184 
bewoont Java, veelligt ook Borneo, ofschoon hare aanwezigheid op dit groote eiland nog nadere bevestiging 
vereischt, vermits de aldaar inheemsche rhinoceros, omtrent welken wij alleen vernamen, dat hij niet 
meer dan één’ hoorn bezit, ook even wel óf eene afzonderlijke soort, öf eenerlei zoude kunnen zijn 
met den aan Rh. sondaicus zoo naauw verwanten Rh. indicus, van het vasteland van Indië. 
Wij zullen ons om die redenen eeniglijk tot de twee afgebeelde soorten, van gemeld gewest, bepalen. 
I. RHINOCEROS SONDAICUS. 
PI. 33, lig. 1, oud mannetje; fig. 2, jong wijfje. 
Dat Java eenen rhinoceros voedt, en dat deze tot de groep der slechts met éénen hoorn gewapende 
soorten behoort, is reeds door verscheidene oude schrijvers bekend j doch eene juiste bepaling van hem, 
als afzonderlijke soort, bleef voor de jongste tijden bewaard. Bontius (* *) sprak reeds, voor meer dan 
twee eeuwen, van den Javaanschen rhinoceros, beschreef eene jagt, door een’ zijner vrienden op 
dit dier ondernomen, en beeldde den afgesneden kop van hetzelve afj maar Piso, de uitgever van 
Bontius werk, voegde bij deze afbeelding ook die van een geheel dier, hetwelk hem uit Indië toege- 
zonden, doch niet naar den Javaanschen rhinoceros, maar naar dien van’het Indische vasteland ver- 
vaardigd was. P. Camper (f) beschreef den schedel van een jong voorwerp van Java, en schijnt voor 
het eerst het soortelijk verschil van den Javaanschen en Indisehen neushoorn waargenomen te hebben (§). 
Zijne kritiek dienaangaande ging echter door zijn kort daarop gevolgd overlijden, voor de wetenschap 
verloren, tot dat G. Cuvier de beide Indische neushoorns behoorlijk onderscheidde ( ), het geraamte 
van de Javaansche soort afbeeldde (4-), en haar met den naam van Rhin. sondaicus bestempelde (**), 
terwijl hij haar later onder dien van Rhin. javanus aanduidde ("ff)* Eene afbeelding van dezen neus- 
hoorn leverde D r . Horsfield ($$); doch het volledigste overzigt van al hetgene tot heden omtrent dit dier 
is bekend geworden, zijn wij in den laatsten tijd, aan Prof. J. A. Wagner verschuldigd (^). 
Gelijk dus reeds door onderscheidene onzer voorgangers is opgegeven, heeft de neushoorn van Java 
zeer veel overeenkomst met dien van het Indische vasteland, maar onderscheidt zich standvastig door 
de volgende kenmerken. 
(*) Hist. nat. Lib. V, p. 50 — 52. 
(-J-) Oeuvres I, p. 263. 
($) Zie Pallas, Neueste nordische Beitrage II, s. 249. 
(*) Zie Ossements fossiles II, p. 25, 33, en III, p. 384. 
(-10 Hetzelfde werk II, PI. 17; PI. 4, fig. 2; PI. 5, fig. 1; PI. 18, fig. 2, 4, 5 en 6; III, PI. 79, fig. 2. 
(**) In Demarest, Ma mm al og ie, p. 399. 
(ff) Règne animal, tweede editie, I, p. 247. 
(§§) Zoological Researches. — De afbeelding, door Fr. Cuvier (Mammifères, edit. fol. V. 3), onder den 
naam van Rhinoceros de Java medegedeeld, wijkt in meer dan een opzigt, dermate van de natuur af, dat zij óf 
onnaauwkeurig geleekend, óf, hetgene ons bijna waarschijnlijker voorkomt, naar den rhinoceros van Sumatra vervaar- 
digd is, volgens het, met deze soort overeenstemmend verloop der plooijen te oordeelen. 
(**) I n Schreber’s Saugthiere VI, p. 308, Tab. 317, E. (kopij uit het werk van D r . Horsfield) en Suppl. IV , p. 286. 
