14 
mitratus) wordt Sumatra hel vaderland genaamd, niettegenstaande deze soort alleen op Java voorkomt. 
Macacus (Innuus) nemestrinus, Semnopith. pruinosus (Semnopith. cristatus) en Semnopith. maurus 
worden alle drie als bewoners van Java en Sumatra aangeduid, terwijl de twee eerstgenoemde soorten op 
Sumatra en Borneo, en de laatste slechts op Java leven. Zoo men de opgave in het bedoelde werk geloo- 
ven moge, zoude Semnopith. auratus zich op de Molukken bevinden, alwaar intusschen, zooverre wij 
geweest zijn en onze navorsehingen gaan, volstrekt geene apen worden aangetroffen. Daar mij voor het 
overige in Indië niet het geringste spoor van deze soort is vóórgekomen , bevind ik mij buiten staat, om- 
trent haar en hare woonplaats met zekerheid iets te beslissen. In den loop dezes geschrifts zal zich meer- 
malen gelegenheid opdoen, om diergelijke plaats-verwarringen te regt te wijzen, terwijl ik daarenboven 
aan het slot dezer verhandeling eene Tabel zal voegen, welke al de, uit den geheelen Archipel bekende 
zoogdier-soorten zal bevatten en zoodanig aanschouwelijk voorstellen, dat hare geographische ver- 
spreiding en verwantschapping met eenen enkelen blik kunnen worden overzien. Het spreekt van zelf, 
dat aan deze opgaven geenszins de voorwaarde verbonden is, dat niet misschien de eene of andere 
der aangevoerde soorten, ook nog op eenig ander eiland of in andere landen, dan de opgegevene, 
zoude kunnen voorkomen. Door verdere navorsehingen in de tot nog toe slechts weinig, of zelfs in 
het geheel niet bezochte streken dier talrijke eilanden, zullen ongetwijfeld nog vele nieuwe ontdek- 
kingen gedaan en vele bijzonderheden omtrent de reeds bekende soorten kunnen worden opgespoord, 
die èn aan onze opmerkzaamheid zijn ontsnapt, èn buiten den kreits onzer onderzoekingen hebben 
gelegen. 
QUADRUMANA. Onder al de zoogdieren van den Indischen Archipel zijn de Quadrumana het 
minste verspreid, vermits de meeste, daar voorkomende aapsoorten zich blootelijk tot enkele eilanden 
bepalen, en zelfs op deze, ten deele binnen zekere enge kringen beperkt zijn. Het meerendeel derzelve 
bewoont de eilanden Sumatra, Java en Borneo; Celebes bezit slechts drie soorten, Timor maar eene; 
verder oostelijk op de Molukken ontbreekt — gelijk ik reeds aangemerkt heb — de familie der vier- 
handigen ten eenemale. 
De orang-oetan is in de vlakke bosschen ter zuid- en westkust van Borneo niet zeldzaam, hoezeer hij 
nergens in groot aantal voorkomt. Van sommige plaatsen, zoo als, onder anderen, in de omstreken 
van Banjermassing is hij echter tegenwoordig geheel verdwenen, doordien hij in deze sterk bevolkte 
gedeelten, op den duur door de inlanders vervolgd werd. Op Sumatra bewoont hij de lage wouden 
langs de oostkust, inzonderheid het noordelijk gedeelte derzelve. Het is in overeenstemming met den 
gemoedsaard van het dier, hetwelk, blijkbaar voor de eenzaamheid geboren, meestal afgezonderd leeft, 
dat hetzelve langzaam en traag is in zijne bewegingen, slim en omzigtig in zijne verrigtingen. Zijn 
voornaamste verdedigings- of liever behoedmiddel tegen zijne vijanden bestaat daarin, dat hij dezelve op 
de gemakkelijkste en veiligste wijze tracht te ontvlieden. Zoodra de orang-oetan gevaar ducht of door 
vervolging bedreigd wordt, neemt hij zijne toevlugt tot de toppen der hooge boomen, waar hij zich 
achter de breede takken en tusschen het digt gebladerte listig verscholen houdt. Alles, wat door som- 
mige reizigers van den buitengewonen moed des orang-oetans en van het gevaar om hem te bejagen, 
wordt opgegeven, behoort grootendeels tot het gebied der verdichtselen. 
