74*5 
Andr. Matthioli Comm. 
pariter curatur medicamentis. Siquidem argenti jpklna nil aliud esl,qiidm plumbum argenti, aut eris recremento commfilum. 
Ferri fcobis, jqec dcleteria ui uacant(ut autbor efiAIukenna) F E 1 {J{ I tumfcobs,tum fquama,tum recrementum . tametjhmnia hac 
iquame, & re p r j HS diutius aceto macerata nulla prorfm molestia in medicum ueniant ufurn , dantur c[ue potanda dyfentericis , mulieribus 
xa & cara. ' uteri defluxione tentatis,& in eclegmate ad lienis infnrclwsftemtjuc ad enterocelis. S ed de Ivs uel non infrenatis , ucl pluf- 
quampar fit fnmptis.fortaffe intelligit .AnicennaJtaquc excitatur ab bis mtejiinoru cruciatus, m is & lingua J cabrities, sfiua ' 
tio uniuerft corporis, capifisdolor,maraJmus, & membrorum omnium arefatiio. Succurritur noxa potu lallis recenter rnulfi, 
aefubinde datis aluum ualenter fduentibus medicamentis, fecundum qua butyrum tandiu potandum dare oportet, donec in - 
tefiinorum dolores amoucantur.Hac dum fiunt, perfundatur eorum caput oleo rofacco,uiolaceo,& e nympha: a floribus parato. 
Tollitur deinde aduenieivs marafinimtempcnes,& corporis uniuerft arefacio, demerfs in balneo laborantibus, in quo testudi- 
nes, r an. e, & malus folia inferbuer int : quinetiam cly fi eribus ex pedum haedorum iure,aut althxa radicum decocto: item buty 10 
4 ro largius in cibis fiimpto, & epTjtis pinguium carnium turibus. Sed(nt idem .Alticoma feribit) proprium huiufce ferrei phar- 
maci antidotum , cft lapis magnes drachma pondere potus, ex mer curialis , uel beta fucco . V eruntamen hoc haudqmquam 
fieri poffe uidetur abfque manifefto fumentinm diferimine. quandoquidem etfi magnes Juapte natura ferrum trahat ; non ta- 
men affirmauerim,qubd hanc ob caufam eius quoque defiruat facultates, & impediat noxam,fed potius quod eam augeat cre- 
diderim . Quippe cum is ferrum ad fe traxerit, id fanh diutius in uentriculo retinebit, ex quo noxa fouebitur . ^Iddeprstc,- 
Magneris ue- rea,qued cum & ipfe M.AG 'h(E S deleterix ft facultatis, adeo, ut eos, qui bauferint, lunaticos, & melancholicos efficiat, 
oefica uis , & eumhatidquaquam ore Jimendrm ejfe duxerim. His itaque, qui Magnetem Jumpferint, commendant quidam auri tenuiffimam 
•auxilia. Jcobem ex umo potam, & Jmaragdmm ramenta eodem pondere . Laudant etiam cly fieres ex lacie, & dulcium amygdalarum 
oleo infufos. Sed exteris prx ferunt fmaraydim ter nouem diebus potum, tribus Jernpcr intermijs is diebus . Letbifera & non 
Squame eris parum formidanda efl etiam .A E F\I S ‘s QJf‘ A M M. A E uis . Ea ftquidem pota, intolerabiles ahii defluxiones mouet, 
kthifera uis, aut noxias uomitiones concitat , obortis inde molefiifiimis alui,& uentriculi punctionibus . His auxiliantur citata primum 
& remedia. UO mit'mcs:deindc agri in balneum mittendi funt, in quo hircorum conferbuerint capita,aut ingens cochlearum numerus . Tro 
de st & mentha fuccus potui datus sinfuper aluum, & uentricitUm calido rofaceo perungere expedit. Verum ad hoc pra exte- 
ris pollent acori radices trium drachmarum pondere pota, aut earum fucci tantundem. Sed nobis acori fuccim dare perdifficile 
fuerit, cimi legitimum in nofiris non pronenu it regionibus, nec nifi ficcum affer atur.Lituani tamen, & T artari eo abundant, ut 
fuperius libro primo prodidimus . 
20 
riwytpt. argentvm vivvm. 
CAP. XXVIII. 
A Rgentufn uiuum potum eadem quarfpuma argenti inferkeifdemque utendum auxiliis. Lac co- 3° 
piose potum auxiliari conflat: fedpo ilea euomant,quihauferunt. 
