Andr. Matthioli Comm* 
712 
Afe««vW. LAPIS THY ITES. CAP. CX 1 . 
L Apis nomine thyites.in Aethiopia gignitur, fubuiridi colore iafpidg imitatustcum diluitur tamen» 
lacteum fuccumreddit.Vehementer mordet;tenebras,qua pupillis obuerfantur, expurgat. 
T Uyiten lapidem neque ipfe hactenus inueni , neque ab alio compertum fcio, Qui fortaffe ex .Aethiopia tatum petendus eft, 
vbi curatu prodidit Diofcorides . Veruntamen Fuckfitts medicus fingulans doCtrina, lib, illo de compofimed.quem coi- 
reprobata . locupletatunfje eundo ediditjapidem Diofcoridi Thyitcn caelum, nihil a'iud efie cenfet,quam lapidem illum caeruleum, qui Ita 
lis , vulgo T urchina,ahjs vero T unicus lapis appellatur, vt eius verba, quejubijciam,apertb declarant. Liff is, inquit, Cal eno io 
duplex esi, Vnafubuiridis , qua Diofcoridi Thyites , vt alibi dijfush monftrawnus, dicit ur.Thy ites autem non efinifi ea la - 
jpiais (pecies, qua quod acri & calo matutino autumnali fimi! is Jit, hoc e/t,carulea , lacleq; fujfufa Gracis, I unio- 
ribus T urcica, G emanis T urckes nominatur . Quam certb appellationem vcrifmile efi ex T hyitis aepi au at a uocepromanaf 
fe,originemq; fuam duxiffe . Altera viridis , que fic dicta efi quia viret . Eius duodecim Junt gener a,qua alibi a nobis Junt 
ordine explicata . Quintum autem genus efi T urcica vocata lajpis,de qua iam diximus . Hattenus dc Thyite lapide Fuch~ 
sijfententia . Qua Jane mihi nonnullis rationibus refellenda videtur : Trimum nanque non inuenio , quod Galeno Iaffiis in 
duo genera digeratur , in viridem fcilicet, & fubuiridem, vt illi F u chfiu sadj cribit . Sed ipfum viridis tantum meminiffe con 
Hat Ub.g.ftmplicium medicamentorum , vbi de eius facultatibus dijjeruit . Ffec obstat , quod Calenus eodem libro in com- 
memoratione T hyitis lapidis ex Diofcoride,bunc coloris e fic fcnbat Jubuiridis quodammodo, vt lafpis.fiquidem Galenus eo in 
loco Diofcoridis verba refert,ut ex capitis illius titulo quijq; certior fieri potejuid enim ita inferiptum legitur . Utfi Mor *« z o 
pifv Suirou, De Diofcoridis Thyite . Trxterea equidem nefcio,quopa£lo lapis ille Turcicus pcjfit efie T hyitesiquonbun hic tu 
Diofcoridi , tum Galeno coloris efi fubuiridis , mu autem fatur ati coerulei , vt ille. Ad hac f lapis, qui Gracis vocatur, 
<& quiverh Turcicus eft, Iafiidis generibus affignatur (quod ipfe quoque Fuchfus a fi ei itfiion video, quo medo fieri pifiit ,vt 
idem fit Diofcoridi T byitcs:qui d nemine, quod fidam , inter iajpidum genera recenjetur , Toftremb mihi quidem non videtur 
verifimile , quod T urcicus lapis d T hyitis deprauata uoce nomen acceperit, quam enim , quafo , illa voces habent inter Je fi- 
miHtudinemi certe nullam. Quare potius adducor, vt credam eam appellationem fluxifie ab Italica noslra lingua , nam quem- 
admodum in Italia coeruleus color , quem proprie coeli colorem efie volunt,vulgo turchino vocitatur ; ita etiam inibi lapis is, de . 
quo fermo efi d colore , quem coeruleum babet,Turchina nominatur. Ex qua nomenclatura pofie a facile facium efie arbitror , 
vt eundem lapidem Turcicum iuniores appellauerint .-atque adeo fimili imitatione fortaffe ducli Germani ipfum T urckes dixe 
Nomina, Lapis, qui Gracis nftotQunnf, Latinis item Lapis thyites appellatur. 30 
a<9 LAPIS IVDAICVS. 
CAP. CXII. 
