7oB Andr. Matthioli Comm. 
vire* qmvdidamfhevltatmpoffident,efl &pyrites quem vocant, quovtimur digerenti emplaftmadmiflc: adijcitur ei &f 'chiflos, 
fx GiL J[b hoc medicamine, & pus fepenumero;& confidentia grumvfa in fatijs jntemcdfls mufctdoruw nota, per halitum digeflfr 
funt-Cxterurn yhi in vfu vocantur Iqpides omnes admodum vehementer contufi, atque ad Ixucrem rcdadifwt oportet, fimix- 
ter atque ea,qux in pphtalmicas facultates admijccntur -Etenim nifl pollinis instar comminuatur, adeo vtin profundum corpo. 
rum, quibus applicantur, fubeant, aff miles manent iflis marinis, & fluuiatilibus arenis , qua & ipfx communem omnium lapi-; 
dumum poflident.Siqufdem exiccanp tumentem ex hydrope carnem, videlicet laborante in cis excalfactis de cumbente. Von ta 
men ad aliud qtiippiam eis vtimur , tanquam prxdiclis , ad ophthalmicas , & fidentes tum muliebre profimium facultates , 
prxtereaad glutinanda vlcera , cicatrice claudenda , carne implenda t Tjam qui ex eis acres r.on funt , ad hac omnes fiait 
vtiles , velup & acres , quorum pcfterius mentionem faciam , ad detergendum, abflerger.dumq;,tu'm detrahendum, extenuan 
dum,detcrgendim,valentpque ftccandum,& colliquandum.Qui lapis Grxas vvphns , Latinis lapis Tyrites nominatur: i0 
trabibus, Hager affine ^ tlrufenai; Italis & offi cinis, M archefha: G crm anis lqs,& Ert^fiucff. 
Afiot a/paTtTKff J.APIS HAEMATITES, CAP. CI. 
H 
Aematites optimus habetur friabilis, faturato colore niger, durus , & fuopte ingenio aqualis, 
nulla fordeadmifta,nulloquezonarumdifcur(ii . Vim habet adftringentem, & cxcalfa&oriam 
aliquantum.extcnuanrcmque . Oculorum cicatrices, & fcabritjam cum meile purgat : cum lade au- 
tem muliebri, lippitudini, fradis, & oculis cruorcfuftufisconuenit. Bibiturcontra difficultatem uri- 
na:, & fluxiones mulierum in vino: & ab ijs , qui fanguinem reiecerunr , cum liicco punici mali . Fiunt 
exeocoricula, & collyria oculorum uitiisapra. Vritur ut Phrygius, fine vino duntaxat.Modus vflio iQ 
niseft, ut modice lcuisfiat,& bullis quibuldam intumefear. Sunt qui hamatiten ita adulterant. Den- 
iam glebam ,rotundamq; fchifti lapidis , cuiufmodi funt, quae eius radices vocantur, in urceum figlini 
operis , qui feruentem cinerem contineat, condunt: paucaque interiedfa mora eximunt, experiuntur- 
que fi trita ad cotem hamatita colorem reddat, quod fi iia i es fe habet, reponunt:fin minus, itertun 
obruunt, & fubinde confpicienres, periculum faciunnfiquidcm in cinere diu dimiffus,colore mutato 
diffunditur. Coarguitur male confidfus, primum icifljlibus venis : quippe in rc&os venarum difeur- 
fus refringitur . At hamatites longe fecus fein colore haber.nanque Jtic floridum reddit, hamatites 
vero faturariorem, atque cinnabarin imitantem . Inuenitur in Sinopica rubrica . Fit & e magnete la- 
pide, uehementerambufto.Jn Aegypio fponte natura cumj metallis* enafcitur. 
-rj ^ematites lapis , quo omnes in vniuerfum medica officina abundant , quoque pidores , & lignarii fhbriytuntur,uul- 3 0 
fidis contui, ^ y0(a t m i a pis legitimus non efl, de quo meminerunt Diofcorides ,& Galenus . Quippe hic alitis efl lapis mol- 
lis per feproueniens in montibus , apertis locis . ult legitimus fffilis efl , & fonte natura nafcens in metallorum cuni- 
culis : qui fradus , fanguinem colore imitatur ,vnde & nomen , cum Gracis /anguis dicatur . Huic perfundis efl, quem 
Schiflum vocant, cuius hiftoriam , & vires slatim poft hunc feribit Dioflorides ob cognationis vinculum . Foditur hamatites 
non modo in Aegypto, fed in pluribus Germania , & Bohemia montibus , prajertim in Hercynia jyhtaiquin & in Italia Bri - 
: ximft agro ,fed peregrinis bonitate cedentes . Variat pamen huic lapidi color, quoniam & niger ,& fiauuf,& ferruginis in- 
Bar , quibufdam infit , ut peritiffimus xque ac dofliffimus Agricola m Juis de fjjilium natura libi is diligenter adnotauit. 
