y66 Andr. Matthioli Comm. 
araneum contra fuos idus commode bibi . Quam hiftoriam apud alios inuentam, dignam duntaxa 
cenfuimus,qu 2 e adnoraretur . Alij afieucrant, dcmorfum.non alias exulcerari, riifi praegnans mus ara" 
neus fuerit: tum fanc auxiliari ferunt. 
Muris aranei f~\V anquam Mus araneus, qui, q> colore mnfieUfit fimilis poydnn dicitur , ab omnibus inter venenata numeratur ; atta- 
morfus norg, m en in agro Tridentino is nullam morfu infert noxam, quemadmodum nec fcorpio . Hiftomm eius fuperius libro Jecunda 
& curatio. - retulimus . quare iamad eius morfus notas,& remedia progrediamur . Dsmorf.s itaque ab eo (vt vietius inquit) vulneramx 
nifefta fiunt : quadrifido enim ordine illata vulnera £on friciantur : & /anguis quidem primum purus promanat, paulo pdft ve 
rh faniofus . animal enim ipfum putrefaclionc cecidit . Conjkeitentnt etiam bulla iu /urgere , quas fi quis di/rumpat , carnem 
fubiaccntemf/culentani offendet, & fi/uris difraratam . Inflatio autem /equitur demor fos . Cpterum hoc animal frequentius 
ad tefies infilire folet,eofq; verbere impetere, non hominis modo j fed cuiufqs etiam bruti animantis . Auxilium autem ferunt 
cum ob putrefachoncm periclitantur demor fi,pofi prxdicta communia remediajauri tenella folia, vnius aut duarum drachma 
rum pondere, trita & ex vino pota . Conueniunt etiam ipfts omnia communia venenoru remedia e vino dulci in potu fumpta . 
In pecoribus vero & iumenf.s illa ipfa cum aqua trita, naribus infunde : efl enim ipfisprgfens remedium . Vndc etiam homi- 
nibus / militer in potu exhibeto. Morfus porro cumino, & allio, putamine extrinfeco non abiecio, contegatur. E adem etiam cum 
oleo trita affidue ac duigt;nter locis eircumfitis illinantur. Si vero rupta: fuerint bullx,& vlcera oborta, acida muria proluatur 
locus, afpergaturq; fub inde vfii hordei puluere .Verum non rumpentur , nifi prjtgnans fuerit mus arancus,qui tnorfum influ- 
xit . Quod fi exulcerfjntur, mali punici dulcis putamen cotium tritum erit imponendum ,& vlcera ex eodem de cctio,aut ma- 
gis myrti decoefo proluenda, fouendaq; , Strato vero inquit, in muris aranei morfu primum fcalpello, circumquane vulnerem 
dum efie locum, £■/ murem fubinde araneum uflim cum aceto imponendum, aut finapi tritum,& aceto exceptum. In potu ue 
ro opem ferum panax, eruca , capparis cortex, gent:.m.s radix, & recla uerbenaca , omnia ex uino pota, aut in cataplafmata 
conformat a,& morfibus illita . Vrofuut & mdtu fulta impofita,& magna antidota potui data . 
\ . • V* * - • . - IV * 
f, VIPERA. GAP. XLVII. 
S I vipera momordit, corpus intumet, vehementer arefcit,fubalbidumq; colorem concipit. Sanies a 
vulnere profunditur, primum fubpinguis,mox cruenta, puftula: adultis fi miles erumpunt: & antea 
depafcens vlcus,quod in proxima repens,non fummamodo corporis; fcd intima quoq;corripir.Gin 
giuaa ijs cruore fuffunduntur: inflammatio circa iecur erumpit: tormina, &bilio!i \omitusfcquun 
tur. Sopor, tremor, & vrinaedifficulrasacccdit,&:frigidus ludor offunditur .Vbi vero vipera morfum 
impreflir, fimum caprinum cum vino, ftudiose impolitum opitulatur, item laurus & abrotonum, & 
galbanum fplenij loco fuperiedum>Sc origanum viride inditum, puliigallinarum difccrpti, & confe- 
ftim admoti ; erui farina vino fubada : radicis cortex vfquc eo tufus , vt in puluerem folutus abeat , & 
Icilia rofta: detritum chamaemelum, hordeaceae farina: caraplafma in acetomulfo praeparatum, fed lo- 
cus ante eo calido fouearur. haec loco imponuntur.Contra uiperinos idus rubus cum uino prodefl . 
