In lib. quintum Diofcoridis. 
701 
j nodo.Tondus magnum glebis, quas micas vulgas appellat. Carrhis jirabix oppido muros, domofque maffis falis faciat, aqua 
ferruminantes .lnuenit & iuxta Teluflum Ttolcrnxus l{ex cum caftra faceret. Quo exempto poftea inter Aegyptum, & ul* 
rabiam etiam Jqualentibus locis captus efl inueniri , detraflis arenis, qualiter &fer .Aphricx fitientia, ufque ad jLmmor.it 
oraculum. Is quidem crcfcens cum luna noclibus.Tgatn Cyrenaici tractus nobilitantur ^ Immoniaco , & ipjo , quia fnb arenis 
inueniatur,appellato. Similis di colore alumini, quod Jchiflon uocant, longis glebis, neque perlucidis, ingratusfapore,Jcd medici 
n f utilis .Hactenus de fale Tlinius. Cxterit m .Ammonnicus fal, qui legitimus fit, ad nos conuehi desijtiquippe faclitius, adulte 
rinufque efl,qni pajjim in fcplafiariorum offf cinis uenditur,plerunqne e Germania allatus, nigricantibus exterius glebis . 'bfon 
defunt tamen,qui credant conflari hunc ex camelorum urinis, artificio quodam concretis. Sed curhisadfiipulari debeam , non 
equidem uideo,prxfertim cum Germania, unde Venetius conuehitur fahhtius, camelos non habeat. Sepia f iarif,pa rit erq; chy- 
10 mislx S al ^Armeniacum appellant, quod fortaffe cxijliment ex JLrmenia adfrrri,ubi innumeri Jknt camelorum greges . Sed 
ifli,mea quidem fententia,hallucinantur. Serapio ( Ifach .Arabici teftimonio) fer ibit Salem ^Ammoniacum fieri b, lapidibus du- 
riffimiSj&tranlucidis.Sed & is fallitur, meo indicio : fiquidem A.mmoniaci nomen non aliunde ftbi compar auit, 5 ab arena, 
qux Grxcis dicitur, jub qua in laminas concretus, inuenitur in Cyrenaica regione. Venit prxtcrea in medicorum ufum 
Sal, quem *Ar abes glebali cognominant, item alumen catinu,de quo fuperius in alumine diximus. Sal autem Indus appella- 
tus (ut libro fecundo r et ulmus) nil aliud antiquis extitit, quam f acebar um in facchariferis arundinibus in India gummi modo 
concretum, cuius nunc loco utimur fuppofitio, quodjeplafix guccharum canditum uocant. V cruntamen animaduertedum efl, 
quod quanquam Taulus,& ^Auicenna eum fortaffe Jecutus,concretum natura faccharum falem Indum appellant ;non tamen 
fuerit putandum, quod Indi legitimum falem non habeant. Qgandoquidcm(ut Tlinius efl audior ) in Oromeno Indix monte la 
picidarummodo foditur ingentibus glebis, proinde dicebat Mefues de falefcribcris,lS(afhtbicum,& Indicum ceteros falespry 
20 cellere . Quod autem Salnitrum uocant, tormentorum bellicorum pulueribus expetitum, vulgaris notitie efl, de quo tamen la- 
tius fequenti capite fermonem faciemus. C uterum falis fpumam pluries legi quibufdam in fcopulis Tyrrheni maris. Cum enim 
procella exoritur, intumejcitque pelagus, fpumar tes aqua in altum fubUstx, (copularum cauitates replent;qnofit,vtibi fub dio 
remanentes folibus,& rore,xfliuis caloribus, in Jalcm album concrefcant.M u ria porro, qua innumera aff eruantur edulia, no- 
ta omnibus res esi, ut qua fale tantim,& aqua conficiatur. Sed quidnam ueterihs flos falis fuerit, de cernere non aufim, neq; 
plura quod feribam habeo, quam qtix a Diofcoride produntur. Eius tamen mev init Tliniu< loco fupra citato, fle inquietis. Sa- 
linarum fynceritas Jkmmam facit fuam differentiam. Quidam enim fauilla falis, que lewffma ex eo edi , & candiaifj.ma flos 
falis appellatur. Et flos quidem falis, in totum diuerfa resfhumidiorifque nature, & crocei coloris, aut rufi,ueluti rubigo falis. 
Odore quoque ingrato, ceu gari, diffentiens a fale,non modo d jpuma. In Aegypto inuenitur, uideturque 3 filo de fera. & fonti- 
bus tamen quibufdam innatat. Optimum ex eo, quod olei quandam pinguitudinem r cddit.be c Tlinius. Torro color rufe rubigi- 
30 ms m fiar picloribus expetitur,e Germanip falinis adueclus, qui fortaffe flos ipfe falis fuerit :nam colore,& fapore illi non oLfat 
rb refpondet.vulgo appellant Morello di fale. Verum cur non hoc planb affirmem, illud mibi obflare video, quod celor is non fit 
liquidus, neq; oleofusjed aridus, quarepotius inclinat animus, vt ipfum credam efje falis rubigmem , de qua ex Tliniopaulo 
ante mentionem fecimus. Fuchflus medicus ingenio & eruditione clarus, in libro de compofltione medicamentorum, quemau- 
iltim fecundo edidit, nihil aliud ejfeputat flo)-em Jalis,qui Dufccridi «AcV arStr dicitur, quAm balena > nm femen, quod Germa 
nis medicorum officinis Sperma ceti nominatur. Qua in re fortaffe fecutm est fententiam Georgif .AgricoU rcimetaliicp acer 
rimi indagatoris , S ed utcunque fit, non equidem poffum horum quanuis erudit erum uirorum indicio omnino fubfcribcre , nam 
plurafunt,qux in eo cenfendo mihi repugnant. Trimum enim eli color, quem in f} crmate C eti uocato nufquam Croceum, neq; 
rufum, vt falis flori inefje te flantur omnes ;uidere mihi licuit. Dein non mihi uideturhoc rnedicamttum adeo liquidum, ut Ga 
tenus ,&y£ctius annuere confpiciuntur.Trxterea figuflum confidamus , difficile quis afjeuerabit , efje ipjo Jale usto tenuius. 
