189 
te hebben , nog slechts ongeveer vijftig schreden voort, en stortte toen dood ter aarde. Aan een ander 
wijfje, door den reeds gemelden ouden jager, van uit de hoogte getroffen, was de kogel tusschen de 
rugwervels ingedrongen en het dier daardoor oogenblikkelijk verlamd. Wij vonden het eerst den vol- 
genden morgen en nog levend, en maakten het toen met lanssteken af. Wij vleijen ons, dat deze 
beknopte en onversierde verhalen van jagttogten op den Javaschen rhinoceros en de daarbij plaatsgehad 
hebbende voorvallen, eenigzins geschikt zullen zijn, om over de natuurlijke geaardheid dezer dieren 
eenig nieuw licht te verspreiden. 
Uit het aangevoerde kan reeds genoegzaam de gevolgtrekking worden gemaakt, dat ook deze soort, 
even als al de bekende neushoorns, niet, gelijk D r . Horsfield beweert, gemeenschappelijk te zamen 
leeft, maar meestal afgezonderd. Zeer zelden slechts ziet men er buiten den paartijd twee te zamen. 
Volgens de verzekering der inboorlingen w'erpt het wijfje om de twee of twee en een half jaar 
één jong. In herfstmaand van 1832 ontmoetten wij op eene hertenjagt, aan den noorder voet van 
den berg Malabar, in de Preanger-Regentschappen, een neushoorn-wijfje met haar jong, hetwelk 
ongeveer drie maanden scheen oud te zijn. Bij het naderen der luid schreeuwende drijvers sloeg de 
moeder op de vlugt, haar jong in de diepte van het dal, aan den kant eens bergstrooms, achterlatende. 
Het viel ons wel in handen, doch dood, daar het zich, in weêrwil zijner jonkheid, zeer wild en on- 
handelbaar toonde. Omtrent de door den neushoorn gebaand wordende paden, verwijzen wij tot het- 
gene dienaangaande reeds vroeger door ons is medegedeeld (*). Zijn voedsel bestaat uit allerlei ge- 
bladerte, dunne en jonge takken, gras enzv. Vooral eet hij gaarne de bladen der Ficus nivea en Ficus 
fistulosa, der Acacia caesia, van den Omalanthus Leschenaultianus, van onderscheidene slingerplanten, 
de jonge uitspruitsels en bladen van bamboes, glaga, alang-alang enzv. Uithoofde der schade, welke 
dit dier in afgelegene bergachtige streken aan het nieuwe plantsoen, vooral in jonge koflij- en indigo- 
plantaadjen, in de theetuinen enzv. veroorzaakt, al ware het slechts door zijnen alles verpletterenden, 
loggen tred, heeft het Gouvernement eene belooning van 16 gulden uitgeloofd voor eiken rhinoceros, 
die door de inlanders gedood wordt. 
Bekend is de meening, welke van oudsher onder vele volken van Afrika en Azië bestaan heeft en 
thans nog niet geheel verdwenen is, ten opzigte van den rhinoeeroshoorn. Den beker, namelijk, uit 
zulk een’ hoorn vervaardigd, wordt de bijzondere kracht en eigenschap toegeschreven van het vergif 
te doen kennen, hetwelk in den drank mogt zijn vermengd, dat hij bevat (f). Ook acht men den 
(*) S. Muller, Zoogdieren van den Ind. Archipel, bl. 39. 
(+) In de vertaling der Geographie van Edrisi, door P. A. Jaubert, welk Arabisch werk in hel jaar 548 der Hedjira, 
of 1154 van onze tijdrekening, voleindigd werd, leest men onder anderen omtrent den hoorn van den rhinoceros: 
» El-Djihani (of El-Djahez?) rapporte aussi dans son livre (over de dieren) qu’avec cette corne on fabrique pour les 
rois de Pinde des manches de couteau de table, qui se couvrent d’bumidité lorsqu’on apporte devant ces rois quelque 
mets dans lequel il entre du poison; en sorte qu’on connait aussitöt que Pahment est empoisonne. (Pb p. >5.) 
Onder de voorwerpen , welke in het jaar 1661 , van Tubet als schatting aan den Keizer van China werden overgebragt, 
vindt men ook den hoorn van den rhinoceros vermeld (Ritler, Erdkunde, Asien IV, 233); en onder de artikelen van 
bandel, welke, een acht- of meertal eeuwen geleden, ten tijde der Ilindoesche regering op Java, van dit eiland naar China 
en elders uitgevoerd werden, vindt men insgelijks hoorns van 
Mammalia. 
LJU^ O 
den rhinoceros genoemd (Rallies, History of Ja va, II, 129). 
48 
