yit Andr. Matthioli Comm, 
piam adphannacopolwm mittunt, qui venenum antea ab ipfis [electum deferat . Interea ingentem capfulam in figgdlo 
ftantes aperiunt,quam habent vaf culis praua illini theriaca plenis refertam , cuim operculo intur adhaerent , cera Jubpofita , 
varia cuiujaam rnijcelU fruila ex frccharo,quod conditum vocant , amylo , altjsq; imoxijs medicamentis miro quodam ar- 
tificio conf efta,qtue pro, jus & facie , & magnitm me referunt illa veri arf cnici frujla,quopt im tj in phamucopolio J elege- 
rant. L enant autem ifti hominum proditores operculum a capfula,qu6 fraudem melius occultent ,in fuggejlo ftantes. fiquid? jum 
pio cum artificio internam opei-culi partem , cui adha rent illius mi) cella frufta arfenicum mentjentid,uerjus Je trahunt, ne quis 
fia fraude deprehedere poffit. Deinde flarim jr, manu Jocii, aut pueri, quos doliminiftrps habent, capfilp operculii collocant:quod 
'earu alter aperta manu perquam eleganter fufiinet, parte pfeudqarfinifu continete patii verfus refricieteridq; rie quis dolii in 
tueri poffit. inter ea redit nuncius arfenicum legitimum a pharrnacopolio deferens .Mtqiuiftud aedpiens artis captiafr magi - 
fler, flarim illud populo oflejitat longa atque mendaci oratione .Quaperfeblaad experimentum tranfit, perpetuo dolose procem 1(3 
dens. Quandoquidem fimulqns fibi opus effe expeditis manibus, manicas ex murice -vel Jerico proditore , quo plerunque vefti 
untur,ad cubitum yfquc conuplqit,ea tantum ratione, vt arfenicum yerum,dum hac agit, fuper operculo proditio pfeudoarfeni 
cum continente,reponat,abdatqj : quod cb operculi cir puli altitudinem nullo pacto inferne a circumdantibus videri potejl . 
Obuolutis itaq ; manicis, bracbijsq; denuddtis,ac tenui linteolo humeris impofito, iubet aqua vel vini populum adferri , &re- 
liclo in operculo arf enico yerofiditium inmxium fraudolenta manu capit . quod gladio minutim incidit, & in uino , vel aqua 
parati cyathi commijcct .& denique tutiffmb bibit. Mt que ita fraudem hifce coloribus exornatam fpeclantibus perfuadet,vt 
Hiftoriafrau tiullus dubitet, quin ille mortiferum arfenicum hauferfi, quod ex medica officina delatum fuerat . Memini me olim vnum ex 
dis, his vidifj'e,qui venenum fimili modo adulteratum puero exhibuerat Juo;& cum fimularet Je ei opem ferre nolle , donec pulfim 
qrqififfet,& in mortis dij crimine ver faretur, ut fua fklfo atque adulterina theriacp maiorem compararet exiftimationem : cum 
praterea prius verfuttm puerum admonuiffet,vt anhelitum compefceret, idq;vt facies eius colore mutaretur, quin & interim zO 
oculos obuerteret,& os ac ceruicem fontorqueret ; ad Je vocauit aflantem medicum haud acris callidiq; ingenijfin ea duitate, 
vbi id milii contigit vidiffi, receptum habentem , qui pueri pulfim tangeret , vt omnibus teft aretur , quod pulfim amififfet . 
Quod cumfeciffet bonus ille medicus iam imprudenter fictus circulatoris leno,omtiibus tcftimonium perhibebat, fe nullum pul 
fum in eoinueniffe.-quippe qui nuf quam for th legerat,quod arte etiam poffit inter dpi pul fus, cum tamen idfcriptum reliquerit 
Calenus lib. 6 -de placitis Hippocratis, & "Platonis, vbi ftc inquit. Eadem natura in arterqs cernitur, nam etiam ipfle perinde ac 
nerui,aut inciff, aut laqueo intcrclufeepulJuom/ii,micationeq; orbantur. Ex quibus fanb yerbis tunc cominifeipotuifiet, quod fi 
die huic puero laqueata effent brachia , & proinde interceptus arteriarum pulfus , quo per brachium ad manum excurrunt . 
Siquidem adftrmgentes laquei ab ijs nebulonibus adeo callide fubdoltque aptantur, vt verfato quodam feneo globulo fipra cu 
bitum extra manicas latente ,Jlringantur admodum, ac relaxentur. Id quod focilb ab eo fieri poteft,qui puerum femimortuum 
fefmulantem,bracbijs ad jpeftaculum fufiinet. Tali igitur fraude adSlringebantur fibulo, vbi pulfurn intercipere animus cjfet, 3° 
laxabantur autem lentfcum iam verfiriffimuspuer ex theriaca illa affimptafm priftinam fiam conftitutionem reftitui ftmu- 
laffet . Haftenus de fraudibus horum carnificum, quas pluribus profequi libuit, vt quifq; eas euitare friat, ac poffit . Qua de 
re morbo Gallico quam plurimum ferte debeo : fiqujdem vnusftsq; inj ignis, ex his qui venenum innocui deuorare profitentur, 
cuius offa lues illa non immerito depafcebatur,cum d me in Janitatem redigi exoptaret, inter curanduy,mibi id ab eo expeten- 
ti, omnes has fraudes, quibus hoc flagiriofum hominum genus vtitur vt pecuniam extorqueat, libentiffimb patefecit , C ceterum 
fraudes,ac mendacia,quibus ij pariter vtuntur , qui b diui Tauli profipia ortos fe prodicant , qua tamen de re mentiuntur , hic 
confulto dimittam . verum intaftas eas non relinquam , vbi in proceffu de ifs differemus venenis,quJt morfu,vel iclu relinquut 
Antidota no innumera exitiofi animalia , Sed ne aliquod prsftans antidotum defidereturin his noftris commentarijs , me probi, ac fidelis 
ftra pr^ftantif medifimuncre fundluw exisljmauerim,fi hoc inloco quxdam antidota mihi Ipngo labore comparata, magni ad venena momen- 
/irn J contra tijejcrfpfeio.quj! non modo ijs qua par os ajfrmuntur ;fed ijs aiqm,qua animalium morju,vel itlu eijciuntur,fumnio,ac pra 40 
ycnena. fentaneo fuiffe remedio comperi . Licet autem hac retate rari admodii habeantur medici, qui fua pandere arcana velint, fi quod 
nabli funt pulchrum & ftngulare auxilium;tamen ciim mihi confiliumab initio fuerit , mea opera quantulacunq ; fit omnibus 
gener atim prodefk\alienu quidem inhumanumq; foret,fimodb velinuidia velauaritia compulfis,aliquid filentio inuoluerem. 
