Electarii de- 
fcripria. 
a Meu* cvptf 
.i.vrina. 
Salamandra* 
venefica natu 
Salamandra: 
veneni cura- 
tio . 
Stellioni! con 
fidcracio. 
731 Andr. Matthloli Comm. 
effient, eradicandas, ffaque membra roboranda, & ad pristinum temperamentum rettituenda, probatiffimum erit medica- 
mentam bis in die mane,& vcfreri,eletiarium mox defcribendum,unci? pondere ex humano, uel caprillo,uelafinmo lati e po- 
tum, Fit autem hoc modo , Accipe nucleorum pineorum un cias tres : nucis Indic? recentis uncias duas : pittaciorum fefe un- 
dam : feminum melopepomm,eucurbit?, cucumeris, papaueris albi, malu?,fmgulorum unci? dimidium : corticis arboris thu- 
ris drachmae tres ; margaritarum, molliorum amborum, fantalorum alborum ,fingulorum Jefquidrachmam : Jucciglycyrrhi - 
KJ drachmas duas ; baccarum imiperi drachmam unam :gummi Arabici fefcunciam : terre Lemnie drachmas fex: Jucci bac 
carum halicacabi, portulaca, fingulorum uncias fex, diluti uiolarum uncias otio : jpiffamenti c feminibus malorum cotoneo- 
rum,aqua uiolarum maceratis, uncias Jex : ferapij uiolacei uncias quatuor : de floribus nymphe e, de papauere,cuhtfque yn- 
cias decem . j Qua terenda funt, conterito , deinde committis omnibus fecundum feplaflariorum regulam , eletiamm facito : 
quo utitur , ut ante diximus . . ... . 
UnviKd.iJ.ra*, P I N O RV M E RV C AE . GAP. II. 
TSquI erucas pinorum hafflcrint,illico dolor in orc& a palato exoritur rvehcmensalui, linguae, acfto 
A machi, inflammatio torquerrintedina dolor excruciat, ira ut pruriginem fentireuideantur: corpus 
totum exxftuat : faftidium vrget. Quibus eft fuccurrendum remediis, quae deuoratis cantharidibus 
dantur . Peculiariter tamen pro fimplicioleo & irino,melinum,quod e cotoneis pomis & oleo tem- 
peratur, accipiemus . 
BiuW/r. BVP RESTIS. 
CAP. III. 
Q Vi bupreftin biberunt.non diffimile nitro uirusfapiunt :ftomachi,uentrisq; uehemens dolor infe 
. quitur : tam uenter quam ftomachus mirum in modum, vt in aqua inter cutem, difflatus, intur- 
gefeit .uniuerfa corporis facies contenditur : vrina fupprimitut. Quibus eadcm,que potis cantharidi- 
bus auxiliantur. Priuatimpoftuomitus,& uacuationes,quas clyfteribus molimur 1 , aridae ficus pro- 
funt: item earum deco&um, exuino.Vbi ucro iam fere pericula inclinantur ,Thebaicarum palmu- 
larum cibo, aut earundem tritarum in mulfo, aut latftis potu , iuuantur . Pyrorum etiamnum omne 
genus efle,& lac humanum bibere, conuenit . , 
20 
D E bupreflthus, & pinorum erucis fuperius libro fecundo fatis differ ulmus,, quantum ad earum hittmamattinet-.nunc ha- 
rum vim veneficam profcqmmur. Hac igitur animalia etfi pota,aut alicis in ventriculum ingefla, quadam fymptornata , 
& incommoda pariant, ab his planb diuerfa, qua ab epotis cantharidibus inferuntur; tamen &ipfa eandem expetunt curatio , 0 
nem,eademq; potttdant medicarnenta,qmbm m epotis cantharidibus vtimur. Ferum aduerfus hac quoque nonnulla propria, 3 
peculiariaq; habentur antidota, quorum cum latius meminerit Diofcorides, non ett cur nos de ijs plura dicamus. 
■XcLKAtAdrtyt». SALAMANDRA. CAP. I IIT. 
