J27 
Andr. Matthloli Comm. 
Nomina. 
rtrn , quoniam primum eius prouinci a afflatu fcorpionum peflis eXtinguittir . Et in IneliA inuenti cbtitra eadem pollent , & 
alus magnis miraculis . SpeBaffe etiam prodest oculis . Sitim quoque fodant in os additi , Leonina: pelli frniles , poten- 
tiam c.eteris validiorem habere contra fcorpimes dicuntur. InVer fis vero fuffitu , earum tempeflates aucrti,& prxtef- 
ea flumina fifli . Argumentum efie,fiinferuentes cortinas 'additi , refrigerent. Sed vtprofnt , koninis tubis alligandos .Abo 
minantur hy<enp pelli fmiles, quod domibus difiordkles fint. Sed qui vnico tantum colore notatur, intuitos athletas red- 
dit.hailenus Tlinius.Lapis,qui Gracisufiif yxydrnf, Latinis lapis Gagates vocatur iltalis ,pietra Gagate. 
Mlo, lapisthracivs. 
CAP. CIIII. 
Q" Thracium lapidem olienderet in Italia, haBenus prcfeBa neminem inueni : nec qui illum aliis in regionibus fe vi - 
L Apis Thracias ditftus , nafeitur in flumine quodam Scythice, cui Ponto nomen eft. Vis eigagitae. 
Tradit ur aqua accendi, 6c f oleo reflingui:quod in bitumine accidit. 
terra* 
Thracii iapi- 
umetioex diffe , aut inueniff e tefietur , compertum habeo . Eius mentionem fecit Galenus vnd cum gagate libro 9 . de fimp. me- 
die .facultatibus , vbi ita jcribit. Eft & alius lapis, cuius meminit iqiiander hunc in modum. 
Si lapis vratur candenti Thracius igne,& 
Tofi madefiat aqua, flagrabit totus : at idem 
Mox oleo affufo, penitus restinguitur. ad. fert 
T hracius hunc ad nos pattor de flumine, nomen 
Cui Tontus. 
Nomina 
Verum nullus eius in medicina vfus : neque fficander prxter graveolentiam , qua fujftuferas fugat, quicquam ei adferi - 
pfit ■ hac Galenus . Caterum nos Thracii lapidis hiftoriam potiuc falulejam, quam veram cenfcmus . Eius nomen Gr<e- 
cwrh hpajtl «.t;Latinum, lapis Thraciusdtalicum, pietra Thracia. 
b^sfMyvnrtf. LAPIS MAGNES. 
CAP. CV. 
Magnetis la- 
pidis lilii. 
\|Agnes lapis optimus eft, qui ferrum facile trahit, eoiore ad coeruleum vergente, denfus, nec ad 
^ ' modum grauis . Datur cum aqua mulfa trium obolorum pondere, Vt craftos humores eliciat. 
Sunt qui magnetem crematum pro hematite uendanr. 
\ r r Agneslapis Heraclius, & Sideritis quoque dicitur. Magnes quidem ab inuetore(vt Tffiicander efi autor)nomine Magno, 3° 
1 v/ 11 qui primus in Ida mote lapide hunc adinuenit: aut Magnefia regione, vt Lucretius fuis in poematibus feribit . HerttcUus 
Ut ro , uel ab Heraclia urbe , uel ab Herculeiut enim Hercules itnmant s corruit belluas,uiribusque fubegit ; ita Magnes forti 
uiBricem rerum materiam ad fe trahens ,/ubigit, & tenet, Qgas cb uires Sui truis quoque dicitur. quippe ferrU Grfcis siftip* 
appellatur . Hos autem uulgariidiomate appellamus pietra Calatftita.f oditur in Cantabria Hi(bani<ty& in narus Germani f, 
ac Eohtmip locis, etfi fipe caju inuetiiatur in ferri fodinis . Tr<efiat,qui ex Macedonia,& Magnefia illi conte: mina conuehhur: 
Jtd mniurn prufiantifimus tfi Indicus, & Aethiopicus. Differunt Magnetes colcre,qui ir ijsautnige r eft, aut ca. ulcus nim- 
cavsyaut in nigro rufus, aut contra. Optimus tfi mas, qui nen modo celerrime trahit fert um jfed etiam vim fua in id adeo trar.fi 
fi nuitjVtpofi.t alterum inharens ferru adfe trahere. quo fit,vtfcpius acus acum trahat, adeo vt altera alteri juhpend eat, nul- 