Primi antido quod m.arte medica vfui futurum putem . Trimum igitur antidotum, cuius admirandas in venena vires fipius expertus fum , 
ti deferipuo. hoc modo conficitur, fiecipit enim rhabarbari,rhflpontici ex "Ponto aduccli, radicis pbu, acori, quem falso calamum odoratum vo 
eant, cyperi, quinquefolij,tormentill<e, ariflolochfr rotmdrc,p£mire,bclcnij,cofiifmdis J Hyriea, chamaeleontis albi,cuiufq; drach 
mus tres . It em galanga, Imperatoria, dici amni albi, angelica, mille folij, filipendnU,gedoark,gingiberis,fmgidoru drachmas 
duas ; agarici drachmas tres ; libanotidis maris, gentiana, morfus diaboli ftc berb#rijs difti,cuiusq; drachmas duas & fimis . 
Md hac feminis citrei mali, viticis, cocci infeclortj, fraxini, oxalidis,paftina ca filueflr is ,napi,nigelU,pxonfr, ocimi, irionis, thl a 
fj)is,ftnicuU,ammi,fingulorum drachmas duas . praterea baccarum lauri, iuniperi, hedera, ajperf fmUacis,cubeb<e,ftngulorim 5° 
fefqukrachmam . Foliorum fcordij,chamadryos,chamfpityos,centaurij minoris, Jlfchadis, nardi celti ci, calaminthx, rutine, me 
fhfybethonica, verbenaca, Jcabiofe, cardui benedicti melifsopbyllifingulonm fefqwdrachmam; dictamni Cretenfis drachmas 
tres.fampfichi,hyperici,imci odorati, marrubij,galega,fabing,pimpinellg,cumfq ; drachmas duas . Caricarum, nucum iugla» 
dium,piftaciorum, ftngnlorum vncias tres: myrobalanorum empelicorum drachmas quatuor. Florum vtriufq; buglofJi,roJaru> 
Iauendula,Jaluia, roris marini coronarfcuinfq; fcrupulos quatuor : croci drachmas tres. Caffia odorata, quam hodie cmnawo 
mim vocant, drachmas decem . Caryopbyllorum,nucis myriftica,macis,fmgulorum draclmas duas & femis. Piperis nigri, ac 
longi, frntalorum omnium, agaUochifingulorumfefquidrachmam . Comi cerni crudi drachmas quatuor : vnicorni drachmam 
vnam . offis cordis ceruiniramentorum eboris , yirge ctruiny,caHonj,fingulomm fcrupulos quatuor ; terra Lemnie drachmas 
tres: opij fefquidrachmam , margaritarum orientalium, ramentorum jmaragdi,hyacmthicoraUij rubri, fingulorum fefquidrach 
mam ; caphura drachmas duas, maftiches, thuris, flyracis,myrrha,gummi Jfrabici,refma terebintbina,fagapcni,opopanacis, bO 
lajerpitffingulorum drachmas duas & femis . mofchiodorati,ambari cuiufque drabmarn; olei l chalcantho confecti vncunt 
tneuiam , Putueris cordialis tmperari,diamargariti,diamof :bi,diambari, elebiuarq it gemmis paftitlorum caphura, fcilla,fmg>* 
Iqrujp drachmas duas & femis: patt diorum yipera vncias duas. Succi oxaUdis,fonchi,fcordij,echij,buglofii,melifj'ophylli,fi^ 
gulorumfelibram: hypoctftidis drachmas duas. Theriaca elebip,Mitbridatij optimi, cuiufq; vncias fex '.Vini veteris albi odora 
ti libras tresificchari l Medera infula,vel optimi mellis libras velo & vncias fex . Ex omnibus his furnma diligentia, & ratio- 
ne inquifitis,atq; jelcclis fiat eleduarium,eo modo quo theriaca,aut Mkridati antidotum conficiuntur . Sumendi quantitas ett 
d drachma vna vfque ad tres pro at(ite,& conHifutione patientis. Mtq; ita omnibus perfundere poteris, antidotum hoc non fi 
Potio ex prx lumpraftantifiimum effe fit antb diximus) contra omnia venena, qua per 1 , os fimunturfitemq-, aduerfrs ea, qupmorfit vel icta 
dicto antido- relinquuntur ; verum etiam in peftilentia, cui mirificb opitulatur, quotidie affumptum,& prei ipub ad prefiruandos fanos.Jlt 
to . ^ ft cui inanimo fuerit , vt prafentaneum adferat auxdium , hac fidat oportet . Antidoti prxfcripri libram aedpiat , H- 
;» ' bratn 
