boom, en gebruikte daarbij de list, zijn baaitje aan den stam neder te leggen of aan een’ struik op 
te hangen. liet gebeurde dan niet zelden, dat het getergde of door de verwonding tot woede gebragte 
dier zijnen toorn op dat kleedingstuk bot vierde en daardoor te gemakkelijker ’s jagers prooi werd. 
Dat de jagt op den rhinoceros met gevaar vergezeld gaat, laat zich, bij zijne reusachtige grootte en 
daaraan geëvenredigde, ontzettende krachten, ligtelijk beseffen; doch dat dit gevaar, èf uit onkunde, 
of uit zucht tot overdrijving, dikwerf zeer vergroot is, laat zich evenmin tegenspreken. Het is toch 
meer dan waarschijnlijk, dat de rhinoceros van het Indische vasteland in levenswijze en geaardheid niet 
verschilt van dien van Java; ja, dat veelligt al de bekende soorten dezer dikhuidige dieren genoegzaam 
denzelfden aard bezitten. Leest men intusschen de avontuurlijke beschrijving van Lamare Picquot (*), 
omtrent zijne rhinocerosjagt, in 1828 in de Sunderbunds van Bengalen, dan denkt men daarbij onwille- 
keurig aan het ijzingwekkende, doch onware tafereel, door den Engelschman W. Bartram (-f) van den 
Noord-Amerikaanschen kaaiman (Crocodilus lucius) opgehangen. Soortgelijke verdichtselen zijn alleen in 
een’ roman op hunne plaats. Wij hebben ons op Java en Sumatra nu en dan maanden achtereen opge- 
houden in streken, waar de rhinocei’os geenszins zeldzaam was, veel met den inboorling omtrent deze 
dieren gesproken en jagt op hen gemaakt; maar nooit hebben wij, noch iemand dergenen, bij welke wij 
daaromtrent onderzochten, hen hooren huilen, bulken of zelfs luid en ver galmend hooren schreeuwen, 
gelijk de Heer Lamare Picquot en andere reizigers van vroegeren tijd, van hen opdissen. Het eenige geluid, 
dat wij en ook de Heer van Raalte ooit van hen vernamen, bestond in een zwaar gesnuif of geblaas. Dit 
was, onder anderen, zeer duidelijk het geval met een groot mannetje, welks spoor wij in eene w r oeste, heu- 
velachtige streek, eenige uren ten zuid-oosten van Tjikau, een’ tijd lang volgden, eerst door het hooge woud 
en daarna tot binnen eene glaga-wildernis, door Eletteriae en enkele lage boomen afgewisseld, alwaar zich 
dit dier, nadat wij het tot omtrent vijftig schreden genaderd t waren, eensklaps door zijn sterk geblaas aan ons 
verried. Terwdjl wij hem langzaam en voorzigtig naderden, nam het aanvankelijk een klein eind ver de 
w ijk, doch hield toen weder stand. Wij naderden hem, van slechts twee inlanders vergezeld, andermaal en 
tot op eenen afstand van naauwelijks vijftien schreden, eer hij ons, in het door deze dieren gebaande kron- 
kelpad, zigtbaar w'erd. Het kolossale gevaarte stond toen onbewegelijk stil, hevig blazende, met den kop 
naar ons toegekeerd. Wij zonden uit eene korte bus eenen kogel tot hem af, welke op zijne borst gemikt 
was; dan, naauwelijks viel het schot, of hij keerde zich om en rende in de grootste overhaasting langs 
hoogten en diepten voort. Zijn zware tred en de door hem omver geloopene boomen en struiken deden 
ons vrij ver de rigting kennen, welke hij in zijne vaart genomen had; doch geen geluid werd daarbij door 
hem voortgebragt. De groote hoeveelheid bloed , waarmede zijn spoor geverwd was, loonde ons genoegzaam 
aan, dat de kogel diep in eenig gedeelte van het dier was doorgedrongen; doch het mogt ons toch niet 
gelukken, hetzelve magtig te worden, daar het geteekende bloedspoor ten letste in een ontoegankelijk 
moeras verloren ging. Niels beter slaagde een onzer Sundanesche jagers met een wijfje, hetwelk in 
eenen kuil met troebel water, naar het scheen, slapende, onopgemerkt, doch vruchteloos, van uit 
eenen lagen boom met eenen kogel W'erd begroet. Het oude mannetje daarentegen, dat ons ten buit 
viel, liep, na eenen grooten looden kogel van ter zijde in de borst en midden door het hart ontvangen 
(*) Relation cPune chasse de Rhinoceros sans corne, p. 56 (Rapports faits a 1’Académie etc.). 
(+) Reizen door Noord- en Zuid-Carolina enzv. , bl. 155 en vervolg, der Holl. vertaling. 
