714 Andr. Matthioli Comm. 
eo fu bjl dat.Trxflantiffmu illud existimant, quod albn etaqux clarifimg modo pellucidu uifittur.Vis cryflallo adflrictoriaflro- 
inde datur in puluerc tenuifjimu tritum utiliter dy [entericis ex uino auilero.Alba uteri proflmia fifiit , latuero nutricibus au 
gct.qmd a Tridentmis mulieribus didicimus. Fiebat quondam antiquis e Cryflallo pila, qua aduerfus Jblijs radios expoftta me- 
dici corpora urebant, igne inde concitato. Sed ijs tantum id cauterij genus admonebant, qui candente ferro perterriti curari re- 
formidabant. Sed & nos huiufce cauterij periculum fecimus, non fine aegrotantium, & a fi antium admiratione. Lapis, qui Grx 
cis ntSos Latinis lapis Memphites, Italis pietra Memphite meatur . Qri y.cro nhas faomvis Gxtzck. , Lapis Jelenites 
Latine, Tietrafdenke Italice appellatur. 
AttosWnt. LAPIS IASPIS. CAP. CXVIL 
TAfpidum qusedam fmaragdumimitatur:aliacryftallum, ) coIorefimiiispituita?:alianon diflimilisae- 
1 fi.obid uocaturacrizufa: alia uelutifumoinfeda.qua-capniasex argumento uocatur. quaedam li- 
neis albis relplendentibus praecingitur, Afiyrios appellata. alia terebinthina: fimilis, quae tercbinthizu- 
fa dicitur, alia colore callaida gemmam amulatur. Omnes amuleta efle traduntur, St accelerare par- 
tum femoribus appenfae. 
T ofjpidum genera longi plura recenfentur,qmm qux a Diofcoride deferibuntur. Quandoquidem quadam uifitur coeruleo co 
piofo, aut glauco pingui fimilis, id esi,uiridis lacte flujfufa. 4 lia purpurea, qualis nafeitur in Tbrygia . Alia rofea,& quafi 
floribus linita, qualis m Ida monte profundiffmis jpecubus foditur, .Alia ex purpura coerulea, qualis inuenitur in Cappadocia. 
-4 lia ex > ubr o nigra. .Alia ie coris imitatur colorem, qua fi Jaturatme colore referiatur , lineis eiitjdem coluris diluti , CL nigri iq 
tingi filet. Quadam niuern imitata rutilis punctis rejpergitur. Quadam onyche pungitur, aut ex altera parte iajjis est, ex al- 
* tL ‘ ra °nyx;promde iafponyx uocata. .Alia cuius alterca parte fit purpurea, altera ni) icis, nec utrinque pollucens ,fed quaparte 
uii ejcit.lnfumma uaria cfl Iafpidum natura. Sufpevfas ad plura ualere aiunt, nempe ad omnem fanguinis fiuorcm,ad prote 
gendurn conceptum, & partum iuuaudum, ueneremque inhibendam, & febrem, & hydropem fugandam. Tflflc dejunt fiiperfti 
tio fi, qui dicant lafpidas homines reddere gratos, potentes , ac tutos, fi quibufdam magicis uerbis admurmurentur, priufquam Jit 
fpendaiitur.Extot lajpidis generibus uiridis tantummodo meminit Galenus lib. 9 .Jimplicium mcdicamentorum,ubi de f acuit a 
tibus eius ita dift eruit. Troprietatem nonnulli lapidib is quibujdam tefiirrmiojuo adferibunt talem, qualem re uera habet la- 
Jpis uiridis, nempe Homachum,uentrisque os adiuuans appenfa. Ac nonnulli quoque ipjam anulis infer unt,fcalpunt que in ea 
araconem radios haber tem,nelut J\ex Tfccbepjos fcripfit in qtiartedecimo libro . Sane huius ego quoque lapidis abunde pericu- 
lum feci . Torquem enim ex huittfmodi lapillis conf etiam a collo fufpendi, ita ut lapides os uentris contingerent . Apparebant ,q 
autem nihilominus prodeffe, etiam fi fculpturam non haberent, quam dejcripfit Tflcthepjos.haclenus Galenus. Qui lapis Lati- 
nis Iajpis,Gracis ViSos igomt dicitur; Italis, Diafpro . 
Aftot itri-ns. 
LAPIS AETITES. 
CAP. CXVIII. 
