/ 
Thans hebben wij te onderzoeken, in hoe verre de meening, dat er meer dan eene soort van Orang- 
oetan op Bornco zoude voorkomen, met de waarheid overeenstemt. ,1. Miiller (*) heeft trachten te 
bewijzen, dat er drie soorten van Orang-oetans bestaan. De hulpmiddelen, waarop zijne onderzoekingen 
steunen, zijn het pleister-afgietsel van den Pongo-schedel in het Museum van Parijs, dat van Camper, 
en dat van den Hoogleeraar Hendriks. Diezelfde afgietsels liggen thans voor ons, en zijn in verscheidene 
andere Musea aanwezig. Wij moeten bekennen, dot ons uit de naauwkeurigste vergelijking dezer pleister- 
koppen met de overige schedels, welke wij bezitten, ten duidelijkste gebleken is, dat al de door genoemden 
schrijver opgegevene kenmerken zijner drie soorten van Orang-oetans, als individueel moeten beschouwd 
worden, zoo als wij zulks later, door eene nadere opgaaf der individuele verschillen, aan de schedels 
dezer dieren door ons opgemerkt, zullen aantonnen. Wij durven het er gerustclijk voor honden, dat 
deze beroemde ontleedkundige, indien hij een grooler getal schedels ter z.jner beschikking hadde gehad, 
voorzeker dienaangaande eene andere meening zoude hebben mtgebragt. Hoe ontoereikende bloote 
ontleedkundige hulpmiddelen zijn, om over zoologische vraagpunten te beslissen, wordt toevallig ten 
opzigte der onderhavige vraag, door eene aanmerking van den Heer W.egmann bewezen. Deze 
geleerde, met de gevoelens van den Heer J. Muller instemmende, zegt (f): dat twee aan het Museum 
te Berlijn gezondene schedels van oude Orang-oetans slechts dtenen, om de zaak nog mocijelijker te 
maken: eene aanmerking, welke in het algemeen, op alle dergehjke onderzoekingen kan worden toe- 
gepast. - Verders heeft Ovven (tl) de meening geopperd en onlangs herhaald, dat er op Borneo eene 
^ j . A . , . . wolke hij Simia morio noemt, en die voornamelijk door kleine 
tweede soort van Orang-oetan bestaat, wenve «y j 
. . iii- ii zvKviw ctiiiianden van den eigenlijken Orang-oetan zoude afwijken, 
kiezen, veel kleinere hoek- en grootere snijiauuc » J 
Deze schrijver heeft zijn onderzoek gedaan op eenen schedel van middelbaren leeftijd, welke echter alle 
blijvende tanden reeds bezat; en die kenmerken zijn derhalve als absoluut opgegeven. Onder de sche- 
dels, welke wij den Heer Owen gedurende zijn verblijf te Leiden hebben getoond, was er een, welken 
.. .... . ., j. i tnf 7 üne S. morio behoorende, aanduidde. Wij kunnen met 
die verdienstelijke ontleedkundige, als tot zijne ^ j 
. . . . , , i j ij c/vivivrlpl die is van een tamelijk oud wijfje. Wat nu de kenmerken 
zekerheid opgeven, dat de bedoelde schedel aie v 
ten opzigte der kleinere kiezen betreft, zoo 
moeten wij betuigen, zulk een onderscheid niet te hebben 
, . , ... j,„ n dat in het algemeen deze dcelen, wanneer zij nog niet 
kunnen vinden; maar wij doen opmerken, aai ö ö 
, . . . . , ... i on d e zeer ouden, waar dikwerf de geheele kroon der kiezen 
geleden hebben, veel grooter schijnen dan mj ^ 
. „ . „ , .... ••. jn in der daad veel grooter en de hoektanden kleiner, dan 
is afgeslepen. De boven middel-smj tanden zijn ö ’ 
.. .... .... . , , t i iriI o-pval is: maar deze kenmerken laten zich meer bepaaldelijk 
zulks gewoonhjk bij de oude schedels liet gevai , . 
. .... ..... zouden hen zelfs als onderscheidingsLceken voor dit geslacht 
op de schedels der wijfjes toepassen, en wij zuuuc o ö 
...... ... . , • uitzonderingen hadden aangetrolfen, en sommige wijfjes 
aanvoeren, bijaldien wij niet ook hieromtrent u |liU t> ö o jj 
. . . •„ A an o-ewoonlijk, terwijl bij anderen de snijtanden in grootte 
van grootere hoektanden waren voorzien dan ö ewu j , j j j ö 
, , , . „efoTïirlpn — De overige door den Heer Owen aangevoerde ken- 
volmaakt met die der mannetjes overeenstemden. o o 
, i . i i ■ ‘ï/nri zal als individueel worden beschouwd. — Men zoude nu 
merken moeten evenzeer, gelijk later blijken zal, ais 
, , , . „ rkï ,j Al . kwabben van Borneo, welks schedel, met betrekkin}* 
nog kunnen aanmerken, dat het individu zonder Kwanuc , , ö 
H Archiv für Anatomie etc. 1836, p. 46; zie ook Sehwame , Dcsc. Osieol. capitia Simiae etc. 1839. 
(j-) Archiv fiir Naturgeschichte, 1837, Jahresbei ieht p. 
(§) Proceedings of the Zool. Soc. 1836. p. 91. 
