ENTOMOLOGISCHE BERICHTEN. 
205 
op, dat de sub-species pressilabris For. van deze mierensoort 
ook nog niet in ons land gevonden is, maar waarschijnlijk 
bij goed zoeken ook wel te ontdekken zal zijn. 
N aschrift: 
De zending van ettelijke exemplaren van Formica exsecta 
Nyl. aan pater Wasmann gaf dezen heer aanleiding een 
tweetal opmerkingen te maken, waarvan ik hier gaarne 
gebruik maak. 
In de eerste plaats schrijft hij, dat de exemplaren, door 
de geringe grootte en iets donkere kleur, tot de var. exsecto- 
pressilabris For. naderen. Zij moeten echter toch wegens 
de lengte van de kaaktasters tot de type gerekend worden. 
Pressilabris heeft zeer korte kaaktasters, een ingedrukte 
clypeus, etc. 
Ten tweede : Exsccta is in het hooge Noorden moeras- 
bewoner, terwijl zij in Middel-Eüropa in of bij bosschen op 
open plekken leeft en tamelijk groote mierenhoopen maakt. 
In mijn geval was de mierenhoop klein, ongeveer 2 d.M. 
hoog. De plaats was in een open plek in het bosch, ten 
Noorden begrensd door een vrij jong dennenboschje, ±15 jaar 
oud, en juist aan den rand van dat boschje bevond zich het 
nest. Ten Zuiden bevond zich oud dennenbosch van + 40 jaar. 
Het terrein is zandig, .met mos begroeid; ter plaatse is het 
in het geheel niet moerassig, tenminste toen ik persoonlijk 
het terrein in den zomer bezocht. 
In dit najaar, in October, werd het nest geopend, teineinde 
meerdere mieren te verkrijgen. Volgens dengene, die dat 
werk verrichte, werd het nest van boven door een steenharde 
koepel beschermd, als ’t ware om alle regen buiten te sluiten 
en waren de mieren reeds in de diepte van het nest terug- 
getrokken en in den winterdommel. In de kamer gebracht 
kwamen zij weer spoedig bij. 
Naar aanleiding van de eerste opmerking, waarin pater 
Wasmann de kleur „donker” noemt, moet ik nog mede- 
deelen, dat bij mij eerst nog twijfel over de diagnose van 
Dinar da Hagensi WaSM. bestond, juist omdat dat Dinar da- 
exemplaar donkerder gekleurd was dan het volgens de 
beschrijving zijn moest, in overeenstemming met de kleur 
