b Meum, cu- 
yriu, i.capri- 
702 - Andr. Matthioli Comm. . 
Philadelphia Lydiae deletur .fecunda eft Aegyptia, quin & in Magnefia Caris gignitur . Vim,& vftio- 
nem falis habet, tam ninu,q fpuma eius.Pracerca nitrum tormina fedat, fi tritum cu cumino bibatur 
in hydromclite,aut lapa,aut aliquibus, qua; indat ion es difeutere poliunt, vti ruta, vel anetho. Febribus 
circuitu redeuntibus illinitur, ante liilpedtaaccefTione. Nli/cetur empiaftris, qua: extrahunt, & dilcutiuf, 
extenuant,6< lepras abftergunt.Cum aqua a ute calida, aur vino infufumjnfiationcs, purulentas aures, 
& fonirus carunde lananfordes expurgat, cum aceto inftiHatu. Canti morlibus ex y alinityo adipe , aut 
fuilto medetur, refinae terebinthina: admiftum fur uculosaperinaqua: inter cutem cum fico illinitur: 
oculis ad claritatem vifus cu meile luccurrit 1 & uenenis fungorum, ex pofca potu : aut Ii bupreftis tno 
morderit,ex aquariis vero qui taurinufanguine biberint, ex lalcrpitio : iisq; qui cibu non lenriunt, uti- 
liter obducitur ropilfhotonisq; iam remiii:orihus,& iuxatiscu cerato : in lingua; rclolutione,pani co- . 
mode permifeetur . Aliqui fupradi&a caibonibus urunt, lubietia prius tefia noua, donec incandelcat. 
Nitri, & fpu- 
m;e uitri con 
trano. 
N Itnim,& nitri /puma, quorum antiquis maximus fuit in medicamenliss vfus,diu /ane ejl , q> ad nos ccnucbi deferunt. 
Troinde haUutinantur,mea quidem fententia,qui putant Salnitrum vocatum , quo ad. tormentorum bellicorum pnlueres 
vtuntur, & ad fortiffimas aquas conficicndas,quibus argenta', ij fabri aurum ab argento feparant,verum ae legitimum efie 
nitrum yCuius meminere T hcophra/t us,D iojcoridcs, Galen Hs/P Unius, & antiquorum alii Siquidem id wanifdl e demcrjiratTk 
niicshbs 1 . cap. 1 o.vbi de nitro ita Jiriptum reliquit . Tgon e/i differenda- C? nitri natur a, r.on multum afalednians', zfrcod: 
Ugentim dicenda,qni 
didi f e . Exiguum fit 
ta Thilippos 
in totum 
Macedonia. 
omi/ium . Mqiu vero nitra}* pluribus lotis repei iuntur : /; d fine viribus d en fandi . 
tia,auod vocant calaliricum, candidum, purnnfi; , proximum fati . Lacus ejt nitrojws 
Optimum ccpiojkmq; in Clyiis 
exiiknte e medio ditlt i fonticu- 
£4 nachoru 
euor. 
Nitri , & S' 
piirouicri ui- 
Gai. 
fticrn faciunt,aquilones deterius, 'quia validius conmcuenthni.ni . Lthu quidem na/atur.In M egypto autem conficitur rn» : 
tb abundantius, jed deterius : nam fufcumjapidojumq; ejl - 1 il feti e eodem me- \ ,qn 0 jd,t:iji quod Jalinis mare infmdunt/Hl 
lum cutem nitrarijs . Excedente TfiUo jiccantur, decedente madent fuca nitri quaaagmtu diebus ccntimis,non ( 'vtmMace - 
donia) jiatis. Si autem imbres adfuerint, mmus de flumine addunt , ftatimq ; , vt deijari e/i captum , rapitur, ne rej luatur in . 
