26 
oogmerk om door zoodanige, in eenen hoogen graad moed en toorn uitdrukkende bedreiging, hunnen 
vijand vrees aan te jagen. De Orang-oetan tracht, naar het schijnt, dit doel op eene andere wijze te 
bereiken, en wel op eene, die wegens hare vertooning in staat zoude zijn, om den, met de gewoonten 
van dit dier niet bekenden jager, eenigzins te verontrusten. De oude Orang-oetans namelijk, vervolgd 
wordende, breken onder het klauteren gedurig takken af, menigwerf ter dikte van een’ mans arm; doch, 
verre van dezelve met beleid hunnen vervolger toe te smijten, gelijk men wel in sommige, zoo oude als 
nieuwe werken vindt aangeteekend, laten zij, ondanks de woede en de onstuimige kracht, met welke 
zij die afbreken, de stukken eenvoudig ter aarde vallen, zonder eene poging te doen om hunnen vijand 
met dezelve te bezeeren. Deze bijzonderheid werd ons niet alleen door alle Dajakkers, die wij nopens 
deze eigenaardige gewoonte van den Orang-oetan ondervraagd hebben, maar ook door onze Sundanesche 
jagers, van welke de een zeven en een ander drie individuen van dit dier gedood hadden, ten stelligste 
verzekerd. De laatsten beweerden eenparig, dat men bij zoodanige gelegenheid volstrekt niets te vreezen 
hadde, wanneer men slechts zorg droeg van zich niet vlak onder het onrustig rondkruipende dier te 
plaatsen. Deze vertooning van kwaadheid en kracht moet intusschen somwijlen de geheele verwoesting 
van eene boomkruin ten gevolge hebben, bijaldien aan een volwassen mannetje van den Orang-oetan, 
door middel van pijlen of eenig vuurwapen, zoodanige smart veroorzakende wonden worden toegebragt, 
welke niet doodelijk zijn, of eenen zeer langzamen dood te weeg brengen. Wanneer de scherp gepunte 
pijltjes eenigzins diep in het \Ieesch doordringen, breken zij, door de bewegingen van het dier, veelal 
van voien af, zoodat alleen de vergiftigde spitsen van dezelve in het ligchaam blijven steken. Oude 
individuen zouden ook wel eens de pijlen onverwijld zelven weder uittrekken, inzonderheid wanneer de 
ledematen of het voorlijf door dezelve getroffen werden. Zoodra echter een Orang-oetan op deze wijze 
gedood is, haasten zich de inlanders om alle pijlwonden uit te snijden, waarbij zij gew r oonlijk vrij mild te 
werk gaan en het overige vleesch met de meeste gerustheid nuttigen. Gemeenlijk beginnen zij met het dier 
te villen, snijden het daarna in stukken en halen er vervolgens het vet af, aan hetwelk zij, tot bereiding 
hunner spijzen, vooral veel waarde hechten. Het vleesch gebruiken zij zoowel versch, na het op het 
vuur geroosterd te hebben, als bij wijze van Binding (in gedroogden staat). Van het vel maken zij 
somtijds buisjes zonder mouwen en mutsen van verschillenden vorm, welke kleedingstukken zij voor- 
namelijk op strooptogten, of ook wel, bij gelegenheid van vrolijke feesten, tot vermomming gebruiken, 
ten einde zich een wild en woest aanzien te geven. — De volwassen Orang-oetans zijn meestal ongemeen 
dik en vet. Oude mannetjes zouden soms zooveel wegen, dat drie tot vier man er eene vracht aan 
hebben. Het vleesch dezer dieren is wit en zacht, heeft echter, even als dat van alle apen, eenen 
eenigzins zoetachtigen reuk en smaak, die voor Europeanen en inlanders, welke daar niet aan gewoon 
zijn, ten hoogste walgelijk en onaangenaam is. 
Op Borneo heeft de Orang-oetan, voornamelijk in gevorderden leeftijd, behalve den mensch, naau- 
welijks eenen vijand. De Felis macrocelis, als de grootste kattensoort, welke op dit eiland voorkomt, 
zal zich waarschijnlijk niet ligt aan een’ ouden Orang-oetan wagen, evenmin als hem de Maleische beer 
(Ursus malayanus), die buitendien een minder bloeddorstig roofdier is, en slechts in den uitersten nood 
menschen en groote zoogdieren aanvalt, gevaarlijk zal zijn. Minder veilig is de Orang-oetan op Sumatra, 
voor den koninklijken tijger (Felis tigris), tegen wiens gevaarlijke moordzucht hij alleen door zijn 
