77 
(Semn. mitratus) en andere, met dezen naauw verwante soorten. De Loetoeng huppelt eenigzins meer 
bij het beklauteren van takken, ofschoon hij ook somtijds, wanneer het gevaar dreigend wordt, verbazend 
groote sprongen waagt. Op plaatsen, waar hij dikwerf menschen ziet, die hem geen leed doen, toont 
hij zich soms zeer weinig schuw; maar in afgelegene oorden kan men hem niet dan met groote bedaard- 
heid en omzigtigheid nabijkomen. Zoodra een troep dezer apen een menseh of roofdier in de nabijheid 
ontdekt, laten de oude mannetjes hunne diep en zwaar klinkende stem hooren. Hun geschreeuw is 
alsdan meest tweesylbig, en laat zich vrij juist door de klanken hekook nabootsen. — De reuk, welken 
deze aap van zich geeft, is bijzonder sterk en walgelijk. In zijne groote maag vonden wij gewoonlijk 
overblijfselen van vruchten en bladen. 
De Loetoeng is alleen aan Java eigen. Hij vervangt hier blijkbaar de volgende soort, met welke hij 
gedeeltelijk door zijne levenswijze, maar treffender nog door zijn zamenstel, zijne grootte, lichaams- 
gestalte en alle andere eigenschappen overeenstemt. 
VIII. SEMNOPITHECUS CRISTATUS. 
Tab. 12. fig. 1 (jong). 
Deze, door Fischer ten onregte met de voorgaande soort voor volkomen eenerlei gehouden slank-aap, 
is over Sumatra en Borneo verspreid en, gelijk wij reeds boven aanteekenden, waarschijnlijk ook op 
Banka inheemsch; op de beide eerstgenoemde eilanden is hij, in die streken, welker gesteldheid met 
zijne zeden overeenstemt, vrij gemeen. Bij de Maleijers op de westkust van Sumatra heet hij Tjingko ; 
de Banjerezen op Borneo noemen hem Hierangan , en de Dajakkers van den Bejadjoe-stam kennen hem 
onder den naam van Boehis. 
In grootte en vorm, alsmede in de onderlinge verhouding der deelen, stemt de Tjingko zoo volmaakt 
met den Loetoeng of Semn. maurus overeen, dat hij slechts door zijne grijskleurige vacht van dezen 
laatsten onderscheiden is. Wij hebben zelfs op Borneo verscheidene zeer oude voorwerpen van dit dier 
gezien, bij welke alle bovendeden en voornamelijk de rug, eene zwarte kleur hadden, en welke, als 
ware het, den overgang maakten tusschen deze soort en S. maurus. Zijne physionomie is, even als die 
van S. maurus, verwilderd en schuw, waar het lange haar, dat, schuins naar voren gegroeid, het 
donkere gezigt omgeeft, niet weinig toe bijdraagt. Het gezigt en de naakte deelen der handen en 
ooren zijn, in het leven, roetzwart; de iris is licht bruin. 
Even als de jeugdige S. maurus, is ook de S. cristatus in de drie eerste maanden van zijn leven anders 
gekleurd, dan later, en de kleurveranderingen hebben bij beide soorten op dezelfde wijze jdaats. 
Er schijnt alleen dit onderscheid te bestaan, dat de goudgele kleur van den jongen Tjingko minder fraai 
en helder is, dan bij den jongen Loetoeng, en een weinig naar het bruin-gele trekt. 
Wij hebben op Sumatra en Borneo vele honderden Tjingko’s in den vrijen staat gadegesla ö en en 
daarvan eene aanzienlijke reeks individuen in verschillende leeftijden gedood. Hoe naauw hij ook aan 
„ 20 
Mammalia. 