nitratus . Sic quoq; olei natura interimit - . Md (cabiem animalium utilis . tpfum autem concitum in aceruis durat . Mirum 
in lacu Ml'cam,& quibu/dam circa C halcida fontibus, fumas aquas dulces e/fe, potat iqs , inferiores mtrojas . In rutro opti- 
mum,quod tenuifj.mum, 6 ' ideo fuma melior . Md aliqua tantum ferdidumjanquam ad inficiendas purpuras , tintiurasq; 
omnes . M agnus & nitro vjus, qui dicetur f ito loco . iftratisi egregiy Megjptiis ; nam circa Maucratim, & Memphin tan- 
tum fidebant t/fe . Circa Memphin deteriores : nam & lapide/cit ihi in acer uis,multiq; furit tumuli cade caufafaxei. Faciunt 
ex iis vafa . \ccnon frequenter liquatum cum/ulfure coquentes in carbonibus .Mdea qmq;,qu* inveterari volunt flo nitro 
vtuntur . Sunt ibi nitrarix,in quibus, & rufum exit d colore terra . Spumam nitri, qua maXmb laudatur, antiqui negabant f e 
ri,nifi cum ros cecidij/et,pragnantibus nitrariis, Jed nondum parier ribus . Itaq; non fieri incitatis, etiam fi caderet. Milii operi- 
mentorum fermento gigni exiftimaucre. Troxima retas medicorum .Jphror.itnm tradidit in Mjia colligi in fehncis mollibus 
di/iiilans,lfecus eos Calyc.ts vocant ; dein fole /iccant. Optimum putant Lydium. "Probatio, vt fit minimi: ponderofum,& tp 
ximi flabile, color e peni purpureo. hoc in patellis affertur . Megyptium in vafis picatis ne liqiiefcat . Vafa quoq; ea /ole ina- 
refeentia perficiuntur. P/itri probatio,vt fittenuiffimum, & c/ maximi jpongtojum, fislulofmuj ; . M d ulter atur in M egypto 
calce . Deprehenditur gu/iu ifyncenm enim / heili refluitur : adulteratum pungit . Calce afperjum, reddit humorem veh e ’ 
mentem. hccT mus . Ex quibus liquido condat, noftri vfus Salnitrum, antiquorum nitrum non efie, etft infici. ts eundum non 
fr,quin aliqu os nitri habeat qualitates . Veruntaman nemini vnquam perfua/um velim, vt medicamentis , qux intus in cor 
pr.r f tmuntur,uitri loco S d nitrum abfq; noxa imponi po/fit.Et quanuis contrariuma (ferant,fcriptisq; tradant Monachi illi rC 
uerendi, qui Mefiiem commentati fiunt ; non tamen credo, hoc id prius in Jeipfss expertos effe . Quod nihilominus eos faccrt 
decebat, /i fraterna charitate dubii funt,vt alqs {uaderent fdvhrum tuta a/fumi po/fe cum prima cbarit as ( quod dichmfrO' 
c,. ente r vfiu pant ) incipiat afe ip/o . 7 /ifri legitimi fru/lum, quodd Gnlielm Qnacdbeno flandro Condanthiopoli mihi mifi* 
eji, rotis omnibus genuinum refert , vt in epi/iolarnm notharum libro fu/ ms diximus . Jfitri meminit Gal.lib. 9. ftmpl.m 1 ’ -• fi 
fcinqr ns . 7 $tn,m ciclum eft Jitprain medio efie aphronttri,& falis vrrium : aeterkm vjhmpropius ad aphronitrum acet 
dii, vtpote exuSlione tenuius redditum . Dejiccat itaque , & digerit : & fdintrb in corpus fumatur, fecat,& extenuat crajf 
fos leutosq; fuccos potentius multo quam fal . Mfkrronitrumverb v.if gratiis vrgeat nec jfit.es, nemo deuorabit,nirnirv.m 
miam ftomacho : quandoquidem plus etiam Utro incidit . Sani ad funges juffocantes,ri:fticus quidam eo vti a/fclet, &/'&”' 
per prefui/fe probatum e/l . C Merum nitro v/lo ,/imul & non vjio , & muh 0 etiam magis cius fpuma , & nos in talibus vti 
confueuimus . hactenus Galenus. Qgi tamen videtur iri , qui codicis mendar/i non animaduerterunt, maximam facere fJJ 1 
rentiam inter Mphrolitnm,& MphonitrumJieeth.ec re diueija non jint. 'bfqrd vbidc hphrolitro libro citato difierk,vn'$. a ' 
ta exemplaria habent . Sicnpt/.u . hoc esi. Mphrclitrum ab aphronitro differt. V erum in altera ditU orl€ * 
(it. Ita fiet,vt Galeno non aphrolitrum ab apf . 
fi 
aliud /itftngenuh fateoi me ignorare : neq; id alius, quod fciam,hadierus expUcauit .Quod Gr*ci & 
trumnominant , Mauritani, Baurach : ItalifPfitro. Quod ve-ro Gratis /tptiiTfor yno verbo dicitur: Arabibus, Bauracb Aj’ 
ce: Italis /Ifitro di Africa . Qu* deinde Spuma nitri Latinb, «’?/>« .r«v rfaw Gratti vocatur; Ar abiti, Aphronitrum, 
T rite FAEX. 
CAP. XC. 
' Ligenda Fa x maxime a vino vetere, Italico: finminus ,ab alio confimili . Fa:x aceti v ‘ r 'b us J a 
'geacrioreft. Crematur, vt alcyonium, ante diligenter ficcata. Siint qui noua teita 