T Vdaicus lapis in Iudaea nafeitur, glandis effigie, candidus.lcita admodum configurationcjineis equa 
liter inter lediftantibus, quafi induftriadetornatis.Solutus nullam qualitatem mani feliam guftm re 
praelentat. Poteft ciceris magnitudine tritus ad cotem, vt collyrium, cum calidae aqua; cyathis tribus, 
potu difficultati vrins auxiliari, & calculos in vefica comminuere. 
ii T Apis b IucLca allatus, vnde & illinomen,pqffim in officinis habetur . Vtuntur eo medici non modo ad vefica calculos ; fc i 
* JL Jetiam ad ecs,qui in renibus fiunt, Galenum Jecuti,qui lib.q, de fimpl.medic. f acuit. eius faciem ac vires dejcripfitj/is ver ^0 
bis. Efi & alius lapis viribus valentioribus in Talaftina Syriaproueniens, colore candido, Jpecie concinnajineas habens ceu tor 
no dubitas . Appellitant eum d loco, in quo nafei confueuit Iudakum,vtunturq; ad yefice lapides in cote foluenies,& ex aqu-C 
calida tribus cyathis potui prabentes , Sanb in quibus nos expperti fumus, profecit nihil, quod ad lapides vefic $ perti et yt 
Nomina, nim ad “M"? m n ' nibu f harent, efficax efi . xifler mfai* oV ita Gracis, Latinis vero lapis Iudaicus nuncupatur ; Arabibus , 
Hager alyeudi, feu Agiar aliheud ; Italis, pictra Ciudaica : Germanis , Iudcnflein , 
Lapidis Tudai 
ci vires cx 
Galeno 
LAPIS AMIANTVS. 
CAP. CXIII. 
Mianrus lapis in Cypro nafcitur,fciflb alumini fimilis,quo,vtpote flcxili.tclas & vela tatum fpe&a 
. culi gratia texunt, qu$ ignibus inieda ardent quidem, led flammis inuifla fplendidiora exeunt . 50 
Amianti lapi T Apit Amiantusita appellari capit, quod, in ignem conie cius non modo non comburatur, nibilq; fplcndoris amittat ,fedfi 
dis conlid. X-J fordidus fuerit, nihil deperdens, nitidus, & fflendejccns extrahatur . Idem vocatur Asbeflos, quod in lucernis pro elych- 
nio impofltus,non folim non extinguatur dum aliquid olei fupererit.fcd nunquam comburatur . Idem laiiatur, pcchtur,netM'i 
texitur . Quare , (vt Hierocles literis commendauit ) JB raebmanes Indorum Thilafophi,ex eo ftbi ve fi es parabant, vt biunnUS' 
tis fpecimen pofieritati de fe relinquerent. Ex eodem quoniam etiam funebres Rpgum tunicx fiebant, quibus induti it} rogi» n 
imponebantur, vt corporum cinis J lignor um cinere Jecretus fedujusq; ,jepulcbro condi pojjit. HincTlimts,vel autor qffif- 
quis ille fuerit, a quo tranfcripfit manifefto deceptus eft , quod putavit ex lino quedam Indico has parari telas . Tfiam is l‘bt° 
decimonono, capite primo, dc eo ita feriptum reliquit: Inuentum eft etiam linum, quod ignibus non abfumeretur . Vw.um 
id vocant, ardentesq; in focis conuiuwnm ex eo vidimus mappas , f ordibus exuftif , fplendefcentes igni magis, qudmp°ff cnt fro 
aquis , fiegutn inde funebres tunica corporis fhuiUam ab reliquo feparant . Vaftitur in dc-Jcrtis , aduftisquc Sole Indi* % 
vbi non cadunt imbres , inter diras ferpentes , afiuefcitq j viuere ardendo . I{arum inuentu , difficile textu propter breuita- 
tem . fiufus de extero edos fplendefcit igni , Cum inuentum efi , xquat pretia excellentium margaritarum . vocatur autem 
d Gracis Asbefiinum, ex argumento natura . Anaxilaus autor efi, ex eo circundatam arborem, furdis ictibus , & qni r,on 
exaudiantur , cadi . Ergo huic Uno principatus in toto orbe . Hac ille . Qua tamen partim fdbulofa , partim vera apud P e 
funt. Obtufi nimirum ingenij efiet , credere linum aliquod igni impoftum non ardere . fed tranfeathacvnd cura SalaV‘an 
dra fabulofa hifioria . Ego autem id m oris eucniffe cenfeo ab Amianti lapidis effieBu . Cum enim vidijfent antiqui cxF°j la 
mina duci,& telas ,& mappas inde par ari, linum vitium lapidem hunc ab opere eos appellaffe credendum efi . officina ac W e ' 
dici Alumen plumeum vocant, id efie exiftimantes,quod Gracis fcijjile dicitur . Sed, meo quidem iudicio, falluntur, cum p' !i ' 
meum alumen ijs vocatum nulla ac.fhmgenti vi polleat, fed acri, nec in ignem conieclum comburatur,quod Amianti eft p r0 ' 
prium . In hac vulgari opinione , ego quoque vna cum plcrifque rei metallica ftudiofts tampridem ver fatus fum, donec clari)- 
jhr.us 
