7 34 
Andr. Matthioli Comm. 
dem his ampliffi^ainefl facultas (yt pluries dixmus)qua venenorum calidorum omnium f eruor exl\nguitur,retmditiifq. ; acri 
monia. Treurea ijs auxiliantur omnia, qux fuapte natura refrigerant,vel qua arte fuerint re frige rata. “Proinde ^ tuicena Ana 
cardioru feruori extinguendo exteris prxtulit bubuli* lac ace fcens, violaceum oleum, & hordeaceam ptifanam, prius tamengla 
cie,vd niue frigefattam . V eruntamen proprium . Anacardiorum antidotum furit luglandes,& pirorum nuclei aliquantifper 
torrefafti.Cxterum STAVHIS AGJ{1A , anacardijs (vt paulo fuperius diximus) temperamento r e fiondet i qiibdadmo- 
gnju noxa & ^um & > ac vrens • Qfl are ca( lcm fari b ad fert incommoda , quy anacardia , & cantharides . adurit enim fauces , & 
curatio. ’ palatum , vomitiones commonet , ventriculi erofmes facit , & dyf entericos fluxus ciet ,poftremb flrangiilat , ni flatirn fuc- 
curratur . Sed cum hxc fua (ponte & propria facultate uomitiones moliatur, non aliter efl prouoeandus omitus . Verum ani 
maduertendum e fi , an ipfa rcijciatur.quod vbi non euenerit, dulce amygdalinum oleum in potu fuerit dandum, admifio hydro 
melitis plunmoiatque interim cogantur agri, vt continuo inambulent, nanque hoc tantum medicameto valentiffimb per uomitu 
exigitur.Tfec tamen ob id negligantur clysteres , quorii pluries meminimus, vt fi ramentum ipftus aliquod ad intefiina defeen 
deritjhis extrahi pofsit, Reliquum vero curationis fumatur b cantharidum curatione'., non omi/fls vniit er fatibus antidotis. 
10 
Aop&mv. DORYCNIVM. 
CAP. VI, 
20 
* MojtH. 7». 
IsK.i- p»ta. 
D Orycnion,quod aliqui manicon folanum appellarunt, epotum ,ladis faporem inguftu refert: 
continentes fingultus ciet , humor linguam vexat, fanguis confertim reijcitur: mucofa quaedam, 
perinde quafi dyfentericis,aluo egeruntur. Itaque antequam aliquid exijseufcniat, auxilio funt an- 
tedi6T:a, uomitus, clyfter,6c quaccunque potum uenenum expellere poffunt. Priuatim ijs opitulatur, 
aqua mulfa/ lac caprilium , aut afininum, dulce uinum , quod tepidum cum aniio bibatur, amygdalae 
amarae, gallinacea pedora decoda. quinetiam conchylia omnia, tam cruda quam tofta effc, flutare 
eft.conueniunt & locufta: marinae, & gammari , & pota eorundem iufcula. 
D E dorycnio fatis differ uimus libro quarto , quantum qu<e noflra effet de eo fent entia , ingenub dicendum erat . Hoc tamen 
loco non tacebo, quod idem efje non arbitror Dorycnium,& manicim folanum . quandoquidem duobus capitibus libro 
nem coniid. quarto , de his tanquam de diuerjis differuit Diofcorides . Verum enimuero etflhocinloco dixeritis reperiri quofdam qui 
Dorycnium manicim folanum appellarunt ; non tamen ideffeverum afierit, fedaliorum tantum refert opinionem quam 
nec probandam cenfet . Caterum Solano manico veneficam uim ineffe conslat , vtpote quod eos , quiipfum hauferint maxi 
mis afficiat incommodis , vt ipfe Diofcorides teflatur loco citato, cum inquit . Solani manici radix drachmx unius pondere po 
Solani mani- ta ex vino, facit fi e cies vanas , imagines que non mmeundas obuerfari ; fed duplicatus hic modu r , ad tres ujque dies mentis 
ci u enem no- alienationem ad fert : quadruplicatus vero interimit . Bjmedio efl aqua mulfa ccpioflus pota, & uomitione reieda. Has per 
xa,& curatio, mc i 0 f (ts facultates, earumque remedia loco dido reddidit Diofcorides Solano manico : cuius ta men hic inter venenatas plan 
taspoflea non meminit. ibidem libro quarto non aliam uim maleficam Dorycnio affignauit Diofcorides , qudm quod copiofius 
bauftum mortem adferat.Hinc itaque conijcercaufim , quod eadem utrifque medicamenta facile competere pofiint.Dorycnfa 
.Auicennauuam Uldoinam -vnrat.np.r. tamen plura de eo retulit. nuAm. rrritiCerint u-. r . • ^ 
//«««.> mujij w , ynuu itum uyyeuamr uerua oeuaaunna, cum non Jblum eius bac- 
CJi deuoratxjed ipfa quuqueradix quandoque ioci caufa parafttis exhibita, qui adlautas menfas , etiam inuitis Dominis ac~ 
cedere filent , obled amenti non parum conuiuantibus afferre foleat. Siquidem fi cultello derafa fcrupuli pondere in uini fetem 
cia maceretur horis adfummum duabus ,& deinde per colato diluto , ac digitis preffo , id vini recentis addatur , quod pom. 4 ° 
lum redeat . totumaue initandum irrntimrtur. Et tiauln nod . ut m,i UihP-Ani ... n ' , . 