Aliqui anchufam tenui folio conflantem auxiliari produnr. Leporini coaguli in vino terni oboli bi 
buntur,& porracei fucci heminain mero, & foliorum apiaftri fuccus,& fylueftris ruta. ha:c in vino 
potari debent. Vinum frequenter bibendum , allia mandenda, & cepe,& porri recentes, (aliamenta a- 
cerrima.Sc opipara, fimplicia haec funt. Percuflis a vipera praeclare auxiliatur medicamentum , quod 
niyrrha*, piperis, callorij, floris portulae^ feminisq,, dimidio acetabulo conflat : haec omnia in Cretico 4 11 
palTo reruntur,aut in alio probato. Erafiftratus in eo libro, qui mfi fitdptar, idefldcuiribus,inlcribi- 
tur,pleraq; alia tradidit, qu?idis a vipera auxilium ferre poliunt: inter qua: talia maxime laudantur . 
Gallinacea cerebella cum vino pota , femen fatiu? braflilcae tritum, & acetabuli menfura cum vino po 
tum .Qyinetiam bonum efl digitum in liquidam picem inringere,dGinde vinum, quo digitus fuerit 
: elutus, bibere . Haec funt quae contra vipera: idus auxiliantur . 
Viperarum 
morfus indi- 
cia . 
T 7 Iperarum hiftoriam exaltius , vt puto , latiusque libro fecundo tradidimus, quam vt operxpretiim fit hic eandem repete- 
V re,vel plura nobis fuperftnt addenda. Quare tantum reliquum efl,vt iam de carum morfus indicifs , & remeans differa- 
mus . fleperuintur itat} ; in eis (vt Metius memori g prodidit) quos vipera mas momordit, vulnera in loco bina: in his vero qui 
d fcemina demor fi funt, quaterna . Trimum autem ex eis excernitur /anguis , deinde fanies fanguinolcnta,& olcofa . Mdeft 5 ° 
tumor bilio[its,feruidus,bulloJus,fubruber,deinde limam, denigratus, & proferpens . Siccitas vehemens inefl ori, ardor, exolu 
tio,& frigidi horroris infultus, aliquando & bilis vomitus, tormina, capitis grauitas, vertigo, pallor, fingultus, febris, finitus & 
anhelitus celer, color plumbeus,& frigidus J udor . Mors in horis fcptcm,aut ut longifjime ab fit, tertia die, in bis qui nonferuan 
i tur,& maxime bis,qui d vipera fcemina funt illi, hac ille. Qua omnia Jficandro accepta referri poffunt : fiquidem. is in theria - 
• as ita ad Latinum fenfum feribit . Hinc lullum d vipera manantem uiatores diuulgant : duos enim inflor nerui acutos mafculi 
dentes inore fuo virus eructant es, oslcntant .- vipera vero femina femper plures exerit , perniciofo fuo ore infuit ans . Mtqui 
in carne illi facile latos dentes perpendas .Torro l vipera infiilla plaga fanies alias pinguedini ftmilis, alias cruenta, inter* 
dum fine vllo colore confficitur . Sed qua vicus ipfum caro circmdat , germinans graui off ert fefe tumore : interdum rubens, 
1 tumq; palam liuida cernitur: quandoq; etiam aquofum onus concipit . Frequentes prpterea bulla, ceu vacui per ignem tu* 
meres, perinde ac corpus igni fit ambuflum,tn cute fuperne ebulliunt . illic fubinde putredines circumcirca accurrunt, alia qui 6° 
dem feorfum d vulnere, alia circa plagam veneno non diffimilem mortem edentes . Mfpera itaque n'oxa,vebementerque igne- 
Jcens totum corpus exedit .- bieper guttur, atque collum coeuntes fonitus, agminatim firepunt ; quinetiam oculorum vertigine 
moret . lUicocjue membris grauans imbecillitas, & limbis anxietas venit : at in capite caliginofum cnus confiflit . Mtqul la- 
borans illi alias fiti aridum guttur fuum exiccat ,fapeqtte e.v vnguibus eum fiigus tenet . Hybcrna autem nnte exuberans 
f randOjOmtiia membra degrauat . Crebro etiam biliofos ventris fui tumores expuit , toto corpore pallens, ac humens circa metri 
ra fuder niuh iaflu frigidior circunfunditur . Colorem interdum liuidi plumbi gerit, alias obfcurum, mox floribus fimilis efl 
■aris . kadhmts Fficander . Trafiat igitur ( vt Metius author efl) priufquam cruenta prodeat vma,alliij plurimu deuorarf, 
uinum meracum copicfum bibere, excitatis fubinde /comitibus. Efficacifiimum enim eis remedium efl allij cfus,ac meracior 
umpvtiofmqp.it Mrckigenes,adco ut fi quis multum eius fusiincat ufusfitemque meri potum, nullo alio auxilio opus habeat- Co 
umit item maxmb theria ca ex uiperis fine dilatione pota, & uulneri illico fuperpafita.Qmn & ipfa uipera excoriata, capite,& 