jiamatitis fodinas habet in Valle Ioackmica Regni Bohemia lllufiris Comes loacbinus Schlichius. adeo eo refertas , vt inde 
opimum f enim conficiant, quo fit, vt nii aliud Jit Hamatites lapis , quam feni materia . Qui fenum auro ornant, & con- 
tegunt , id fine bpmalite facere nequeunt . f\(anque caaureas brailcas feno prius circumlatas fit mani & poliunt ,pcrr>d e 4° 
Hzmatitx ai *c piBpres , lupino dente . Hamatita vires memoiia ftcdmt Galenus libio. 9 - frcplicmn medicamentorum , rbiflcinqipit- 
resex GaJ, Torro talium quoque unus ejl hamatit-es , qutrn yuant , aecioris fmihtudine id appillatunis Jcrtitus : fleut & galafliteG 
quando & ipje in juccmfdutus , lacii frnilis conficitur . Habet lapis hamatites tantum {rigiditatis quantum habet ad- 
firiftionis .Merito itaque aufl funt medici ocularibus facultatibus lapidem mijcere hamatiten. ^Acfolo eoytipcffis palpe - 
deo inungas , fecundum jubieclimem , aut euerfmem palpeJn a . Hic idem lapis fi militer in cote contritus ,J 'anguinis exp 
puitioni conuenit , mnibusque vlceribus . Tono ftccus , fi ad tantum ledaldusfutiii Uucrem , vt pudmlh. m referat, repti' 
jnitexcrefcentia, atque e» nullus folo, atque per Jefe ytitur. Egovero ad. ca , qua dixi, nfus f.m f multat e ciusexgufl* 
qualitate comperta , cim mox experientia penclit ari vellem , nunquid redi e c eniti ifji m . Et ipfa quidem oculorum ulcera, fi 
lus perfe cicatrice includit (vt paulo antb comprehenfum efl ) attritus, exterum aut affnfm , aut mundus . nam & id exp?' 
Hrrmatitxm rientia exploratum habeo . kaftenus Galenus . Miris item laudibus extulit hpmatiten lapidem Alexander Trallianus ,f t£ 
res ex Aiexa inquiens . Ego fanc noni frequenter mefnetheriaca,alijsquepretiofis antidotis multos cur afe, lenibus yfum mediccmientif* 
4ro, 0 prajertim lapide hxmatite . Vfus autem eo Jum in his , qui largius fanguinem r ef ciebant , cum fucco punici mali, & g? a ~ 
jHS,yd cum Juccopolygonij : m quibus autem fanguisnon copiose euacuabatur , etiam ex aquafola egelida , ,AtUuig ar f 
ipflm curiosb opertet , vtin tenuiffjmum fuluerem redigatur ,fitque aereus ,& vento perfimilis. Dedi ego exeo ferupt M 
quatuor, & paulo amplius minufve. Exhibui etiam ij S , qui pus expui inceperant, ac mirum efi, quomodo vicus exiecf lt 
fanaueritque , vtnon amplius pus generaretur , neque Xger tuffi in.fe flaretur . Spetlaui autem & alium qutr.dam exbts > 
'quibus uas exefum erat , non modo particulas quafdam ex faucibus ,fed etiam a feram arteriam expuentem, ac mirum l l !<0 6° 
modo in hoc quoque lapis hic maximam efjicaciam mdicauerit. T(am&hic curatus efl nobis non admodum etiam f emen- 
tibus . Exhibui autem £gro potui medicamentum frequentius ,vt commodius difiribueretur. Quare ckm crebo ipfumbfr 
biffet , tandem Jumer e ipjum faflidiuit . Excogitaui autem huiufmodi rationem, redadum m tcnuijf mnm puluercm panni- 
culo lineo impoflii,& diligenter ipfum vndiquaque confiricimn , coUigatumquc in poculo , quod yinum odoratum modicum 
haberet , fufendere permifi , idque per totam nodem iam inde ab ipfo uefere : extraxi autem tenuem, aercamque eius f ar- 
tem , vt xger folam uini qualitatem perciperet . Ex hoc bibere quantum mane libenter habebat , eiprxcepi , atque boc Jan 
agendo , biberideque contmub ,fanitatem recepit . Hoc autem morbo liberatus , idem prxferuatiotiis caufa facere pergebat^ 
bibebat que, donec etiam corpore prdbb permutato , cerfueta agendo viribus (e conflare Jcntiret . Hxc de lapide h P naMe .- 
Nomina. u ifa,& ufu comprobata confcripj i. Hadems Mlexander lib.7 .cap. primo . Hic lapis Grxcb uiSios cu^njime vocatur : Lati 
Lapis hgmatites, lUrabich, Seedenigi,Sadenegi,feu MlfadenegiiltalicfTietra hematittiGcrmar.icfBluU siein. ^ 