lis appoftis adminiculis,ad duodenum vfquemme: um.Qucd item ferreis fit anulis, qui alter alteri inhsr entes catena infiar de 
fenc. ent .tam etfipoflremus non tam pertinaciter ini. areat, vti primus, & fecundus . Patio autem cur Magneti tantum facultas & 
infit trahendi ferrum, nulli fani, quod fiam, adhuc comperta esi, nec vita eam pkiloj ephorum mueSligat.o vnquatn ajfequipo - 
tuit.Tmr.cie necefiai ium fuerit dicere, illi vm hanc peculiarem tribuiffe cretu, & rerum Omnium parentem naturam, vt P ha - 
barbare vim retrahendi bilem, & T orpsdini marina ftupidam reddendi manum, qua: ipfam viuentem tengerit.Kfecfani aliud 
quicquam inucniriputaueritn , quea vir ibus' Magnetem magis gmulctur, quam T 'orpedo pifeis . Quandoquidem vt 'Magnetis 
admirar.daf aevitas ex una pendente acu in aliam trar. fit acum, & ex anulo in anulum fidem fi militer efficit Torpedinis Hir- 
tus . Q‘Jppe hamo capta, obfiupefacitns cius facultas acleb cvnfefim per fetas uirgamque excurrit , utftatim pifcatcris mani 
7/ihoJar.e liupore ctfrripiat.ldercq; efi citret/lus comprehenJa,ui per funem auree infiar excurrente. C at erum Dinocratet 
Altxancrims (Tlrnus autbor efi lib. -( 4 . cap . ) 4*) Arfinoes de Magnete lapide templum concamerare inehoauerat,vtin eo 
j mu! actum eius h feno pendere in aere uideretur . Cuius forfitan rationem fecuti Arabes, Tutcatumqne faccrdctes ( fita - 
i> en uera referunt, qui talia Jcribunt)Mahumeti facti lv bprafiattfjirno Magnete concamerari iuff erunt, ut impofita iri eo Malit* 5* 
meti arca h puriff.mo feno conflata, tanquam diuino quadam miraculo in aere penderet, ita deceptis popul is. Trahit itaque MS 
gnes propria ui ferrum , excepto eo , quod rubiginem coti traxerit, uel ubi lapis is allio fuerit confricatus , aut ubi adamas pro 
Tbcamedes fe ac fi ratur. Magneti uim Jane contrariam habet Theamea.es lapis in Aethiopice montibus nafccns, non procul a monte magte- 
lapis. tisiquippe quod appofitum fibi ferrum confeSiim abigat rcffiliatq; .Quo fit, ut qui calceis ferreis per magnetis montem pagunt* 
pedes fubmouerc nequeant : per ■ alium uero ambulantes , nunquam pedibus confifiant , & ueluti tripudiantes fiant . Atqui 
nefortaffis quiffiiam cenferetid effefabulofim , ego quidem fateri pofsum , me Magnetis fruftum habere , quod altera p^' te 
. ferrum trahit , altera refluit. Magnes fiam cum are fufus , illud argenteo nitore color at, quemadmodum cadmia aureo, ut fi* 
Magnetmn- diximus . Magnetis breuiter meminit Galenus libro 9-fimp. mcd. fic 'mquievs.Ex lapidibus unus efi & magnetes, & 
IC\ cx 
Nomina. 
her-aclea,quamuocant,adfimilem harmtitauim obtinens. Lapis, qui Crxiis ni 9 asf/ayrii 7 if,& tifdKXHts, Latinis lapis Magne** 
Magnetes , & Heracleus appellatur: Arabibus , Hager armagritesfleu M agnathi 1 talis, pietra magnete, & Calamita. 
6 * 
EUdpaflutS,. LAPIS ARAB1CVS. 
CAP. CVI. 
Nomina. 
A Rabicus lapis maculofo ebori fimilis. Is tritus illitus, haemorihoidas exiccat . Eius cinis den- 
tifricio optimus. 
\^Vllum haBenus uidi, nec reperi lapidem, qui eburneam mihi ofienderit faciem . auaprepter non crediderim Art^' 
cum lapidem hoc tempore ccnuchiin Italiam. Eim tamen nomen Gracum efi VSos dftdhnbt, Latinum lapis A*M 
bicus: Italicum, pietra Arabica. 
A l8of 