^0 '^‘oflremb cum Diofcoridi,& Tlinio in Tfdo flumine, & lacubus quibufdam tantum is inueniatur ; nec ujquam in mari, nec in 
maritimis paludibus rtptriri falis florem meminerint, ubi fjgerma Ceti hoc xuo colligitur, non itafacilb adduci poffum ad creden 
dum, illud florem effc falis legitimum. T amen ne uidear a Fuchfto uiro dcci:fjin:o,& i exteris, qui eius fequuti furit opinionem 
contentios e diffentire,uelim ut aliorum quoque fit iudicium. Salis autem nunir.it idem Galenus tum inter fcfsitia medicamen- 
ta,tum etiam inter ea, qux inmarinafcuntur lib.g.& 1 1 .fimplicium medicann htomm,flc inquietis . Sal eiufdem genere facul 
tatis efl,flue foffilis flt, flue marinus: iterum hoc differunt, quod falis b terra effeffi fubsiantia magis fit compatia : ac proinde 
m hoc maior efl,& partium craf it ics,& adflringendi potentia. Itaque marir. us affufa ipfl aqua protinus liquefcit, at ftfsili hoc 
non eucnit. Torro eiufdem fpeciei cum marino efl, qui in flagnis quibufdam falftdhmn habentibus nafeitur , aflate uidelicet 
aquis aflu ex ifs abfumptis,cuiufinodi efl Tragafms nonprocul a Sminthio.C ovfi uit enim illuc ante aquas Jfont an e as, que ad- 
modum funt calida , copiofa aqua ftagnans, non amplo in loco:& ea aflate omnis abfmitur,a fole uidelicet arefacta . Tot ro 
JO f i0nian> l°ous ipfe falfedinem natiuani continct,quod reliquum efl eius omne, jal est, cogr ominatienem a loco pariter & aquis 
Jortitus.Jqam fpont an cx & ipfe illis in locis aqux T ragafix nuncupantur, potentia futnmb exiccatoria:& fane,quiin ea regio 
nc funt medici, ad bocillas accommodant. Torro dictum efl & de Sodominis in mari mortuo prouenientibus in quarto libro , 
quem flquis librum diligenter perlegerit, illi tantum refricare memoriam nun c opus e fi, ut expofita gufhos qualitate, ipfe medi 
camenti facultatem cognofcat. Igitur cimi qualitas falfa digerat ffimul & contrahat amtabiam ab ipja fubflantiam , uocatum 
ap jrohtron in hoc differt, quod in ipfo vnum modo faporem exuperahtem exprefb fit uidere, quem uocant amarum, uimhabcn 
tem digci endi,haud etiam contrahendi, uti fal.Tgam hic quicquid in corporibus humidum in efl, id totum quodammodo abfumit; 
T quod reliquum efl fubflantix folidx,ad(lrichonc contrahit: ac proinde etiam conditura fua corpora flccat, et A putredine tue 
ur. Quippe qux putrefiunt, excrementitium continent humorem, fubfiantiamque tum affolutam , tum minirnb compactam. 
£ '£° cor P m 'ibus nulla prorfus efl humiditas juperfiua,ceu melli optimo, & corpus folidum,& cempatturn efl, ceu lapi 
moT’ ‘ a ut P utre J cant i m p°ffibile:ac proinde in his falis non probatur ufus,veru in ifs, in quibus fufpebia efl putredo. Spu- 
tefl- at!t , em f^ tfftoref ;entia multo tenuioris natur x efl, quam fal ipfe . quare & extenuare, & digerere multo plus ipfo po- 
etiam nt1 f c l Wl * J^ftantix efl reliquum, contrahere ut fal nequit . Cxterum flos falis medicamentum liquidum efl, tenuius 
G-x acris qualitatis,& admodum digerentis facultatis. haflenus defale Galenus, Sal Latuiis dictus, ixs 
appellatur : ^1 rabibus, Melech,feu Melha: Italis, Sale;Germanis Salg: Hijfanis, Sal « 
nitrvm, spvma. nitri. cap. lxxxix. 
pRKfcrturNitrumleue,rofco colorc,autcandido,in foramina dehifces, perinde quafi fpongioium 
quiddam, quale ex J Bunisadfertui. humores euocar,qui in alto concreuerunt. Spuma nitri opti 
eiie putatur leuifiima,glebofa, friabilis, colore pene purpureo,aut fpumofa,& mordens, qualis ex 
Philadelphia 
€0 
Sal Amms* 
niaciu. 
Fuch. opinio 
improbata . 
Salis uires ex 
Gal. 
Nomiaa; 
a Orib. ri- 
aeev. i.inluhs. 
