t 
39 
ruimte overblijft. De zijden van den kop zijn met vijf tot zes dwarsbanden geteekend, welke zich vóór 
het oog, over het bovendeel van den snuit verlengen. In het leven hebben de zijden van den kop een 
fraaijen, bleek sleenrooden tint, De iris der oogen is rood en naar binnen met een citroengelen kring 
voorzien. In den ouden leeftijd zijn de verschillende kleurschakeringen minder duidelijk, dan in den 
jongen, zijnde de kleuren alsdan lichter en flaauwer. 
Wij bezitten van den Mon. bivittatus een groot aantal voorwerpen, van het pas uit het ei ontwikkelde, 
jonge dier tot de zeer ouden, van welke sommige eene lengte van omtrent acht voet hebben. Het is 
ons niet gelukt, in het maaksel en de kleurverdeeling standvastige kenmerken tot onderscheiding der 
voorwerpen van verschillende eilanden afkomstig, te mogen vinden. Het schijnt echter, dat bij de 
voorwerpen van Sumalra en Borneo de dwarsbanden aan den snuit minder scherp begrensd zijn, dan 
bij die van Java; terwijl de voorwerpen, uit de streken van Manado op Celebes, en van het eiland 
Gilolo, zich door eene scherpe afscheiding dier dwarsbanden, en de eersten tevens door menigvuldige 
gele stippen op de bovendeden van den romp kenschetsen. Intusschen vindt men onder hen ook dikwerf 
individuele afwijkingen; sommige individuen van daar, vooral de zeer ouden, stemmen bijkans vol- 
maakt met die der overige eilanden overeen. 
De Monitor bivittatus en de andere, in den Indischen Archipel voorkomende soorten van dit geslacht, 
dragen bij vele volkeren aldaar eenen naam, die, kennelijk van denzelfden oorsprong, alleen volgens 
de taaleigenheden der verschillende tongvallen gewijzigd is. De Maleijers noemen deze hagedisachtige 
dieren Biejdtvakh de Sundanezen op Java Bajawak, de eigenlijke Javanen Miejawak en Men- 
jawak, terwijl zij door de Rottinezen en Timorezen Bajctfa worden genoemd. De Javanen bestempelen 
hen echter nog met twee andere, in klank geheel van de voorgaande afwijkende woorden, die van Saliro 
of Sariro (*) en Kawoek , onder welken laatsten naam zij ook bij de Banjerezen op Borneo bekend zijn, 
terwijl zij door de Bejadjoe-Dajakkers aldaar Pataho , en door de Amboinezen Boewa genoemd worden. 
In de levenswijze stemmen de vier, ons thans van de Sunda-, Timorsche en Ambonsche eilanden 
bekende soorten, die allen eene donkere, groen- of bruinachtige grondkleur hebben, in het algemeen 
met elkander overeen, zoodat, hetgeen wij dienaangaande van den Monitor bivittatus zuilen vermelden, 
voor het grootste gedeelte ook op de drie andere soorten (Mon. ehlorostigma, timoriensis en Dumerilii) 
van toepassing is. — Gelijk wij reeds aanmerkten, is dit groote hagedisachtige dier, vooral op de drie 
groote Sunda-eilanden, zeer gemeen, en men vindt het allerwegen in eenigzins wilde streken, met uit- 
zondering echter van de hoogere gedeelten der groote bergen en over het geheel van de groote berg- 
bosschen, welke het zelden tot verblijf kiest. Bij voorkeur houdt het zich in de meer bewoonde gedeelten 
van het land en wel het liefst in de nabijheid van het water, het moge zoet of zout zijn, en in zulke 
streken op, die met wild struikgewas begroeid zijn, hetwelk hem evenzeer tot eene geschikte hindcilaag, 
(*) Dit woord beteekent tevens: ligchaam, lijf, persoon, en 
daneesch en Maleisch het woord awakh , zoodat vermoedelijk 
en zich beweegt, aan de gemelde namen ten grondslag ligt. 
melijk, een dier, een gevoelend wezen. 
deze beteekenis heeft ook in het Javaansch, Sun- 
het denkbeeld van iets ligchamelijks, dat leeft 
Sanskrit: sartra, het ligchaam; mrirt, ligcha- 
