77 % 
Andr. Matthioli Comm. 
authoritate Hippocratis !i’oro primo de temper amentis, quf>d cum anni conflit utio plumalis ,himnca,& aushalisfiiiffiet,eapo- 
t$mum himidita-s fecit , vtfficp edente ofiate carbunculi omenturiqmbus ob ccrruptamvcnamtamq; hmiditaum coacte 
in aliquibus brachia putruerunt , quod denique tota hac ipfa putredine correpta,a cubitis diuiffi deciderunt .In alys veru tanta 
coxarum , crurium,& pedum caro putredinem Jenfit,quod planb oJ]d carne deHituta remanferunt. In alqs denique rrncaio 
folum computruit; jedfimul etiam nerui, offa , eorum compagines, nexusq; contabuerunt . Lx hoc itaque aperte oflenditur 
reperiri venena , tanta bumicitate exuberantia, vt homines interimere pojjint , vtpote qu$ membra putrida efficiunt ificut ar- 
gentum viuum , qttod fua humic.it at e modum excedente, injitum cordi natura humidumfxpe corrumpit , vt quotidie videmus 
in ds, qui eo vimientis excepto fe inungunt ad luem Gallicam delendam . m qmbmprxterquam quodfemper gmgiuas , netes, 
palatum , aliasq; vicinas partes putredine afficit; ffipe etiam ubi vberius quam par fit, inunaum, fuerit, eos m perniciem du- 
atiquippe quodyniuerfo /anguini putredinem inferat. Idq; extrmjecus duntaxat adhibitum . quanquarn &id ipfum mrnaffi 
fmnptum occidit, fi modum quendam exccffierit,vt libro fuperiore tradidimus. Siquidem prx nmia fui fi-igiditate vitales ffint- 
tus,cordisq; fiibfiantiam congelat . quod cuidam feplafiario;qutillud imprudenter biberat,euenif]enaivat Conciliator Tetras 
^tponenfis .Hoc igitur modo,ahjsq; prxditfisfuos venena prxflant efferius, quxfuis modum excedentibus qualitatibus mor- 
A forma oro- tem hominibus ad ferunt. Ceterum venena, qug propria Juifficultate,vel(vt dicunt)propna forma enecant , id non efficiunt . 
tL P cahditatis, frigiditatis, bumiditatis,autficcitatis modum excedant, fed p id peculiare a natura habuerint ex mfluxibusa radq> 
P (vt fuprd dhcm>us)quorundam fyderum fixorum prouenkntibm , qu* ea humano: natur* prorfus aduerja genuerunt. Hoc pro- 
pt erea etfi tam pauca quantitate fumantur, vt vix, fentiantur;tanta tamen efi eorum male fica, atroxq; vts ,vtbreui tempore 
tantum augeantur, in fe ipfa corporis humiditatem conuertendo pofiea quafi bor* momento dif]oluwt,z r ad mortem trabun 
hormr.es/quibushaufta fuerint, quemadmodum acomtum,napellus , & toxicum facere confueuerunt. Id quod t 
Galenus liro primo de femine ,vbiremcxplicauit his verbis. Qua ratione etiam minima particula bumons letbalium ve- 
nenorum ,qux delet eria appellant, vbiin animalis corpus ingreffa fuerit, totum id momento temporis immutat, fibiq; fimiU af 
feftione alterat, Nec fecusfit curatio, quo per venenorum remedia , & antidota adhibentur , quo alexipharmaca mneupan , 
quo contraria lethalibus alteraticne totum etiam ipfa corpus immutant, nonfane qubdjubftantia ipjorumpertotump- 
letret corpuslneque enim potefi tam paucus fuccus tam breui tempore corporis interdum maximam molem replereffied quaUt* 
tis diMme , qualis & extra nos a ffilis fulgore in ambientem aerem, & in nobis tum a corde m arterias ,tum a cerebro * 
neru/fiericonfpmtur.Etltb.S.cap.iO.defimp.mcdicfacuU^^ tota eflentm nobis coM 
, . , - ria funt. proinde fi vel minimum eorum afjumptum fuerit, omnino lodat necefje efl.hxc Galenus. Ex quibus }acilbconjlat,ip ^ 
Antidoton, r ju - atqueyeim /agmin corpora noflra.Idm Galenus tertio fmpl.med.cenfu cap. i z.mprxdidoru 
testimonia ita feriptum reliquit. Medicamenta erodentia, & putr efficientia etiamfi quantitate minima fumatur ;omnino tam n 
corrumpunt, quia uidelicet,qu? putredini obnoxia funt , calore,bumiditateq; putrejceref olenti tqm calidus, humdusq;Jan- 3 
tuis efi Itaque putre fcere nunquam cefiare poffiunt . Troinde longo etiam pbfi tempore, d quo Jumpta funt, nonnulla interimur, 
potis fimum que craffia,terrenaqueeffentiafmt.badenus Galenus.Sed ad antidota redeamus. Vbifi ciendum di , fex Ijis ea tu 
dus operantur, qua pracauendi gratia antea affumuntur ,quam qua pbfimam vt venenum, quanquarn efficax , nihil aut pai « 
nocet iis, qui prius je antidotis 7 nmiu<xuTn(vt contigit Mithridati) ita pari ratione nullum , aut paucum adferunt auxihum, 
