In I ib . qu in tu m D i ofcori dis. 
709 
*&«*;.*. LAPIS SCH1STVS. 
CAT. CII. 
CChiftos lapis in Ibcria Hifpanix gignitur. Pcobatur maxime , qni croci colorem temuiamr, fria- 
bilis, fuapte natura fiffilis,concremento,6c alterno coharentium venarum difcurfu, pectinum mo- 
do, Ammoniaco fali fimilis . Vmi exhibet hamatitte, ied.ad omnia infirmiorem. quin& caua re- 
plet muliebri lacte perfufus . ad procidentia , rupta, item genarum crailiticm , & uuas oculorum, ma- 
gnopere efficax eft. 
Cchifton lapidem , quem tradidit Diofcorides gigni in ibcria ( vt .Agricola vir clctrlff mus esi anthor)ncr. fo’ km in pluribus Schifti lapi- 
1 « Hercynix Sylux locis foditur ,fed ett m in Bohemia,vbi & nos quoque eum adinncnmus ,Cxterum cum de viribus chm hx l * K & 
c matite certet , hic eius vires nobis fupplcre poterit, Meminit Schifh lapidis Calenus libro nono flmplicium medicamentorum , “ ,rw * 
fic de eius viribus dijferens , Lapidihxmatiix perfmilem vim obtinet , verum infirmiorem , is qui vocatur fchijius , ac pcft 
eumgalachtes , .At melitites calidit apis etiam nonnihil, yt dixi,adiunxit . Vt itaque vnujqnijque ipfortm leniter , aefen- 
jjim ab hxmatitx facultate recedit , ita ad oculos [militer in ufum ducitur : cfi tamen mitior . Torro mitiora remedia parti- • 
bus etiamnum phlegmone afflift i* Ceniper gratiora [tat, atque mundiora: exterum liberis iam phlegmone partibus infirmiora» Nomina! 
qudm qux perjanare valeant . Ai 9 «r yjsli ita Crxcis , vt Latinis Lapis fchi f tus, <gr Italis Tietra IciJJJe appellatur. 
A&r W *'wf LAPIS GAGATES. CAP. CIII. 
fNgararum lapidum genere, praferendus qui celeriter accenditur , & odorem bituminis reddit. 
20 * Niger eft plcrunquc, & fqualidus, cruftofus, perquam leuis. Visci molliendi, & difeutiendi . de- 
Prchendirlonticum morbum fuffirus: recreatque vulux ftrangulationes : fugat fcrpenres nidore.po- 
dagficis medicaminibus acopis additur , In Cilicia nafei foler, qua influens amnis in mare effundi- 
tur, proxime oppidum, quod Plagiopolis dicitur. uocatur autem & locus, & amnis Gagas , in cuius 
faucibus ij lapides inueniuntur. 
, v . Gagatslapi- 
L Mptdetn,quem Cagaten vocant, in comitatu T irolenft Germania no longe ab Memponte(G crmani ifi ruch dicuntfin quo~ conll ‘^ 
dam torrentis alueorcpcrtum, ostendit mibi primum cldrifiitnus medietis Idannes T etrus Merenda Brixianus, nuuis pror 
Jus notis a Gagatx bifioria diffident em. 'VJpm prxterqudm quod igni admotus confeffim accenditur, ftnmmaq; canti alit, ac litu 
men reddet, fqualidus efl,& niger, crnfloJus,& perquam lenis ( Hoi f 'eat et in vniuerfum tlandria,Cimbriaq;iVbi lignorum pem 
30 ria incolx hoc tatum lapide ignem fibi comparat. Foditur hoc tempore etiam in Italix Brixiano agro, e cuius fodimf ntiperingente ftaeh. error. 
• gleba mi fit ad me Trideto Satus Sae tinus diligens pharmacopola ac C oraltj infigruu . Fucbfius vir alloqui eritdit>Jfimns magno er 
rtre putat ( vt libro primo retulimus , cum de piffafiphaho differen mus ) Gagatcn in fiji oienfi comitatu repertum , efje pijfa- 
ffhalturn . Verum cur ege in hoc ab eo cliffentiam , citato pupe r loco latius oftendimus . To, ro idem in libro de componendis me- 
dicamentis, quem n -‘.per autturn edidit, Cagaten cenfet tfjif ocinum illud nignm,c.v.oci nobis vulgo . Ambra itera vocatur. S 'ei in 
hoc [militer eum ( pace fuit dixerim ) hallucinari clarius efje opm 0 , qudm vt pluribus acmotifhetur . Tfarn vt omittam abj ur- 
ium niMplanh videri , qubd fucinum lapidis nomine dignetur, illud non eft Jqualiotm, neque iruftojunii {ea in fuperfi cie po- 
tius fxue , & lucidum fiatis apparet . Sunt qui exiftiment fofjiles quefidam carbones , qu<ts in pluribus locis effodi in. Gennavia 
tradidit Georgius Mgricola vir dochffimus,&~ m fujfilibus medicamentis indagandis hodie fi.ialb princeps, efije lapidem Gagate, 
enod carbones ij non aliter qitdm e ligno parati igne accendantur, V erunt amt cumbi flammam non edant,nifi follibus excite - 
40 tttr , ne nilum bituminis odorem fcirent, eorum opinio playib refellenda videtur . Siquide Gagates adeo bitumine pregnas eft , ut 
accenjtts picis ferh modo flagret, & nigerrimi ? emittat fumu.Qujn & oleu copiosi- reddit,vbi nitreis organis condujus , ignium 
vi peruritur. Hoc oommenctauit Mefiues dxmoniacis, epilepticis , paralyticis jfiafimicis , tetanicis , arthriticis, ab yterofuj jocatis, 
<& conceptum non admittentibus. Quod tamen a carbonibus iis dici ncupoteft,cim omni penitus humore defiituantur. Gagatx Gagatat Hft. 