A Etites lapis eft ueluti prargnans.cum quatitur, alio in utero fonante.Grauidis continet partus, cum 
lubricae funtvuluae,& parum tenaces, finiftro brachio adalligatus :ied parturientibus e brachio 
anioueatur,& feminibus alligetur, ut fine doloribus pariant. Furem deprehendit, ii quis in panecon 
ditum onerantur enim manium deuorare non poterit.Quinctiam eoncoStus furem coarguit : quip- 
pedecoaa cum eo deuorare non poterit. Tritus, & cerato exceptus, cyprino, aut gleucino, aut alio 
excalfaciente, comitiales magnifice iuuat. 4y 
C,. 'i L. .1 $'? VhviT- 1« . 1/1 
A Et it en Grxci, Latini Aquifix lapidem dicunt, qu od aliquando in earum reperiatur nidis . Variat lapis hic tum colore, tum- 
XV magnitudine, & vulgaris ejinotitig . Meminit huius Tlin.lib. 3 6.cap . 2 1 .his uerbis. Metite lapides ex argumento nomi 
nu magnam famam habent. Opperiuntur in nidis aquilarum, ficati in decimo uolumine diximus .Aiunt binos inuemn, marem, 
Cr fwminarmncc fine ijs parere, quas diximus aquilas, & ideo binos tantum . Genera eorum quatuor . In .Aphrica nafccntem, 
puji uni, 6 mol em intra fe, acuelut in aluo habentem argillam Juauem,candiaamiipfum friabilem,quemfummci Jexus pu- 
tant. Ma> em autem, qm m Arabia nafeitur, durum, gallp fimilem, aut fiubrutilum,in aluo habentem durum lapidem . Tertius 
in Cypio inuenitur, colore illis in Aphrica nafcentibus fimilis, amplior tamen, atque dilatatus .exteris enim globofa facies. Ha- 
bet m aluo arenam iucundam,& lapillosaipfe tamen mollis, ut etiam digitis fricturi QUarti generis Taphiufius appellatur, na- 
/awr luxta Leucae em in Taphiufa,qui locus cfl dextra nauigantibus ex hac ad Leucadem. Inuenitur in fluminibus cadidus, 
C vndus.Huic eft in aluo lapis, qui uocatur callimus,nec quicquarn tenerius, llaftenus de aquilinis lapidibus Tlinius . A <- 
«er a nmit Orxcis ditius, lapis Actites Latinis uocatur: Arabibus,Hager achtamach; Italis, pietra d’ Aquila . 
AiSosifins. LAPIS OPHITHS. 
CAP. XIX. 
/^Phirx genera multa.quidam ponderofus, & nigcr.altcr cinereo colore fpe&atur, pandis diftin - 
Ctus. tertius lineis quibuldam candidis intercindhis cll . Omnes alligati contra capitis dolores &■ 
leipenuum ictus prolunt.Feruntur, qui lineas habent, lethargo, & capitis doloribus auxiliari. 
f~\Thitc lapidis meminit Tlinius lib. 3 6.cap.y.fic inquietis .Ex opbite columnffed partte admodum inuenimtur . Duo eius 
genera, molle candidum, nigricans durum. Dicuntur ambo capitis dolores Jcddre adalligati, & ferpentium ici us. Quidam 
phreneticis, ac lethargicis adalligari iubent candicantem.C ontra Jerpcntes autem a quibufdam laudatur, prcciput ex his quem 
tepktiam appellant a colore cineus.hgc Tlinius .Ferum Opbites marmor, quod vulgo uocamus Serpentino, porpbyritx fcrb ht- 
pidis inflar durijjimiis efl, colore mimmh nigricante, nec candido, nec ciuereo,ut influo requirunt Dioflcorides, & T Unius, flcd ui- 
ridi flatu ) ato utis eiufldem coloris maculis ref perflo. Ex quo Jane constat antiquorum Ophiten d nojirate maximh fufje diuer 
furn.Qphitg lapi is uir es tradidit Galenus libro 9. fimplicitim medicamentorum, ubi fic inquit. Opbites quem uocant lapis ufius 
ex tergendi conf mgendique uimpoj]idet,ceu etiam uitrum. Admodum enim & ipfum ex uino albo ac tenui epotumlapides ue- 
fiicg comminuit. Verum ipfum in lapidibus quijpiarn forte non numeret. Et infra in Jafpidis uiridis mentione de Opbite ita feri 
bit. Tono lapidem ophiten [deprauati Jimt Grgci codices, quihabent o/j-far hir ) uir fide dignus re uera i nuar e tnorfus a uipera 
fufpenfum 
60 
