^f8 Andr.MatthioliComm. 
tur,vixq;abolean'tfir . Nam multos dies huius cibi qualitates remanent , quo tempore ncc euiricuti- 
fur,nec permutantur a morrifera vi, fed contrariis illa uis expugnatur. Cui rei antidotorum vfus ac- 
commodatur, & theriaces, Mithridati), & eius quod eupatorio temperatur, denique omnium quae ma 
gnam aromatum partem libi vendicant. quippe aromata omnia viribus & fubftantijs xgre permu- 
tantur : quare in corporibus euincunt . Viftus ratio hoc modo fe habet . Node conuenit , pauorem . 
aquae non dato, definitoq; tempore exoriri : plurimum ramenadquadragdimum vfquediem negle- 
gis differri confueuit : pod femedre etiam nonnullos inuadit : quendam pod annum aquam horruif 
fe condat. qux nobis vifu comperta fuere, Narrant & aliquos podfeptenniumaque metu fuifleten 
fatos. Inter principia demorforumd cane rabiofo curandi ratio talis ed* Verum eminuero fi ea quq 
retulimus auxilia, primis diebus praetermifla fuerint, nec Icalpro carnem circinare, nec vdionem expe 10 
firioperaepretium eft. non enim quod pertranfijt, fatis euocarepofient. Nulla vtique illius rei occa- 
fio aut vtilitas, fed in cadum corpora doloribus dementur. Alter vero curationis modus accedat < 
Peie&io magnum prxbet iuuamentum,vtpote cum mouendo, corporis habitum tranfmurct: & qua; 
colocynthidem recipit hiera . item lac fchiftum,quodfimul deie£tionemmoueat,& venenum do- 
mare pollit. cibi acres, & meraculi potus, quibus vis veneni vehementer retunditur, quotidie fumi 
debent* Cxterum fudores ante cibos, & poft etiam ciendi . Dropacifmi finapifmiq; altcrnatim per coc 
pus totum adijeiendi. Sed longe omnium efficacillimum auxilium helicborifmuscognofcitur;quo 
cum fiducianon femel atque iterum,fed frequentius ante quadragefimum diem.vcl polt hoc tempus 
Vti licet. Tantam enim vehementiam hoc auxilium habere fertur, vr quidam qui iam aquxmctun\ 
fentirent, fumpto helleboro.fimul ac primum morbi impetum experirentur , fuerint fer uati . nam Sc 20 
iam vitio tentatos nemo vnquam feruare poteft . Iraq; primum curam contra rabiofi canis morfus 
breui fermone expoliiimus . iam ad alia , quae venenatis morfibus fxuire conlueuerunt,tranfeundu m. 
Notas vno contextu,dcinde communem medendi locum, qui omnibus conucnire podit, explicabi- 
mus. Curfim deinceps fubiungemus ea, quxfiia proprietate nonnullis auxilium prxftare polfunt. 
poftremd fubnc&entur etiam venenata,qux nullis cedunt remedijs. 
Ratio vi&us I Vflituenda demorfis d cane rabiofo diligenter efl ratio vicius ,nec ea tantum regula, cuius hic meminit Diofcorides ; fcd etia 
demorfis a ca 1 v t ea fit ciborum quantitas, qua ijs reFtt conueniat. Siquidem huiufce curationis regimen tenuem vicium non expetit, fiat 
rabiofi, i*. tl nec pteniwcMfVtvtetius efi author libro 6. vbi fic inquit. In vi£lu indigentia, & fatietas euitanda, magis tamen indigetia : 
1 1,611 3 ’ hac enim Jkccorum prauitatxm adauget, quod nequaquam expedit malefico vlceri . Ergo alimentum moderari oportet ,vt& 5® 
rede conficiatur, & optimum Juccum corpori prybeat. Tfiec minus egefiioni,& vrinarum prouocationi findendum- quod qui- 
dem tum ea, qua p> y diximus, tum faniculum,& fiqndix comefia efficiunt . “Plus vero fiimul & aluum , & vrinam ducit . ac 
cichorium agrefic crudum oblatum fiomacho confert , quem nonnulli fierim , nonnulli ab amaritudine picrim appellant. Trofunt 
& brajj cx dmy,& palufiris afparagus,& bortenfis, &agrc£lis rumex : & hpifiibus qui carnem teneram habent, & carnma 
ri, cancri, & erinacei recentes cum vinomulfo; & carnium extremitates, auicuLeq; omnes montana, quie fkcilb coquuntur, bo- 
liiq; fiunt fucci , Vinum album tenue, neque valde antiquum . hac ille . Ex quibus confici potefi , hac in curatione ea pluri - , 
ptim conferre, qua vrinam valenter mouent . Idcirco -Auicenna (vt proxima commentatione diximus) quadam profert medi- 
tamenta,qua cantharidas excipiunt, vt vna cum latio f anguis etiam reddatur . Proinde mirum non efi fi quandoq ; praualens 
natura,per infirumentum vrina, magno cum dolare parua, veluti liquida carnes frufia catulorum forma , venenum propellat . 
