2 
Borneo is ongemeen rijk aan visschen. Zoowel de groolc menigte rivieren, welke dit eiland in alle 
rigtingen doorsnijden, als zijne vele meren, wemelen van dezelve (* * * (§) ). Intusschen is visch niet het 
eenige voedsel voor de krokodillen, daar alles, wat van dierlijke zelfstandigheid onder hun bereik valt, 
hetzij versch of half verrot, gretig door hen wordt verslonden. — Met onbesuisde vratigheid verzwelgen 
zij zelfs dikwerf steenen, gelijk ook door Prins Maximilian von Wied, meermalen bij den Zuid-Ameri- 
kaanschen Jacare (Crocodilus sclerops) is waargenomen (f). In de binnenlanden van Borneo 
hadden bijkans alle krokodillen, welke de inlanders vingen, eenige kleine afgeronde kwartssteenen, 
benevens verscheidene stukken steenkool in de maag, soms wel ter grootte van eene vuist. De Maleijers 
op genoemd eiland, hechten aan deze voorwerpen het bijgeloof, dat het getal steenen, hetwelk een 
krokodil in de maag heeft, een zeker kenmerk oplevert, van hoe verre het dier gekomen is, daar naar 
hunne meening, de krokodillen bij ieder gehucht of dorp, waar zij Langs trekken, één steentje als 
gedachtenis opzoeken en doorzwelgen. 
Om levende viervoetige dieren of vogelen te vangen, liggen de krokodillen, of digt bij den oever onder 
het water verborgen, óf onbewegelijk langs denzelven uitgestrekt, op hunnen loer. In de rivier Doeson 
op Borneo, zagen wij eens hoe een kleine Crocodilus biporcatus, van tusschen de 3 en 4 voet lengte, 
een’ strandlooper (Totanus hypoleucos) ving. De krokodil lag, als naar gewoonte, plat en stijf, 
op een vrij, eenigzins slijkig en zonnig plekje van den oever. De vogel scheen volstrekt geen argwaan 
te hebben van het gevaar, dat hem nabij was, vermits hij geruimen tijd, nu eens digter, dan eens verder 
langs den listigen vijand rondliep, zonder dat deze de minste beweging maakte; tot dat eindelijk de 
strandlooper toevallig vlak voor den kop van het loerende roofdier kwam, hetwelk pijlsnel op den 
onnoozelen vogel toeschoot en denzelven tot zijne prooi maakte (§). — De krokodillen bezigen dus, in het 
(*) Behalve dat onderscheidene soorten uit de geslachten Cyprinus, Pimelodus enz. in deze zacht vloeijende wateren der 
binnenlanden zeer menigvuldig zijn, vindt men er vooral in ontzettende hoeveelheid, verschillende soorten van fiet geslacht 
Ophiocephalus, als Oph. lucius, v. Ilass., Oph. planiceps, v. Hass. en eenige andere nieuwe soorten, terwijl tevens , doch 
meer bepaaldelijk in de stille meren van dit eiland, Helostoma Temminckii, v. Hass. zeer gemeen is. 
(-j-) Beitrage zur Naturgeschichte von Brasilien, Bd. I. p. 83. 
(§) Het zal den lezer niet ontgaan, dat de uitkomst van deze waarneming het tegendeel aantoont van hetgeen de 
Ouden, omtrent de goede verstandhouding van hunnen vogel Trochilus met den krokodil, geloofden. Wanneer zij meenden, 
dat die vogel ongehinderd en ongekrenkt, de zoogenaamde bloedzuigers (Bdclla naar Herodot.) uit den muil des krokodils 
weghaalde, hebben zij zich daarin zekerlijk vergist. — Wat echter de zaak betreft, dat men somtijds kleine \ ogels in de 
nabijheid van rustende krokodillen ontwaart , is geenszins eene fabel. Wij hebben meermalen , behalv e den bovengenoemden 
strandlooper, ook kwikstaarten (Motacilla boarula) digt bij een’ aan den oever slopenden krokodil opgemerkt, en zelfs 
nu en dan eene Muscicapa, Sylvia, Cinnyris of anderen kleinen, van insekten levenden landvogel, vlak boven het doodstil 
liggende dier zien rondfladderen. De reden daarvan laat zich op eene zeer eenvoudige en natuurlijke wijs verklaren, gelijk 
ook reeds de scherpzinnige Oken, in zijne algemeenenatuurlijke geschiedenis, gedeeltelijk aangewezen heeft. Daar zich de 
krokodillen mecrendeels op moerassige plaatsen ophouden en gaarne in het slijk rondkruipen, zich welligt zells somtijds 
daarin omwentelen, zoo zijn zij niet zelden geheel van modder overdekt: eene omstandigheid, waarop zich de, in Indië 
vrij algemeene valsche meening grondt, als of er zwarte, grijze en bont gekleurde krokodillen zouden bestaan , van welke 
de een gevaarlijker ware dan de andere. Wanneer nu zulk een met slijk bedekte krokodil pas uit het water komt en zich 
onbewegelijk op den oever nederlegt , wordt hij al spoedig van eenen zwerm moskieten of muggen bezocht , die zich op hem 
neêrzetten, en het is op dezen, dat alsdan de gezegde vogels jagt maken. Zij toonen daarbij niet de minste vrees voor den 
krokodil, schijnen zijnen roofzieken aard niet te kennen, of zien hem welligt niet eens voor een levend wezen aan. Men ziet 
