Galenus no- 
tatur. 
Argenti fub- 
limati confe- 
ctio. . 
Auri hlflo- 
prgftan 
tia. 
688 
Andr.MatthioIi Comm. 
qui quadraginta millia paffuum a Goritia di flat, ubi continuo copiofim dicitur e lapide quodam fragili potius, quam duro, colo 
re ex nigro rufefccntc,& ad purpuram quadantenus u(rrgente,ponderofo plumbi ir,flar,& argento uiuofimtillante. Hanc ae- 
nam pqfiqudm effoderunt, conterunt,& in ficlilia quxdam angufli orificij conii ciunt, & recenti arborum mufeo obturant: det» 
de fittile alterum buie ftmile, latioris tamen oris, in terram fepelimt , & alterius pleni inuerjim orificium, in illud inferunt , O 
argilla circmquaquc muniunt obturantque ofcula,& uafafmul comedunt, & firmant, adeo ut u acuum fichlc totum jUb ter- 
ra fidatiplemim nero totum [aper emineat. Itaque in aperta area quam plurima feriatim collocant ficlilia , & dande ignem Vfr 
ambitus fuccendunt, cuius ui calcfacla uena, argentum -vinum guttatim diflillat in [ubi Iratum ficti! e . Hmc Jiio tempore exi- 
munt, & in utriculos quofdamreponunt,quod uafa fere euntia exedat,ac dilaceret, prxter nitrea, uelfiflilia nitro circumlita- 
Quo fit, ut Diofcoridcm mirari Jitbeat, qui argentum uiuum in argenteis, aut plumbeis, flagneifve,ant nitreis tantum uafisfer- 
ria in lm loco Oribasij teflio confirmare uidetur. fieperiuntur autem in argenti uiui fodinis inter ipfms uenam peculiares qnx- 
dam lapidis illius rufi gonx,quem foffores fosfttiam cinnabarim uocant,de quo etiam in prxcedcnti capite diximus. Hic adeo al- 
gento uiuo fcatet,vt fxpius abfque alio igne, inde per fefe guttatim defluat, Euenit prxter ea dum foffores mucronatis inflrum.cn 
tis, uenam effodiunt, ut purum profiliat argentum vinum, decurratque celerius, Ueluti e fonticulo quodam ■ Torro rari admodn 
funt fojfores,& huiufce materie artifices, tarnetft rcbufliflmi f uerint temperameti, qui eo in opere ad quartum ufque annum 
incolumes perdurare ualeant : quippe ob noxium metalli halitum, partium omnium tremore concutiuntur. Cxterum Galenus 
libro 9 .fmplicium medica mentorum feribit, centra illud quod experimento comprobatur, Argentum viuutn ex ffonte nafccn 
tibus non efjeffed ex ijs,quxpreparantur,velut ceruffa , xrugo,pj oricu m, lit ha rgyros.fatcturq u e fe nullum huiufce medicamen ^0 
ti fecijfe periculum, an interimat, fi dcuoretur,nd ubi fons fuerit admotum. Fit ex argento uiuo & fale, quod ammoniacum uo 
cant,lethale illud medicamentum, quod officina cbymiflas fecutp, ^ Argentum fublimatum appellant, utrifque fimul admifl ti, 
& in vas vitreum conie£tis,ac inde in fornacem deductis, ut hac ignium ui, in uafis fublime tollantur , ubi falis modo coture - 
deuorandum propinent admiflis margaritis, alijfque quibufdam , qua cor tueri non ambigunt , ubi quis Gallicis doloribus 
articulos confligetur. Datur etiammelancbolicis, .Armcnij lapidis modo, ut libello, quem de morbo Gallico fer ip fimus , ablfrfi 
diflum efhnanque eofdcm prxbet effeclus,uomitiombm expurgans. Suntprxterca qui purum fynccrumque Argentum uiuti 
hauriendum pr abeant non modo adultisffcd pueris, & infantibus xtate tenellis . Siquidem Brafauolus Fcrranenfis uir faVf 
haeptate clariffimus,fuo de flrrpium examine pro certo feribit, fepius fe dedijje Argentum uiuum infantibus deuorandum M 
itermium femimortuis,qui illko (anati funtfidquefeciffe ait in ultima defperatione.Sed quomodo, u.el qua menfur a, uel ponde- 
re dandum fltffilentio inuoluit.At Goritienfes obstetrices, ubi grauidx diu in partu laboraucrintflatim .Argentum uiuum fer» 
pulipor.dere nullis incommodis potandum exhibent. Qgo fit, ut facile mihiperfuaferim, Argentum im um potantes haud ne- 
care, rufi pondus, uel menfuram cxceffcnt.Tgon tamen crediderim,quod folo pondere interimat, ut quidam putant Diofcoridcm 
tantum fecuti, ut latius libro fexto differemus. Sed quoniam Argentum uiuum nobis in mentem reuocauit A. V P X V M om- 
