20 
Daar de Orang-oetan alleen, of althans grootendeels, zijn voedsel aan het plantenrijk ontleent en 
hoofdzakelijk van verschillende wilde vruchten leeft, zoo is hij nu en dan genoodzaakt, wanneer die 
vruchtsoorten, welke hij bij voorkeur gebruikt, in de door hem bewoond wordende streek zeldzamer 
beginnen te worden of geheel opraken, van standplaats te veranderen. Deze plaatsveranderingen 
geschieden min of meer geregeld, zijn natuurlijk naar het oord gerigt, alwaar sommige dier vruchten 
voorkomen, en hangen van den tijd harer rijpheid af. Aldus verschijnt de Orang-oetan in de zuidelijke 
binnenlanden van Boraeo, op den regten oever der Doeson-rivier, waar hij op andere tijden niet te 
vinden is, jaarlijks in het begin der oost-moeson, of in de maanden april en mei, bij het rijpen aldaar 
der vruchten van den Pohon docatah-banjoe der Doesonners, of van den Pohon tielap , gelijk de 
Bejadjoe-Daj akkers de Ficus infectoria noemen, wier vruchten voor den Orang-oetan en de meeste 
Indische aapsoorten eene bijzonder aanlokkelijke spijs zijn. Ook houdt de Orang-oetan veel van de 
vruchten van den Pohon hampoeak der Bejadjoe-Dajakkers. — Hij meldt zich gewoonlijk door een diep 
brommend geluid aan, dat hij vooral des nachts van tijd tot tijd laat hooren. Zijn verblijf op eene 
plaats duurt intusschen nooit langer dan de voorraad der genoemde vruchten, bijaldien hij niet reeds 
vroeger verjaagd wordt. Behalve deze en meer andere vruchten, voornamelijk vijgen, bestaat het voedsel 
van den Orang-oetan in vruchtknoppen, bloesems en jonge bladeren van verschillende boomen, heesters 
en struiken. Een oud mannetje, dat onze jagers binnen den mond der rivier Sampiet schoten, had 
in de maag verscheidene vezelachtige reepen boombast, ter lengte van één’ tot twee voet, alsmede 
een aantal witte boonvormige zaden, die, volgens den Heer Korthals, afkomstig zijn van Sandoricum 
indicum. De zaden zijn geheel gaaf, zonder de minste teekenen van aangebeten te zijn, of eenig ander 
merk van een beginsel van vertering te vertoonen ; zij worden dus waarschijnlijk zonder eenige verande- 
ring te ondergaan, weder uitgeworpen, terwijl het dier alleenlijk het sappige zoetzure vleesch verteert, 
waarvan dezelve omgeven zijn. Volgens het zeggen der Dajakkers gebruikt de Orang-oetan, in den 
vrijen staat, zelden eenig voedsel uit het dierenrijk en, voor zooveel wij zulks aan een pas uit de wildernis 
gebragt, groot individu hebben kunnen toetsen, schijnt deze meening op eene juiste ondervinding 
gegrond te zijn. Meermalen toch hebben wij dit dier zoowel levende kippen, als raauw en gekookt 
hoender-, eenden- en ander vleesch van gevleugeld gedierte in zijn hok voorgelegd, zonder dat hij echter 
iets van dit alles aanroerde of er in het minst naar taalde. Kwam hem een levend wezen zoo digt nabij, 
dat het hem hinderde, dan gooide hij hetzelve met eene zijner voorhanden gramstorig van zich af, 
hetgeen vooral dikwerf met kleine kippen het geval was, wanneer deze soms de vrijheid namen van op 
hem te gaan zitten. Of de Orang-oetan veelligt in zeer schrale tijden, door den nood gedrongen, 
somwijlen insekten en hunne larven gebruikt ; of hij misschien van vogeleijereij houdt en ook wel schaal- 
dieren tot voedsel neemt: van dit een en ander hebben wij geene stellige bewijzen kunnen verkrijgen. 
Van het beweren der Dajakkers, dat dit dier, in het wild, bij het gebruik van voedsel, eene zekere 
kieschheid aan den dag zoude leggen, welke een’ fijnen smaak schijnt te verraden, hebben wij ons 
genoegzaam kunnen overtuigen aan het oude mannetje, dat, toen wij het verkregen, vier voet groot was 
en, na meer dan eene maand levend in ons bezit te zijn geweest, ten gevolge der wonden, hem, bij het 
vangen, met vergiftigde pijlen, aan armen, beenen en langs den rug toegebragt, geheel uitgemagei’d 
stierf. Het was een zeer wild dier, dat tot aan zijnen dood toe, ongenaakbaar bleef. Zijn 'doordrin- 
gende, donkere blik en verwilderde gelaatstrekken, kenschetsten maar al te zeer het onhandelbare van 