,i j . 7 „ 1 •'-ntutumHi ntHnam,vi jucacum vmumpropi 
nent. Difcutitur fucus a nfu, aceto potui dato. Id enttnpmfentaneum antidotum efi. Hanc huiufce radicis facultatem 
fortb fortuna primus adinuenit Francifcus Cal^olarius pharmacopceus Veronenfis , rei plantarue ftudiofiffimus , qui mihi id re 
uelauit . Sed animaduertendum efl , ne modus excedatur , nam fi propinetur, copiofius,. Strangulando interficit. Succurritur 
nox# qsdem medicamentis: , quibus Dorycmj,& manici Solani noxa fuperatur. 
A\onror. ACONTVM. CAP VII 
5 ® 
A Comium ftatim in lingua inter bibendum , cum adftridione quadam dulcefcit:& fubinde, po- 
Jr\. tijijm u m cum ex urgere conantur, uertigines offundit : lacrymas ciet : grauiratem pedori, & prae 
cordiis adfert , finnilque crebri fpiritus deflamur. Quare uenenum uomitione abigit, aut clyftere per 
Lfc$r a \ UUm e § er i opus eft . Vrimur inter propinandum, origano, rura, marrubio , vel abfinthi decodo,cunt 
uino ablinthite.uel lemperumo, uel abrotono, chamelaea, aut aiuga. Prodeft etiamnu opobalfami 
drachma , cum meile aut lade cum caftorio , pipere, & ruta,a:quis ponderibus ex uino. coagulum hae , 
. di,lepons,aut hinnuli cum acetoffcrri quoque ftercus,item uinum in quo aurum, ferrum, areentuve 
i.aceto* 0§M ‘ ca 4 ens f e “ in S ua ‘ :ur ’P oturn: lixiuiaque cum gallina,& vino decoda.aut carnium bubularum prapin- 
guiumiura,cum b uino fumpta.Ferunt & aiuga priuatim ipfisfubucnire. v 
wconfi. A Coniti complura haberi genera, quifquis facilbnoffe poterit , qui fuperius libro quarto eorum Icones examinaue* 
Xx nt . jiquidem genera duodecim ibi reperkt , qu.e omnia deleteria funt facultate . In quibus indagandis fedulatit 
nauauit operam Francifcus Calgolarms Veronenfis , rei plantario ftudiofiffimus . Tfianque fex Aconitorum genera ad' 
inuemt m Monte quem Baldum uocant : qux quarto libro poftrcmo ioco appingi cur animus . Etadmetandemea tranjrniffd 
funta Clanffimts Medicis Dominico Montifauro,& Hieronymo Don^dhno ; qui omnia , Caholario ipfi accepta referunt- 
Itaque tamet fi permulta habeantur Aconiti genera : nempe tria, qux cynoflona , lycoflwiaque appellantur ,& quarturtt 
pai a.ianihes vocatum , qug omnia veneficam uim finiuntur ; vnam tamen, & eandem expofeunt curationem . I{ef rt 
tius , prxter Diojcot idem , cos qui hauf :t e , pofi dulcedinem, & adflriilioncm amaritudinem percipere : adfirinountur deinde 
m axillx ,Jh bfequuntur morfus , & erofiones flomachi. Quibus nifi illico fuccurratur, caligant oculi , & fubementi uifunW ’ . 
0 bmuntur tremor es tcorpusquemuerjim int umefit, fiunt que ggri hydropicis fimiles. Medendi ratio d Diofcoride petenda'- 
quippe qui 