. X 7 Eram omnino & exquifitam argenti uiui cognitio, nem non habuijfe Diofcoridem & Galenum , illud maximo indicio effc 
permcSlk W ' ’ uidetur, quod hic paucis, ille uero perplexi eius hf Variam, & facultates tr aci anent. Hoc, ut in prafatienis huiufee itolu- 
natura. minis commentario tradidimus, intenmt,fi largius bibatur, cxccffufunmh frigido & humido . Tutrefacitenim hocfuo exupe 
rante temperamento innatum cordis humor em, aefubinde congelat fanguinem,uitales fpintus,& ipfam denique corcis fubjtau 
tiam. quandoquidem id medicis experientia compertum eft, ut Conciliator tehlatum reliquit . Tparn cum feplafiarius quidam 
ardentiffima febre correptus, fiti intolerabili uexarettrr,& de J irio obenans in pharmacopolium defcendifjet, ut aliquid adpotan 
dum inucniretfiorth fortuna in argenti uiui u.is incidit, mult.unr que ex eo potauit,aquafortaJJe uice:po$lea flatim in Jkum cu- 
biculum fe recepit, ubi paucis poH horis congelatus interijt.sft cum eius demefiici fub cadauere magnam argenti uiui quanti- 4O 
tat em inuenifientjamper fedem egreffi,dduccarunt medicos, uC inis rei, quam miraculum exifiimabant, diligenter caufam in- 
Uefligarent. Ii flatim exphamacopolio argenti uiui uas ad ferri fit flerunt, quod ubi fer e uacuum reperijfmtyrem utije habut - 
yat deprehenderuntrauxitque fidem, quod euifderato homine, adhuc iVgenti uiui libram in eius uentriculo inuenerunt: quin & 
■farguinem circa, cor concretum. Quo argumento palam fit, magno adrmsdum receffu frigidum effc argentum uiuum . Verum 
enimuceo in eius curatione illud inquirendum efi,anpitrum fit quod potu 'm fuerit, an faliua aliove liquore extinchim, aut acer 
rimaaqua,qua cbymiftx utuntur, aut per fe tantum prxeipitatum , aut une cum arfenico ,uel chalcantho fublmatum . cutn 
enim aliud alioperniciofius habeatur, proprium quodlibct exigit rem ediu m ■ T ern icialms eft fublimatum .‘fecundum hoc praei- 
pitatum: proximi f iquitur quodfaliua.aut aliquo liquore fuerit extinchim: minui itero cateris nocet , quod purum, uiuumquc 
fuerit:utpote cum fluidum admodum ftt,& ponderofum,non difficulter clyfleribtis extrahitur. Id quod cateris generibus non 
euenit,que ciint uentriculo inhareant,illumfncilb eredum, & exuicc-eant. Argento uf 10 puro, aut extmtto,autprgcipitato epo 5 O 
tis,eadem confcquuntur fymptomata, quy argenti fpumapota infert, fed cum magno anhelitus fcstore,qucm & if refpiunt,qui 
Gallica lue affecliec illinuntur. Quod maximum prebet indicium, quod fua exuperante kumiditate, omnes humores, quiuen- 
triculo alvjs que cir cure fi antibus partibus hyferint, computrefcere faciat. C at erum epoto fublimatofillico lingua,& facies non 
aliter exaj}erantur,qiid.mft quis immaturorum forbommfuccum bauftjfet . Quod fanh incommodum nullo lenientium gar- 
garigatu,nifi difficilh,& longo tempore tolli potefi . Id enim quamprimum in uentriculum defeenderit, ei pertinaciter inbaret. 
qua re ftatim erodit, & exulcerat:tum inextmguibilem fitim excitat, & inexplicabilem angufliam inducit . Uis fuccedit lin- 
gnp tumor, animi deliquium, urinp fuppreffio, anhelitus diffi cultas, & uentriculi, & inteslinorurn tormina, tam uehementi ero-. 
fione,ut nifi confeftim fuccunatur, pereant affecli,erofis,peyforatifque uentriculo, & inteflinis . Turum curatur (ut Diofcori— 
*rgenei uiui des,Aetius 1 & Taulus memorip prodidere) auxilijs, quibus argenti fpuma: nam nifi copiofius ebibatur, non interficit, quod ob 
lumpu cura- tum pondus, tum fluxilem fubfiantiam facile per inferna fe cedat, nulla in uentricula,& inteflinis protraho, mora . Ex atio 60 . 
;u * n il mirum, quod fcripferit .Amcenna, non deeffe qui bibant argentum viuum,& nullam inde fentiant noxam, quod faedh laba- 
tur e corpore, dummodo qui bauferint,continuh huc atque illuc deambulent . Goritienfes mulieres £grh parturientibus ultimo 
yemedio,argentim uiuum potandum prpbentjcntpuli pondere. Tqec defunt qui ad interimendas alui tineas, pueris etiam pro , 
pinent,ad duorum granorum milii quantitatem,dtra nullam molcfiiam . In aliorum autem curatione alia requiruntur reme- 
dia, nempe cly fler es, uomitiones, pinguia inpotu fumpta:& vt m uniuerfum dicam , his opem ferunt omnia medicamenta, qux 
uenenis erodentibus conueniunt, quorum latius fuperius meminimus in cantharidum curatione , ad quam breuitatis ftudio lf~ 
florem rctfcimus.-nanque v\s efficaciora non plura haclenus nobis comperta funt.Tfec alijs vtendumeft remedifs, ubi quis ern- 
nabarin fumpfijfct . 
XlTentt» 