eiua pofiea exhibentur, nififepius,maioriq; quantitate fumantur, vtin corporibus maius eorum vis capiat mcrmentum.Hisaa, 
thmlatur Galenus libro primo de antidotis d principio, fic inquiens. Mitbridatica antidotus, iremq; theriaca non eam vim ha- 
bent eoll venenum accepta,quam ante fumpta habuiffient. nam portio antidoti qua prius, & f ernei hausta tutum d morte quem 
■biamprfditiffet, ea venenum fubfecuta nifi ob quadruplum, quincuplumve aufta , non iuuabit: neque idfemel tantumffied btf 
Ahumfauefi lingulis qnibusq; diebus haufta, faciet. bacienus Galenus de his differens. Caterumvenena, qua & mamj efiis,& occultis fimul 
mul, 4 qualitatibus agunt, id PraSiant utroquemodo , quopraditta duo. quemadmodum agit euphorbiam, quod licet venefica vi, qua 4 
abexceffu cahditatis obtinet, inficiat; inficit tamen & uialia qua d propria fui forma, & latente qualitate proceau. C 'uius rei 
illud indicium efi, quod exhibita theriaca, cuius prepi ium efi ea omnia fuper are venena,qup propria forma & tota ffiecic ope 
rantur efficaciffimb nalct aduerfus euphorbiam hau fi u m .Qcodfifola excedente caliditate euphorbium noxam inferret, tanta 
abefi vt theriaca, qua non parum caliditatis obtinet, auxilio futura fit, vt etiam illius noxam foueat,& augeat. quod tamen n» 
facit. Scire etiamnum conuenit non omnia venena cor primumpetere,& illi noxam inferre. Siquidem reperiuntur , quibus ita 
Venena di- J natura comparatum cftfid enim claret experientia)vt intus affumptafeparatim noceant vno tantum corporis membro, alia vero 
werfa mebra r • aumadmodum etiam funt medicin*, quarum alixprxripub cordi optitulantur , ut crocus, hyacinthus. ali* cerebrum , <0 
P etunt • caput iuuant,vt fmaragdus,ftcccbas,bctonica:ali* ventriculo pr*cipuam opem ferunt, ficuti corallium, cinnamomum, gmgiber. 
ali* denique aliis corporum membris auxiliantur. Idcirco Galenus libro de theriaca ad Tifonem : S unt ( inquit ) plura medica- 
menta, di* qnibufdam corporis partibus eximit curandis funt idonea . Tatienti igitur lecmon f*pe eupatoria berbaau- p 
x ili at a eliiglans vnguentaria ( myrobalanon vocant ) lienem adiuuat : faxifragon , & betonica renibus pulcm e fficiun • 
(militer aha alianm ( Vt experientia obferuauimus ) propria funt medicamina. Tales igitur proprietates m venenis quo- 
que reperiri afimaucrim • quandoquidem piant confiat cantharidas prxcipiie noxam inferre uejicp , cicutam cerebro ,lepo 
rem marinum mlmoni , & cilia item ahjs corporis membris particularibus , vt in hoc libro melius , latiusq; oflendcmus , m 
de fir gulis feortum agemus. Jd quoque non latuit Galenum , ut loco iam citato eius uerba apertt tefiantur , dum ait . Sunt 
nonnulla venena, qu* partes etiam quafdam corporis pmatim vitiant . Nam lepus marinus pulmonem exulcerat , cantha- 
ris veficam peculiariter afficit . Torro non ignorandum , quod etfiuenena h*c (vt adnotat Gentilis ) natura infitum h* 
beant vt feorfum unumquodque membrum determinatum Udant ; non t amtn prcpterca fit , quin noxam etiam cordi com- 
municent .nam fi fecus effiet, neminem fiant interimerent . Quambrem haud mihi diffilicet eorum Jententia , qui ideo uo- 
lunt omnia venena pemiciofa effie , quod cordis fficultatem opprimant . Simidem parum refert , an illud efficiant, quod pn- c* 
mo cor ipfum opmmant , aut aliquo alio mediante . Huius rei manifeflam fidem fficit Galenus libro. 5. cap. 1. de locis afie- 
flis ubi fic habet . Qmnam ipfi cordi prperib vel primario affiecio fuperucniant accidentia : quonam vero ipfo c*W l » 
partibus confentunte , id ex ijs intelligi potefi , qu* prius m alffi libris demonftrauimus, vbi iam declaratum efi mattea J» 
cor uelut fontem effie, neque animal moriomnino poffie, meor afficiatur . h*c Galenus . C*terum illud etiam m diffiut* 
SiS nem verat , nunquid fieri poffit , vt uenena in diem exhiberi poffint ,& certis occidere temporibus , hoc efi, quod certj 
diem interi- pr*fixo tempore mortem adf erant: exempli gratia mmo menfe , vel pluribus , vel ad annum vfque , non celerius , J 
: poflint. tardius determinato tempore . Quainre inprimis aufcultandus efi Theophrastus grauifjimus , & antiquijjmus - 
•11 . „ ,w»Y • a Apum™* rlp /lranitodiffercnt .itdlcriotum reliauit . Componi autem ita ferunt, ut 
nere 1 