His itaqi ea tnclus ratione vti licebit, qua vrinam agrb excernentibus a medicis infiitui folet . Verum fi fluuiatiles cancri, qui 4®. 
bus miuerfa abundat Hetrtiria, haberi poterunt, fis tam in prandio, quam in ccena vefcantur demor fi : quod fis mira infit facul 
f(ts,aduer{us rabidorum canum venenum . Prabct jtuicentia prater dulce vinum etiam aquam, in qua candens ferrum , vel 
Aqu* pauer tbalybs reftincia fuerint . Ceterum noffe conuenit (ut feribit Diofcorides ) aqua pauorem non flato definitoq; tempore exoriri: 
ad quod vfij; plurimum tamen ad quadragefimum vfque diem negleftis diffeni confueuit ; pofi femefire etiam nonnullos inuadit: quendam 
tepas exoria- pofi annum aquam horruijfe confiat . qua nobis ufu comperta fuere . Ejanant & aliquos poft feptennium aqua metu fuiffc 
™ r r tentatos . Sed cogitanti mihi vnde id eueniat , nulla fanb alia haHenus fefi obtulit ratio , quam qua ex demorforum tempera ~ 
mento, ac udibus Jumipotefi . Quandoquidem nonnulli habentur, qui uiribus ualidiffimis praflant: quidam qui debiles,& infir 
nii funt : alfi qui corporis meatus angufiifjimos habent, alfi vero contra: quidam fyncerfijimis referti Junt humoribus, nonnulli 
vero fucas ichoribus fcatentibus,ac facilb putredini obnoxfis.Ex quo fit, vt in his citius, in illis vero ferius hyc appareant fym 
ptomata . In Hetruria abflinent demor fi per integrum annum d quorundam lignorum contaclu , ppfertim corni arboris, & 
f anguine g virga vocate. Siquidem (vt tefiantur q,qu.i rem experimento compertam habent) fi harum arborum virga tandiu 
manibus teneantur , quoufq; concalefiant jllico demor fi rabie exagitantur . Quod cuiquam minimb fabulofum videri debet:ete 
nim memini me vidifie in duitate noslra Ilidnenfi amicum quendam meum rabie co>reptum,quod corni arboris virgis ( dabat 
enim lanificio operam) lanam diu excuffiffet,qui eorum oblitus, quibus fibi a medicis inter didum erat, rabidus interfit . Poflre 
Aquse panor ano J ciendum efi, aqug pauorem baudquaquam curari pofje , cum veneni vis omnes corporis occupaucrit facultates ; quanuis 
quado, & qui in ipfo pauoris initio, aut anteaqudm venenum illapjum fuerit in vniuerfum corpus, aliqui curati euafirmt,vt philofiphus ille , 
pii* curetur. cu \ us Vifioriam fuperius enarr animus . prxfirtim cum pro viribus in morbum nituntur mal e affifli,& qui eorum curationem 
agunt. His adflipuiari videtur Diofcorides : quippe qui quofdam afferit,qui iam aqug metum fentiebant, fumpto cum fidu- 
cia helleborifmo non femel atque iterum, fed frequentius ante quadragefimum diem vel pofi, fuiffe feruatos . Troinde feribit 
uicenna eos, qui aquam expaue fiunt, deploratos non efle,quoufque in jbeculo intuentes fiipfos cognofiunt , agumento quod bS 
non adhuc venenant vniuei-Jas infecerit cerebri facultates . Hoc igitur tempore medicamentis utendum efi deiedorfis,<£r f i ni 
bil obftet,fanguinis mijfio non affiernanda . Ex medicamentis autem in hoc cyt eris pr filat album vel nigrum veratrum,fis ad-. 
ieclis,qu.y eorum infrenant feruorem . Conuenit etiam epithymum ,fena , fumaria, myrobalana, elaterium, agaricum,rha- 
barbarum, centauriuin minus, gemfix femen, thapfia , amfecho ^ tmech , & hiera colocynthidis , & .Armenius lapis : fi' 
quidem hxc in atra bile defidenda principem tenent locum . Troderit item Syriacum bitumen frequentius ex aqua potum : 
quin & Mithridatis antidotum , & ipfit tbcriaca , & cancrorum fluuiatilium combuftorum puluis , Galeni modo para' 
tM . Confert prater ea his leporis , vulpis, & capreoli coagulum . Sed femper in primis omni fiudio curandum, vt aq uant 
tnalbaffedi bibant . Verum ne ipfam intuentes pauor innodat, longijfimis tenuibusq ; metallicis fiftulis h longinq» 0 ducen- 
da erit , aut ex fuperioribus contabulamends : 
(Mt acefo femel tantum ederint hydrophebid , 
lanque ipja jola Jeruari poterunt . Bgfert Metius , quod fi catuli 
fatim eos capit potus aqu£ cupiditas, & bibunt : ob tdque ntedicamentutif 
