48 
sommige geleerden in Europa tot de misvatting verleid , om 
daaruit verschillende soorten te vormen, waardoor de ware 
kennis van dit dier zeer verward is geraaid, (*). 
Bij alle, zoowel licht- als donkerkleurige individuen van 
verschillenden leeftijd, welke wij van den Oengko gezien 
hebben, vonden wij als vast kenteeken voor deze soort: 
eene witte streep boven de oogen op het voorhoofd; de 
meeste mannetjes hebben tevens ook de haren ter zijde van 
het gezigt en van onderen wit. Bij de zwarte voorwerpen 
zijn de lenden en de stuit steeds helderder van kleur, dan 
het overige ligchaam; gewoonlijk min of meer rosachtig, of 
ook wel vaal geelachtig bruin. Bij de lichtkleurige indivi- 
duen, welke een geelachtig of bruin-geel kleed hebben, zijn 
meestal de keel , de borst en de buik donker bruin, en som- 
tijds hebben ook de handen deze zelfde kleur. 
Niet onbelangrijk is de bijzonderheid, dat de gele wijfjes 
gewoonlijk , zoo niet altijd , lichtkleurige jongen , en de zwarte 
wijl] es meerendeels zwarte jongen ter wereld brengen. 
(3) Bladz. 15. Hylobates concolor. — Hoezeer ook deze 
soort in het algemeen groote overeenkomst heeft met den 
Hylobates leueiscus van Java, zou bestaat uogtans tusschen 
beide, wanneer men hen naauw keurig met elkander verge- 
lijkt, een merkbaar onderscheid. Beide soorten verschillen 
slechts weinig in kleurschakering; zij kenmerken zich boofd- 
zakelijk door hare grondkleuren, die steeds dezelfde blijven, 
wat namelijk de hoofdtinten betreft. Deze opmerking is ge- 
grond op de onderzoeking van een vrij aanzienlijk getal voor- 
werpen van beide soorten. 
Bij den Kalawet , gelijk de onderhavige soort door de 
Daj akkers in het zuidelijke gedeelte van Borneo wordt ge- 
noemd, of den Oea-Oea van de Maleijers aldaar, vindt men 
steeds eene lichtere of donkerder geelachtig bruine kleur als 
grondtint van de vacht. De borst en de buik van dit dier 
zijn dikwerf eenigzins lichter dan het overige ligchaam, veelal 
min of meer bruin-geel, hetgeen vooral niet zelden het geval 
is bij de individuen, welke op de westkust van Borneo gevon- 
den worden, terwijl daarentegen die, uit de zuidelijke stre- 
ken van dit eiland, gemeenlijk de handen en het voorlijf 
(*) Hylobates agilis, Fr. Cuv. en Hyl. Rafflesii, Geoffr. kunnen 
met zekerheid, als synoniem, met den Hyl. variegatus , Kuhl 
vereenigd worden. Ook de meeste, in lateren tijd gegevene be- 
schrijvingen van den Hyl. lar, hebben betrekking tot de zwarte 
verscheidenheid van deze soort, zijnde zij de Oengko itam der Ma- 
leijers, welke de Heer Rafiles verkeerdelijk voor den Lar van 
Gmelin hield. De eigenlijke Lar of grand Gibbon van Buffon, 
Simia longimana, Schreb. is daarentegen van de Heeren Vigors 
en Horsfield, onder eenen nieuwen naam, als Simia albimana 
beschreven geworden. Deze laatstgenoemde soort komt alleen op 
het vaste land van Indië voor ; in de omstreken van Malakka en 
Siam schijnt dezelve niet zeldzaam te zijn. Zij is eenigzins grooter 
zwart-bruin , en somwijlen zelfs roet-zwart gekleurd hebben. 
Alle, zoo mannetjes als wij ij es, hebben voor het voorhoofd 
eene dwarsloopende geelachtig witte streep , zonder dat ech- 
ter het ruwe wollige haar, ter zijde van het gezigt , ooit deze 
lichtere teekening aanneemt. 
De Oa of ook wel Oa-Oa, zoo als de Sundanezen op Java 
den Hyl. leueiscus, in nabootsing van zijn luid geschreeuw, 
noemen, heeft daarentegen het donkere gezigt meestal van 
eenen witten of licht grijzen haarkrans omgeven. De kleur 
van zijn’ rug en zijne armen is gewoonlijk, nu eens lichter, 
dan weder donkerder graauw, somwijlen eenigzins geelachtig 
graauw, zeldzamer bruinachtig graauw. Zijne handen blij- 
ven steeds even helkleurig als de ledematen; maar de borst 
wordt bij de ouden gewoonlijk zwartachtig. 
(4) BI. 17. Cercopithecus cynomolyus. — Met het spo- 
radische voorkomen dezer soort , op alle groote en zelfs op 
vele kleine Sunda-eilanden tot Timor toe , zijn tevens eenige 
veranderingen in haai- uiterlijk aanzien verbonden, die wij 
hier, met eenige algemeene Lrckken zullen opgeven. 
Op Sumatra heeft de Karo , gelijk deze aap op dit eiland 
door de Maleijers wordt genoemd , doorgaans een vrij donker, 
zwartachtig gezigt, en altijd eene gladharige kruin. Zijne 
vacht is daar gemeenlijk min of meer gedachtig rood, voor- 
namelijk op tien rug, en zulks vooral bij de bejaardere indi- 
viduen, terwijl de nog jonge voorwerpen niet zelden een vuil 
olijfachtig graauw kleed hebben. 
De individuen van Borneo hebben insgelijks een zwart- 
achlig gezigt en ook meest eene gladde kruin ; doch men vindt 
aldaar ook eenige , bij welke zich de haren op het achterhoofd 
in een klein kuilje vereenigen. Het bovenlijf is gewoonlijk 
geelachtig graauw-bruin , of ook wel, nu eens lichter, dan 
weder donkerder bruin-graauw ; van onderen is hunne vacht 
gemeenlijk vaal geelachtig graauw. De Maleijers van Ban- 
jermassing kennen dezen aap onder den naam van Wariek, 
en de Bejadjoe-Daj akkers onder dien van Bakej. 
Bij de Sundanezen, in het westelijke gedeelte van Java, 
heet hij Koenjoek en M on jet. Het laatste woord, dat van 
Maleischeu oorsprong is , en in die taal een’ aap in het algemeen 
dan de Oengko van Sumatra, en onderscheidt zich van dezen 
door meerdere slankheid van gedaante en vooral door aanmerkelijk 
langere armen. Ook van haar vindt men vrij donkere en zeer 
licht gekleurde voorwerpen; evenwel schijnt bij deze soort het 
donker gewaad meer algemeen te zijn, terwijl de weinige wit- 
achtig gele individuen, welke mij daarvan onder het oog zijn 
gekomen, wijfjes waren. Het volwassen mannetje is gemeenlijk 
donker zwart-bruin, met uitzondering van den vaal oker-gelen 
krans om het gezigt, en de even zoo gekleurde handen. Yeelal 
is ook het oude wijfje op deze wijze geteekend, zijnde alleen de 
kleur van het ligchaam eenigermale lichter en gewoonlijk min 
of meer naar het vuil geelachtig bruine trekkende. 
