PETRI A N D R E AE 
MATTHIOLI MEDICI 
Senenfis Commenrarij , 
IN LIB. SEXTVM PEDACII DIOSCORIDIS 
ANAZARBEI, DE LETHALIBVS VENENIS, 
EORVMQ_VE PRAECAVTIONE, ET CVRATIONE. 
Praefatio Diofcoridis . 
VPERIORIBVS , amiciffimc Aree, libris tradidimus de aromatibus, oleis, 
vnguentis .arboribus ,&earundem frudibus , lacrimisque : item animalibus , 
meile, lade , feuo , frumentis , oleribus , herbis , radicibus , liquamentis , vi- z0 
nis , metallisque. In hoc vero totius operis ultimo, facultates medicamento- 
rum recenfcbimus , quas prodefle nobis, aut officere poiTunt. Vitata igitur ora- 
tionis prolixitate , opus inftitutum profequamur. Huiufcemodi autem tradatus 
cum bifariam diftributus (it, in partem uenena prxcauentem.itaut nefallant iu- 
mentes , aut fi quando per imprudentiam dentur, ut tum quoque innoxia fiant, irriraque:& injatio- 
nem iis fuccurrendi, qui iam noxam fentiunt; primum differam de prxcauendi modo, quem efie 
difficillimum plcrique maiorum arbitrantur, quod dantes clam venena ira infidias temperant, 
vtperitiffimum quenque decipiant. Siquidem venena fua amaritudine , permiflis dulcibus, (po- 
liant , &c araue odoris uirus miftura odoramentorum eximunt. Aut medicamenta immifcenr, 
quetuendx fanitaris gratia dari putantur, & praefertim in valetudine , ut abfinthium , tragoriga- 3 0 
num , fatureiam , aut hyffopum : quinetiam thymum,irim,origanum, abrotonum, caftorium , aut 
fi quid medicamentis purgatorijs cognatam habere qualitatem uideatur. Aut potionibus inferunt, 
Vt tinis afperisiuribus, pallo, mulfxaqux, mu(lo:fuccis, utin cremore lentis, polentis: aut medica- 
minibus , aut alijs.qux affumuntur, eduli) fpecicmreferentibus.Quarequi in ea liifpicionefunr con- 
ditos cibos uitare debent, omniqucintenfo fapore dulcium, aut falforum, aut acidorum abffinere: 
nec fitibundi affatim bibere.aut efurientes uoraciter comeffe, femperque ad faporem horum dili- 
genter attcndere.prxfertimq; potu frigidam aquam prxfumere . Satiato enim appetitu, qualirates 
jegerrime poftea concoquuntur. In xgris quidem facile cauemus potiones auxilij praetextu dari 
folitas, quas offerunt improbi ueneficiorum artifices: itaqueobid laborantes morbo non perin- 
de audentium iniurijs patent . Et hxc quidem ne facile incauti fedudique homines capiantur 4 ° 
dolis veneficorum, ratio eft,& facultas. Sed alia fupereft expeditior , ut fufpiciofi aliqua prxfiv 
mant , qua: uenenorum uires hebetent, & inefficaces irritasque reddant: cuiufmodi caricc funteu 
juglandibus nucibus manducatx,& qua: cedromclauocant,idcft cittia, feminisque napi drachma cii 
«ino . Item folia calamintx , aut creta , qua: Lemnia fphragis appellatur, pondere pari cum tiino: aifc 
jutx folia, & nucis iuglandis nucleum : aut caricas duas,& falis callum ieiunifumatir>& nullo ueneffi 
genere ludentur. Antidota cx uino fumpta, eundem effedum prxbentiinter que intelligirur.magnum 
Mithridatium,& quod fcinco,& quod languine temperatur. Quin& fape venenis obfiftunt pecu- 
liares quidam corporum affedus certo quodam modo conffitntorum, cum quadam cibi, potusfp 
qualitate, tum uini copia ita temperatorum , ut cum ucnenis diflentiant , (iqmdem ingeffi uefie- 
iii uires frangunt, atque iam priore alimento farctis, prxclulisque meatibus, obftant , ne membra- 
timper digeftioneminfinuetur. Verum enimuero , quoniam fortunx neceffiras interdum fimilia 
diferimina peregre agentibus adfert , ablque ullis infidijs hominum, nonnihil differendum mihi de 
hac re neceflarium duco . Iam primum igitur culinam apparare loco fubdiali conuenit, cibosque & 
potus in huiufcemodi loco ftruerc . Si id fieri commode nequit , fecunda erit conditio hec, 
apparandi,apponendiquefub tecto. Sed tum diligenter laquearia animaduertendaffiequentcr enim 
a fuperionbus contabulametis animalia decidunt exigua quidem, (ed qux non modicam perniciem 
moliantur, ut phalangia , ftellioncs , & alia quedam reptilia. Porrd uinaria uala diligenter intue- 
ri oportet : nanque reptilia odore uini illiciuntur ,qu£ interdum forbendo, noxium uirus eru pa- 
runt, interdum vero delapfa immerlaque expirarunt,& exitii caufas haurientibus attulerunt 1 Sed 
hxchaftcnus dicta fint, ne cauti, Scprouidi infidi js pateant . Qupdllquifuafponte.autexquorun- 6 
dam infidijs lumpferunt, auxiliari primo quoque tempore oportebit, fiquidem dum comites fin- 
gulorum ucnenorumnotxexpcdantur , immedicabile fit uenenum r & paulifper negledum,medi 
camentis^gre cedit. Quare fi qui comperto fe uirus fump(iffeintelligunt,& fateantur, aut eorum, 
qui aderant, tcftimonio conflet, protinus ad idonea remedia tranfeuntes, facile peculiari, natmfr" 
que conftitutioni reftituemus. Neque enim ijs aflentimur, qui prorfus auxilia in huiufcemodi 
fruftra adhiberi coutendunt.Quo enim modo morbi, quorum caule c$c£,latentesque corporibus 
infident, medicinam admittunt, & qux forinfecus incurrunt uenena, medendi rationem afpcrnan- 
tui^Aeq; vero omnes morbi pro caufarum ingruentium magnitudine, proq.antectdentib.aftedio 1 
nibus,qualitatitns4 ue >S^ ibus f 1,: oportunum corpus, vel medicabiles funt, uelnullis cedunt medi- 
camentis» 
