80 
in de vale, grijsachtig geel-bruine kleur overgaat, welke bijkans den geheelen romp inneemt, op den 
voorrug en de onderdeden van het dier nog lichter wordt, op de eerste plaats echter meer in het 
geel-bruine , op de tweede meer naar het geel-grijze trekkende. De haren der keel zijn wederom 
helderder dan die aan den buik. Die van de overige deden des kops komen in kleur met die van den 
romp overeen, behalve dat, zoo als wij reeds hoven vermeld hebben, de haren van het voorste gedeelte 
der kuif, die van de zijden des voorhoofds en die van de wangen, eenen zwartachtigen tint hebben. 
De haren des staarts zijn aan den wortel tevens roetzwart van kleur, maar vervolgens met zoo vele 
vaalkleurige haren vermengd, dat aan deszelfs punt de lichte kleur de heerschende wordt. 
Het geraamte dezer soort heeft ons, den schedel uitgezonderd, niets bijzonder merkwaardigs opge- 
leverd. De schedel wijkt daarentegen in verscheidene opzigten van dien der verwante soorten af 
en nadert, door zijnen algemeenen vorm, een weinig tot dien der langarm-apen (Hylobates). Het 
bovenhoofd is zeer sterk gewelfd en, behalve het eigenlijke gezigt, langer dan gewoonlijk. Deze ver- 
houding wordt voornamelijk bepaald door de gedaante der oogholten, welke breeder dan hoog zijn, 
en wier bovenste rand zich bijkans horizontaal vertoont. De ruimte tusschen de oogholten is breeder 
dan bij de overige soorten, en bij lange na niet zoo sterk gewelfd, als bij S. melalophos en rubicundus. 
De snuit is aan den wortel tamelijk breed, naar voren afgerond en kort. De jukboog is insgelijks van 
voren afgerond, dadelijk van het begin naar achteren gebogen, en wordt vervolgens zeer dun. De 
onderkaak is niet zoo hoog en ook zwakker dan gewoonlijk. 
De Bcjadjoe-Dajakkers noemen deze aapsoort Sampoelan ; de Banjerezen kennen haar onder den 
naam van Djirangan-goenong , dat is: berg-djirangan, in onderscheiding van den Semn. cristatus, 
dien zij eenvoudig Djirangan heeten. Uit deze benaming blijkt het reeds, dat de Semn. frontatus 
bij voorkeur de hoogere streken bewoont, hetgeen onze onderzoekingen bevestigd hebben, naardien 
wij nergens in de lage landen eenig spoor van denzelven hebben opgemerkt. Alle vier de door ons 
verkregene voorwerpen zijn afkomstig uit het bergachtige, zuid-oostelijke gedeelte van het eiland of uit 
de zoogenaamde Lawut-landen. Intusschen schijnt dit dier aldaar geenszins menigvuldig voor te komen, 
daar wij hetzelve slechts een e enkele keer, op onze talrijke jagttogten door de bossehen, hebben ontmoet. 
Het was in een vlak bergdal, aan de zuid-westzijde van den Goenong Pamatton. Er bevonden zich 
8 ÏB individuen bij elkander, die onder de schaduw van het hooge woud, in de lagere hoornen rond- 
klauterden. IX] lieten een zacht geluid hooren van klappende toonen. Hoe overijld ook hunne vlugt 
was, en hoe behendig zij zich tusschen het donkere loof poogden te verschuilen, zoodra zij gevaar 
bespeurden, is het ons toch bij die gelegenheid gelukt, drie van den troep magtig te worden. Een 
vierde, nog onvolwassen voorwerp, werd later door een’ onzer jagthonden gevangen. 
X. SEMNOPITHECUS NASICUS. 
Tab. 12. fig. 3 (jong). 
Deze aap is zoo algemeen bekend en zoo dikwerf beschreven en afgebeeld, dat wij ons gevoegelijk hij 
eenige opgaven omtrent de veranderingen, welke, met zijnen leeftijd, de kleuren ondergaan, tot eenige 