hi/loriam ■& vires trad’dit Gal.lib. 9. de ftmpl.med.fticuftatib.hts verbis. Eft & alius lapis colore atro, quivbi igni aamotus fue sx 
fit , per limitem bitumini odorem exhibet,quem Diofcorides , nonnullique alij in Lycia inueniri prodiderunt , aafiuuiim nomi- 
ne Gagatem, vnde & ipft lapidi nomenclaturam inditam dicunt. Ego tamen eum ftuuium non vidi , tamttfi pania nauicula to- 
tius Lyci. e litora legerim , quo videlicet, que in ea Junt , inficerem. Cruftaceos vero lapides nigros, & qui in ignem additi exile 
flammam ederent , complures Cale Syria afportari, natos in colle , mari mortuo , quod vocant circumlato, qua orien - 
temfifeftat , vbi & bitumen eft: er atque lapidum odorflmilis bitumini . V tebarque eis adftatuofos tumores in genu diuturnos , 
50 & xgre curabiles , miftis nidelicct facultatibus, qux ad hoc fymptorna probatx fuerant . Tlaneque uifnrn eft mihi eidd catior era 
< carum facultatem reddidiJfe.Mij cui vero ipfium > 3 “ Barbaro qua uocat,& palam medicamentum e f edum eft exiccantius,afico 
vt & [mus contraheret, nedum ementa vulnera glutinaret, ad qux competere maxime a;editur . hactenus Galenus . L geram 1 ’linii Japms 
Tlin.hb. i (i.cap. ig.cxislimafe deprehenditur , quod quemadmodum in medicamentis fibi viribus mutuis rejpondent 7 bra- 
cius lapis, & Gagates ;ita uterque in aqua demerfus accendatur, & conflagret , reftinguatur vero in oleo . Quod tamen falftim 
eft: quandoquidem Diofcorides vbimemorixprodidif et Thracium, lapiucm ijjdem viribus effe prxditum, quibus & Gagates ; 
fubdidit Thracio illud peculiare adfcr'ibi,q>aqua demerfus accendatur, & oleo reftinguatur. quod tamen in Gagate non accidit \ 
V im Gagatx admirandam effe Metius tejtis efl lib.z.c. ix -quippe fi igne inflammetur, memj; reftinguatur, exhibeatttrqi td vi- 
num cardiacis potandum, confeflim leuantur,reprefjo fudore,exdtatvq ; arteriarum pulfiu.TftpnnuUi Cagaten ad pollinis tenuit a 
tem terunt, Jeptemque continuis diebus culicis d vmo propinant dracbmx yniits pondere , & integram rcliituunt valetudinem: 
60 P 0cu lurn intenm , quo laborantes bibunt , eiufidem uapore Juffi entes . Sed quoniam Gagates ob quandarn nominis Jtmilitudi- 
nem, lapidem M C H M T Elfi ita ueteribus appellatum, nuin in mentem redegit, cimi is laudetur ad uaria humani emporis in Acfiatx lapl- 
cmnrnoila , merito hic aliquid de eo nobis dicendum cfije duximus. Repertus primum Mchates eft in Sicilia, tuxta Mchaten «lwhift.&m- 
fluuium , a quo nomen fibi vendicauit . Lapis hic uarijs conflat coloribus , & fc inuiccm ir.cu rf antibu s,xon is , lineiscjue,adcb 1 e ’ * 
vt quandoque uarias effingant imaginum formas , natur x tantum penicillo. Jd quod maxime t citatur Tlinius libro. 37. 
capite prirno , vbi fic habet . Tofibunc annulum rega fama eft gemmx Tyrrhi illius, qui aduerfus l\cmanos bellum geffit. 
‘flanque habuiffie traditur Mchaten, in qua nouem Mufe, & Jipcllo citharam tenens fl’c farentur ,ncn artefted fonte natu 
rx, ita dificurrentibus maculis, vt Mufts quoque ftnguUs fua redderentur infignia. Hinc igitur creditum eft antiquos uccaffe 
Mchatemuarits , ac diuerjis nominibus . Vocatur enim phaffaebates , ccracbates, ccndraifatcs , Icucacbatcs , hamaebates , 
corallachitcs , & id genus alijs ; quod quidam columlos , quidam cm 1 u 1 ,. alij arti res , alij far, guinem , nonnulli corallium 
coloribus prx Je ferant; Trodeft Mebatcs ( ut Tlinius eft author) contra ja rpmmn. iflus.. Qucd In Sh ulis vti jve crcdide- 
yy 3 tim. 