Ilium metallorum preciofiffimum,prefianti(fimimquc, cum eius nufquam,quod extet, meminerit Diofcoridcs, crederem profr 
tio non paucam natur x rerum muriam a me illatam iri, fi huius tampretiofi metalli , cuius inextinguibili fiti uniuerfus cflu'd 
mundus, hijioriam,& facultatem filentio prpterijffcm. Quandoquidem ob ipfms fflendefcentem coloris nitorem, opinati funt n<t 
ture operum indagatores, admirabiles auro meffe facultates, quibus homines non modo incolumes tueri poffit ,fcd & longe » 0 f 4° 
reddere . Quapropter mirum non efl, fi ipfum tanti faciat mundus, & ante cetera extollant homines ..A uri itaque materiam m[ 
aliud cfie fcribunt,qudm fubflanlip elementarie fibi inuicem proportione rejpondentes . II p autem fimul comrnistp, cimi f arl 
fiue id eueniat cceleflium corporum influxu , aut temporis ui, aut fagaciffimp natur p opere , aut , his omnibus una. concur)' cn ' 
tibus, conuertuntur exdem fubflantix in hoc metallicum corpus , quod uocant aurum . Hoc enim ( vt diximus ) ob fui W'* 1 
ingentem temperiem, tum unitatem, tum optimam miflionem,adeo denfum euadit, quod non modo quandam communem 0011 
jequitur permanftonem , fed incorruptibilem ferb temperiem, & caujam quandam, ob quam fuperflui nihil continere p°(f lt ' 
Hinc igitur efl , quod quanquam longioribus feculis aurum in teira , uel in aqua fepultum permaneat , nunquam rubigtifr 
contrahit: ficutin igne diutius permanens , non modo aliqua ex parte non comburitur; fed & depur atius, & fplendidins effip 
citur . Ad b<ec ob optimam fui unitatem, nullo phlegmate, nulloque pingui redundat : ita ut perpetuo fulgeat , fflendidifl 1 " 
mumque perduret . Qidnetiam tractantium manus nullo colore tingit , nempe croceo, aut nigro , quemadmodum cxterq.fr 
ciunt metalla . neque etiam aliquo odore, aut fapore guftantium , aut olfacientium tum nares , tum palatum inficit . fr' 
rum intus in corpus fumptum , fiue ex induflna , fiue infeifs deuor antibus , nullam penitus infert noxam , ut complura fr 
ciunt metalla : fed mirum in modum cor , & uitalem facultatem roborat . quod [olis influxui acceptum pleriquefqpienfr 1 e j~ 
tulerunt . Quamobrcm iure quidem dici potest , aurum omnium metallorum prxftantiffimum ejfe , ductile , colore lucido fr' 
lique perfimili, quo cunela d Jblc illnfirantur . Infuper propria quadam attratirice ui pollet, qua r efficientium animos aU u y’^ 
& dif ponit, ut ab ipfis illico defideretur. unde quidam exiflimauerunt auro proprias quam plurimas ineffe dotes . 1 n J ta '^ n 
proprix fyheeri auri fodinx ( quod fflam) nullibi extant. Atqui in Germania , Tannonia , ac Tranfyluania ex plu rl0liS ^ 
locis habentur . Auri venam ijs omnibus locis crediderim gigni , vbi ccdim id caufx dementaris influat , ac difpotint , 6 
quibus antea differuimus , Huius vena varifs lapidibus impacla vifitur in afperrimorum montitm vifceribus . ^ "fr. 
ea omnium prxftantisfima auri uena cenfctur , cui coeruleus lapis fuerit admiflus : tanto enim melior hxc , quanto P 0> [l^ 
rojior , & colore uigentior: adeo ut illa exteras pyxcdlat , qux pluribus auri guttis Jcinttllet , vel in qua plurcs aU' 1 
nex inter cur fantes confficiantur . Efl etiam auri ferax diuerforum fluminum arena . Siquidem proculdubio £»r 
Hiffania Tagum, in Thracia Ebrum,in India Gangem & Taflolum, in Tannonia Iflrum, m Germania Ejpenum, m ■ _ 
liaTadum& Ticinum, aureas ducere arenas , d quibus arte quadam eturum omnium probatis fimum elicitur, uerun M 
non omnibus eorum litoribus aurx exdem funt arcnx.A uri uir es prodidit Auicenna fecundo fui operis uoltmine , fic 
Aurum in omnibus fuis partibus xquale efl . Inf. ritur medicamentis, qux atrabiliarijs competunt morbis .Ad hxc imi a 
li cauterio fit opus, ignitum aurum exteris prxflai metallis, cubd ulcus inde exortum citius confanefcat - In ore contentum '■ > ^ 
helitus graueolentiam tollit . A !{ d fcobs porpbyrite lapide levigata in ea medicamenta additur, qux ad alope cias,& uci 
