0y 
thx lacbrymam, rubricas, & alia permulta immifeentes , que ne longior fit fermo, qudra feries ipfa expefat , filentio duxi- 
mus inuuhienda . V erum hic fortafle illud quiffiam nobis obtrudet, quod cum boc loco feribat Diojcorides de metallicis tan- 
tum, ac foffitifs tum coloribus, tum medicamentis, confentaneum minimi videatur, vt bis infer uerit arborum lacbrymas,qiH " 
rum biflorias,& facultates, diffufius libro primo pertraflauit :& ob id omnino credendum fit, cinnabarim feffile effe medica- 
mentum . Hxc obij cienti ita refponfim volumus , quod ciim ea hoc loco recenfeat Diojcorides ,qux ob colorum nitorem, in f 1 ^* 3 
rium veuimt vfim,nempe ceruffam,cbryjbcollam, .Armenium, ceruleum, Indicum, ochram, & alia pleraq; , non mirunh nec 
prxter inflitutum mihi fani videtur, cp his etiam cinnabarim adiunxerit, quanquam arboris fuerit lachryma . Videmus em'" 1 
inter bec Indicum quoque a Diofcoride connumeratum effe, quod tamen nec foffile,nec metallicum efl, fed in India fpunix inftfl* 
ex arundinum quarundam geminatione jponte prouenit : atque etiam arte quadam fit ex ifatide herba in infeflorijs offict- 
nis. Ex bis itaque omnibus palam fieri arbitror, quod communis vfus cinnabaris, quam Diofcoridis Minium, quod in fornaa- 
bus fiat,& florentifjimoflagrantifflmoq; colore fpe fletur, effe mihi femper perfuafi, ab ea longi diuerfa flt, de qua autbor nflv 
hic mentionem facit . Efl cnim,vt.faprd diflum eft,noflri ufus cinnabaris foffilis,& faflitia: nota bxc omnibus, & frequens: 
illa vero rara, nec multis cognita. Foffllem ( vt proxima commentatione latius dicetur) vidimus frequentet • nos in argenti ff 11 
fodinis, Hydria mori te, qui vna tantum dieta a Goritia diflat, circa CarnioU fines . Lapis efl purpureus ad rubedinem declinat, 
hpmatitx lapidi ymulus, non admodum durus, impensi tamen grauis,tantoq; plentnq; argento vim preegnans, vtper fefe, nH 
4 ° 
Obieciwnis 
dilutio . 
60 
Fuchfij opin. 
reprobata. 
la ignium ui guttatim exiliat . Faflitix eodem loco plurimum etiam paratur ex argento viuo & fulpbure, fiflilibus quibufdajt 1 
ccnclufts, & flagrant iffimo igni admotis, donec ad faturitatem rubefeant . Id quod fieri a natura crediderim in ea , qup f°jJ ll ‘ 
fuerit , in terrx vifccribus . jqttllus harum ufus in medicamentis, qua intus in corpus firnu ntur,quod perni ciofa fmt,& vene- 
nofe . Hinc forti facium efl,vt exiflmauerit Fucbfius medicus clariffimus, in faicolai Myrepfici codice in Damafonif antidoto 
ab aliquo imperito additam effe cinnabarim , Sed in boc alia plane a Fuehfto opinio nqfhra efl . quippe quod i putem Tflicolat*^ 
eo in 