S I falamandram hauferunt,linguae inflammatio confequitur:mens,& lermo praepeditur: tremor 
cu torpore, aut horrore quodam, ac exolutione accedit: partes nonnullae corporis liuoribus.cir- 
cunquaque fugillantur:faEpequc,diutius immorante veneno,putrefccntcs defluunt.Quibus prafflabi- 
mus cun£ta,qua: potis cantharidibus. Peculiaria vero remedia, refina pinus, aut galbanurp ex meile 
linAum, & aiuga: decodtum,in quo nuclei pinei conterantur: vrtica: quoque folia, cum liliis & oleo 
decola. Profunt etiam ouateftudlnis marinae, aut terreftris cofta : item ranarum ius , cum quibus, 'fi 
tryngiiradixinco&afit, " ' , 
XTOk)o/«w venem'mficit,& necemadfei-t Salamandra ftcca ,& in puluerem pota , velclam cibis admitta ; fed etiam 
-L\ morftt,vipcrarum modo, caterorumq; ferpentium venenum maculantium . Quin &frutius , & herbas inficit tum fa- 
tiua quadam , tum mucofa fpecie , qua e toto eius corpore f udat, magno degufiantium dif crimine : fi quidem plerique reperti 
funt, qui hoc tantitmveneno periere . Proinde mirum non efie videtur , fi recentiorum quidam tradiderunt , integras quan- 
doque interuffe familias : quod aquas bibiffent,in quorum puteos forti Salurnanda ceciderat : vel quod panem tantum co- 
mediflent fumoincotium, qui lignis ea infetiis concaluerat . Quibus tamen non vfquequaque credendum exittimo , cum 
ignium ui venena amnia ah fumantur , Sed potius adttipulandum fuerit Plin.qui lib. 29.tr. 3 .non ex pane furnis incotio,m qui 
'bus ligna falamandrx vencnoinfetia,accenja fmflent,quofdam iam fuifie necatos prodidit, fed ex panis crufta lignis inaffata pe /q 
detantitm falamandrx contatiit,vt euis verba teftantur,cum inquit. Inter omnia venenata falamandne fcelus maximum eft. 5 
C st era enim Jingulos feriunt, nec plures pariter interimunt, ut omitta,q> perii e confcientia dicuntur homine percuffo, neq; at» 
piius admitti ad terras . Salamandra populos necare hnprotiidos potett : nam fi arbori inep fit, omnia poma inficit veneno,& 
eos qui ederint, necat frigida vi, nihil aconito dittans . Qmnimo fi contatio ab ea ligno vel pede, quo crufta panis incoquatur, 
idem veneficium efl,vel fi tn puteum cadat .Quippe cum faliua eius quacunque parte corporis,vclinpede imorefpcrja^omtdi 
in toto corpore defluat pilus . hatienus Plinius . His igitur, qui hauferint (vt fetius eft author lib. 1 3 fpreter ea que a Dioft ► 
fcribftntur, maculas intotum corpus exoriuntur alba, deinde rubex,pojlremb rtigr?,que tandem putrcfcentes,vniuerjum degla- 
brant corpus. ^ ic venenatis fuccurritur (vt Dkfcond.es ait) ijfdemrernedijs,qu? ad cantharidas prsttant. Quod tamen aliq<*i~ 
bus minime videtur rationi confowm.quandoqiiidcmcurn falamandre venenum maximi frigidum,humidumq; fit,cantbari~ 
dum contra calidi(fimum,&. exiccans, nullo quidem patio confentancuruccjentl, cpfifdem vtrifq; fuccurratur medicamentis- #a 
V erum his illud recti ,mea quidem flntentia,refi>onderi poteffq, ubi Diofcorides jalamandris cantharidum commedat medici 
menta, de gener aUbus,qux invniuerfum fiunt, duntaxat intelhgit,. nempe vt if ato fieri pojfit, venenum c vcntricttlo,&mtefi 
nis extrahatur crebris wmitmibus,<& clyfmatis acrioribus: mcordisq; pr?fdmm dentur thmaca,VHthndatiim,aliaq-; gM c 
rofa antidota, qu? pota cor ipfim d venenatis omnibus tuentur. Siquidem m catharidum capite t qued omnium primu habeatur» 
generalis methodus Diofcoridi tradeda fuit, ne eadem per fmgula capita fipe fruttrd & inepti repeterentur. Quare fcitl c»rn 
-ad cantharidum remedia legentes reifeit , de generalibus tantum intelligit. Uuicemia eandem Jalamandris adbibet curatione, 
quam opw,cp tam boc,q ilU frigidifiimoftnt temperameto.pmfcrtq; catem theriacam, Mithridatis antidotum, re fmam tcrebin. 
thin am,fiyra cenh urties femen,& cupefri frondes . Ceterum quoniam jalaniandra fui corporis forma STELLIO 'hfl $ 
mortiferi etiam morfus animalia mihi in metem reuocauit,cum eorum peculiarem mentionem non fecerit Diofcorides, nendi* 
mmfore duximus, eorum primum biforium deferibere, deinde uenenati nmfus rmedia.in medmm adducere * Sed an l*F rU 
